5 LISTOPADA – MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ JĘZYKA ROMSKIEGO…

5 LISTOPADA – MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ JĘZYKA ROMSKIEGO

BAKHTALO DIVES ROMANĘ ĆHIBIAKO

Język, który łączy pokolenia. Dziedzictwo, które buduje przyszłość.

Dziś obchodzimy wyjątkowy dzień dla społeczności romskiej na całym świecie – święto naszego języka, historii, tożsamości i wspólnego dziedzictwa.

Język romani (Romani Ćhib) to znacznie więcej niż słowa. To pamięć pokoleń, historia naszych przodków, bogactwo tradycji, kultury, muzyki, literatury i doświadczeń. To jeden z najważniejszych fundamentów romskiej tożsamości, który mimo wieków prześladowań, wykluczenia i prób wynarodowienia przetrwał do dziś.

Historia ustanowienia 5 listopada jest również istotną częścią współczesnej historii ruchu romskiego.

Międzynarodowy Dzień Języka Romskiego został ustanowiony w 2009 roku w Zagrzebiu, podczas międzynarodowych obrad poświęconych językowi romani, jego rozwojowi, ochronie i standaryzacji.

W tę historyczną inicjatywę zaangażowali się romscy liderzy, działacze, organizacje i eksperci językowi.

Szczególne miejsce w tym procesie zajmują:

Stanisław Stankiewicz (Stahiro) – działacz romski, inicjator i przedstawiciel Centralnej Rady Romów w Polsce, zaangażowany w ustanowienie tego święta.
International Romani Union (IRU) – Międzynarodowy Związek Romów, który odegrał istotną rolę w międzynarodowej inicjatywie na rzecz uznania i ochrony języka romani.
Zespół ekspertów językowych IRU, w tym prof. Marcel Courthiade, Normunds Rudevics, Viktor Famulson i Stahiro Stankiewicz.
Veljko Kajtazi oraz organizacja Kali Sara z Chorwacji – zaangażowani w działania na rzecz ustanowienia i międzynarodowego upowszechnienia tego dnia.
Centralna Rada Romów w Polsce oraz Centrum Doradztwa i Informacji dla Romów, które uczestniczyły w pracach i przygotowaniu materiałów dotyczących języka romani.
Dzięki zaangażowaniu tych osób i organizacji inicjatywa zyskała międzynarodowy wymiar. W 2015 roku UNESCO oficjalnie proklamowało 5 listopada Światowym Dniem Języka Romskiego.

To istotny dowód na to, iż wspólne działania romskich organizacji, liderów i ekspertów mogą prowadzić do uznania naszego dziedzictwa na arenie międzynarodowej.

Dziś jednak świętowanie musi iść w parze z odpowiedzialnością.

Język romani potrzebuje ochrony, rozwoju i obecności w edukacji, kulturze, mediach oraz przestrzeni publicznej. Potrzebuje wsparcia instytucji państwowych, samorządów i organizacji międzynarodowych, ale przede wszystkim zaangażowania kolejnych pokoleń Romów.

Nie możemy dopuścić, aby język naszych przodków stał się jedynie wspomnieniem. Musimy stworzyć warunki, w których dzieci i młodzież będą mogły poznawać go, rozwijać, używać i przekazywać dalej.

Ochrona języka to również ochrona prawa do własnej tożsamości, przeciwdziałanie Romofobii i antycyganizmowi oraz budowanie społeczeństwa, w którym różnorodność kulturowa jest szanowana.

Pamiętajmy: język, który nie jest przekazywany kolejnym pokoleniom, może zamilknąć. Język, o który wspólnie dbamy, ma przyszłość.

Dziękujemy wszystkim, którzy przez lata angażowali się w ochronę, rozwój i promocję języka romani oraz budowanie jego miejsca w europejskim i światowym dziedzictwie kulturowym.

Niech Romani Ćhib rozbrzmiewa w naszych domach, szkołach, instytucjach i przestrzeni publicznej.

Ocalając język, ocalamy pamięć. Pielęgnując język, budujemy przyszłość.

Szczęśliwego Międzynarodowego Dnia Języka Romskiego!

International Romani Union
Centralna Rada Romów w Polsce Centrum Doradztwa i informacji dla Romów

Żródło materiału: Centralna Rada Romów