Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie objęła rolę lidera i głównego koordynatora innowacyjnego projektu CE4SPACE (Circular Economy for Space), realizowanego w ramach prestiżowego unijnego programu Horizon Europe – MSCA Doctoral Networks. Celem tej inicjatywy jest ograniczenie, a docelowo wyeliminowanie problemu kosmicznych odpadów.
Wraz z dynamicznym rozwojem sektora kosmicznego rośnie liczba satelitów na orbitach oraz misji kierowanych na Księżyc i Marsa. w tej chwili większość urządzeń projektuje się w sposób uniemożliwiający ich ponowne wykorzystanie, co prowadzi do narastania ilości niebezpiecznych odpadów kosmicznych. Transport nowych materiałów z Ziemi jest niezwykle kosztowny i obciążony dużym śladem węglowym. Dlatego przejście na kosmiczną gospodarkę cyrkularną staje się koniecznością. Projekt CE4SPACE wpisuje się w strategię Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), która w ramach inicjatywy „Zero Debris Approach” zakłada, iż od roku 2030 europejski sektor kosmiczny nie będzie generował nowych odpadów. Koszt tego przedsięwzięcia to 4,5 mln euro.
AGH liderem projektu CE4SPACE
Koordynatorem projektu CE4SPACE jest Wydział Technologii Kosmicznych AGH pod kierownictwem prof. dr. hab. inż. Tadeusza Uhla. W prace zaangażowani są również naukowcy z krakowskiej uczelni: prof. dr hab. Joanna Kulczycka z Wydziału Zarządzania oraz dr hab. inż. Karol Seweryn, prof. AGH, dr hab. inż. Waldemar Pichór, prof. AGH i dr Agata Harasymczuk z Wydziału Technologii Kosmicznych.
W skład międzynarodowego konsorcjum wchodzi, oprócz AGH, pięć renomowanych uczelni: University of Durham (Wielka Brytania), Technische Universität Berlin (Niemcy), Toulouse Business School (Francja), Université du Luxembourg (Luksemburg), Université Toulouse Capitole (Francja). Projekt wspierają także kluczowi partnerzy przemysłowi i instytucjonalni, w tym: Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Creotech Instruments SA, Europejska Fundacja Kosmiczna, PIAP Space Sp. z o.o., Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz Holcim Polska SA.
Nowatorskie rozwiązania dla kosmosu
Konsorcjum CE4SPACE opracuje nowatorskie rozwiązania naukowe, technologiczne i biznesowe, które umożliwią ograniczenie, a docelowo wyeliminowanie problemu kosmicznych odpadów. Działania skoncentrują się na trzech głównych obszarach:
- zasoby i odpady kosmiczne:
- opracowanie technologii pozyskiwania i przetwarzania materiałów ze śmieci kosmicznych oraz lokalnych zasobów księżycowych (np. regolitu) do budowy nowych elementów infrastruktury w przestrzeni kosmicznej;
- technologie dla kosmicznej gospodarki obiegu zamkniętego:
- ekoprojektowanie (eco-design) wydłużające żywotność satelitów,
- rozwój metod aktywnego usuwania śmieci z orbit,
- wykorzystanie sztucznej inteligencji i robotyki dla poprawy bezpieczeństwa misji i unikania kolizji ze śmieciami kosmicznymi;
- modele biznesowe i regulacje prawne:
- projektowanie zrównoważonych, odpornych łańcuchów dostaw,
- analiza ryzyka geopolitycznych związanego z technologiami podwójnego zastosowania,
- opracowanie nowych ram prawnych dla kosmicznych partnerstw publiczno-prywatnych.
Szansa dla młodych badaczy
CE4SPACE kładzie silny nacisk na rozwój kadry naukowej nowej generacji. W ramach projektu powstanie międzynarodowa sieć, która zatrudni 15 doktorantów i doktorantek, w tym czworo w laboratoriach AGH. Młodzi badacze zdobędą wiedzę z zakresu inżynierii kosmicznej, nauk o materiałach, ekonomii i zarządzania, prawa kosmicznego i technologii przyszłości. Wyposażeni w interdyscyplinarne kompetencje staną się liderami, którzy w przyszłości będą kształtować zrównoważony rozwój sektora kosmicznego.
(GEG)
