Historyk, biografista i popularyzator dziejów Kresów Wschodnich prof. Stanisław Sławomir Nicieja został honorowym obywatelem Świdnicy. Z kolei do grona zasłużonych dla Świdnicy dołączyła hm. Mariola Pamuła.
Prof. Stanisław Sławomir Nicieja to polski historyk oraz historyk sztuki XIX i XX wieku, profesor nauk humanistycznych, rektor Uniwersytetu Opolskiego w latach 1996-2002, 2005-2008 i 2012-2016, senator V kadencji. Ukończył szkołę podstawową w Strzegomiu, Liceum Pedagogiczne w Świdnicy, a następnie studia historyczne w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Opolu. Jego dorobek naukowy obejmuje kilkadziesiąt książek i około 1000 artykułów naukowych, publicystycznych i popularyzujących historię. Uznanie zdobył publikując cały szereg prac poświęconych Kresom Wschodnim. Za swoją działalność został uhonorowany licznymi odznaczeniami i wyróżnieniami.
Z wnioskami o nadanie prof. dr. hab. Stanisławowi Niciei tytułu Honorowego Obywatela Miasta Świdnicy wystąpiła Fundacja Solidarności Pokoleń w Legnicy. Wniosek w sprawie uhonorowania historyka spełnił wymogi formalne i został zaopiniowany pozytywnie przez siedmioosobowy zespół radnych. Pozytywna była również decyzja Rady Miejskiej, która 25 września jednogłośnie nadała prof. Niciel tytuł honorowego obywatela.
Jednogłośna była też decyzja w sprawie nadania tytułu „Zasłużonego dla Miasta Świdnicy” hm. Marioli Pamule, z którym wystąpił klub radnych Rady Miejskiej w Świdnicy „Razem dla Świdnicy”. Wniosek ten został pozytywnie zaopiniowany przez siedmioosobowy zespół radnych oraz przez prezydent Świdnicy. Harcmistrzyni Mariola Pamuła została wyróżniona m.in. za szczególne zaangażowanie w działalność społeczną na rzecz mieszkańców Świdnicy. Pełniła funkcję komendantki Hufca ZHP w Świdnicy w latach 2015-2023, a w tej chwili jest zastępcą komendanta ds. finansowych oraz skarbniczką hufca.
prof. dr. hab. Stanisław Nicieja
Profesor Nicieja to ambasador polskiej nauki i kultury, którego życie i praca stanowią wzór dla mieszkańców i wszystkich pokoleń. Świdnica jest kluczowym punktem w biografii Profesora, miejscem, gdzie budował fundamenty swojej przyszłej kariery. W latach 60. XX wieku ukończył tutejsze Liceum Pedagogiczne. W swoich publikacjach i wystąpieniach wielokrotnie akcentował, iż to świdniccy pedagodzy (m.in. polonistki – Idalia Jarzynowa i Janina Kocemba, historycy – Konstanty Zając i Janusz Musiej, geograf Roman Kosmala) rozbudzili w nim pasję badawczą i literacką, która później zaowocowała monumentalnym dorobkiem.
Swoim młodzieńczym świdnickim czasom Stanisław Nicieja poświęcił obszerny rozdział w wielotomowym dziele „Kresowa Atlantyda”. Zamieścił tam kilkanaście fotografii swoich nauczycieli i kolegów oraz opisał wydarzenia, które przeżył, m.in. udział z całą klasą w pogrzebie kompozytora Mieczysława Kozara-Słobódzkiego – twórcy słynnej wojskowej pieśni patriotycznej „Rozkwitały pąki białych róż”, spoczywającego na cmentarzu w Świdnicy. W latach młodzieńczych Stanisław Nicieja wielokrotnie występował na scenie Teatru Świdnickiego w konkursach recytatorskich, a później – już jako dojrzały badacz – był wielokrotnie prelegentem w Teatrze Świdnickim na uroczystościach organizowanych przez Świdnicki Oddział Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich, którym kierował bardzo aktywny działacz towarzystw kresowych – Karol Liwirski.
Profesor Nicieja utrzymuje nieprzerwaną więź z lokalną społecznością, uczestnicząc w spotkaniach autorskich, wykładach otwartych oraz współpracując z lokalnymi instytucjami kultury i szkołami. Jego osobiste świadectwo o znaczeniu Świdnicy umacnia lokalną tożsamość i jest dowodem na to, jak ważnym ośrodkiem edukacyjnym było i jest to miasto.
Profesor Nicieja niewątpliwie należy w tej chwili do czołówki polskich historyków. Jego książki o Orlętach Lwowskich i Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie są wznawiane i osiągają wielotysięczne nakłady. Jest też autorem kilkudziesięciu filmów dokumentalnych prezentowanych w Telewizji Polskiej, szczególnie w pasmach TVP Historia, TVP Kultura i TVP Polonia. Jest jednym z najbardziej płodnych i poczytnych polskich historyków współczesnych. Jego badania mają najważniejsze znaczenie dla pamięci historycznej narodu. Dzieło życia „Kresowa Atlantyda. Historia i mitologia miast kresowych” – cykl kilkudziesięciu tomów (22), a w tej chwili pracuje nad 23. – to jego opus magnum. Praca ta wykracza poza ramy typowej historiografii, stanowiąc unikalne połączenie analizy historycznej, reportażu, wspomnień i bogatego materiału ikonograficznego.
Dla dziesiątków tysięcy polskich rodzin o korzeniach kresowych (w tym wielu na Dolnym Śląsku i w Świdnicy), to dzieło (które osiągnęło już nakład pond 200 tysięcy egzemplarzy) jest źródłem wiedzy i emocjonalnym pomostem do utraconej ojczyzny, ratując tę pamięć przed zapomnieniem. Profesor jest także uznanym ekspertem w dziedzinie historii cmentarzy, które traktuje jako „kamienne księgi pamięci”. Jego prace o Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie oraz o cmentarzu na Rossie w Wilnie to klasyka historiografii polskiej, przyczyniająca się do dbałości o polskie dziedzictwo kulturowe poza granicami kraju.
Profesor Stanisław Nicieja jest laureatem m.in.: Nagrody Historycznej tygodnika „Polityka” i miesięcznika „Kraków”, londyńskiej Nagrody im. Prezydenta Edwarda Raczyńskiego, nagrody Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa – „Pro Memoria”, ministra kultury i dziedzictwa narodowego — „Gloria Artis”, Nagrody Klio – Stowarzyszenia Historyków Polskich, Kulturpreis Schlesien — polsko-niemieckiej nagrody kulturalnej Śląska, którą odebrał z rąk ministra Borisa Pistoriusa w Saksonii). Te nagrody i wyróżnienia potwierdzają wysoką ocenę pracy prof. Stanisława Niciei w środowisku naukowym i medialnym. Społeczność Wrocławia wyróżniła Profesora prestiżową nagrodą Diament Wrocławia, a społeczność Opola – Opolskim Pegazem. Osiągnięcia prof. Stanisława Niciei nie ograniczają się do pisania książek. Ma on ogromny wkład w organizację polskiej nauki.
Jako rektor Uniwersytetu Opolskiego w latach 1996-2002 oraz 2005-2016 kierował uczelnią przez rekordowe cztery kadencje. Jego wizja i zdolności menedżerskie przyczyniły się do znaczącego rozwoju Uczelni, w tym utworzenia nowych wydziałów i kierunków, co podniosło rangę Opola i całego regionu na mapie akademickiej Polski. Za działalność na rzecz Uniwersytetu Opolskiego i odbudowę zrujnowanego dawnego barokowego klasztoru dominikańskiego (w którym w tej chwili znajduje się Rektorat) otrzymał przez aklamację Honorowe Obywatelstwo Województwa Opolskiego (rok 2023). Jego działalność dydaktyczna i publiczna jest wzorem intelektualisty zaangażowanego, który aktywnie uczestniczy w debacie publicznej, promując rzetelną wiedzę historyczną i postawy patriotyczne oparte na faktach, a nie na mitach.
Mariola Pamuła
Harcmistrzyni Mariola Pamula „Misia” od wielu lat jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci świdnickiego harcerstwa oraz osobą szczególnie zaangażowaną w działalność społeczną na rzecz mieszkańców Świdnicy. Swoją wieloletnią służbą, postawą obywatelską oraz pracą wychowawczą w pełni zasłużyła na uhonorowanie tytułem „Zasłużony dla Miasta Świdnicy”. Od lat związana jest z Hufcem ZHP Świdnica, gdzie pełni funkcję skarbniczki hufca, a równocześnie aktywnie uczestniczy w realizacji działań programowych i wychowawczych. Jest instruktorką Związku Harcerstwa Polskiego, która od dziesięcioleci wychowuje kolejne pokolenia dzieci i młodzieży w duchu odpowiedzialności, patriotyzmu i służby drugiemu człowiekowi.
Specyfika pracy instruktorskiej wymaga wszechstronności, odpowiedzialności oraz gotowości do podejmowania wielu ról organizacyjnych. Harcmistrzyni Mariola Pamuła od lat z powodzeniem realizuje te zadania, inicjując i organizując liczne przedsięwzięcia programowe dla świdnickiego harcerstwa. Do jej najważniejszych osiągnięć należą między innymi: • opracowanie i wdrożenie Regulaminu Współzawodnictwa Drużyn Hufca Świdnica oraz pełnienie funkcji jego koordynatorki, • organizacja i koordynacja procesu kształcenia kadry instruktorskiej Hufca Świdnica, • opracowywanie programów Zlotów Chorągwi Dolnośląskiej ZHP, • wieloletnia organizacja przedsięwzięć programowych dla dzieci i młodzieży.
Od 2000 roku corocznie pełni funkcję komendantki zgrupowań obozów Hufca Świdnica w Harcerskiej Bazie Obozowej w Niesulicach. Przez ponad dwadzieścia lat odpowiada organizację bezpiecznego wypoczynku setek dzieci i młodzieży, dbając o wysoki poziom programu wychowawczego oraz bezpieczeństwo uczestników. Szczególnym przykładem jej zaangażowania był okres pandemii COVID-19. W sytuacji, gdy organizacja tradycyjnych obozów harcerskich stała się niemożliwa, współtworzyła autorski projekt „Leśne Biwaki Rodzinne”, który umożliwił rodzinom bezpieczny wypoczynek mimo obowiązujących ograniczeń sanitarnych. Z oferty tej już w pierwszym roku skorzystało blisko 1600 osób, a projekt z powodzeniem realizowany jest do dziś. Równocześnie aktywnie koordynowała działania pomocowe dla mieszkańców Świdnicy.
Organizowała wolontariat we współpracy z Powiatową Stacją Sanitarno-Epidemiologiczną oraz pełniła służbę w Powszechnym Punkcie Szczepień w Świdnicy. Po wybuchu wojny w Ukrainie ponownie zaangażowała się w działania humanitarne. Organizowała zbiórki żywności, odzieży i środków pierwszej potrzeby dla uchodźców oraz mieszkańców Ukrainy. Współpracowała z wolontariuszami z Humania. organizując transporty pomocy humanitarnej. W 2024 roku, podczas powodzi na Dolnym Śląsku, natychmiast włączyła się w działania ratunkowe. Uczestniczyła w budowie wałów przeciwpowodziowych na terenie Świdnicy i Bystrzycy, organizowała zbiórki darów, a następnie pomagała mieszkańcom terenów dotkniętych powodzią w Kotlinie Kłodzkiej przy usuwaniu skutków żywiołu.
Za swoją działalność została uhonorowana przez Naczelniczkę Związku Harcerstwa Polskiego oraz Komendanta Chorągwi Dolnośląskiej Honorową Odznaką „Nieść Chętną Pomoc”, przyznawaną za wyjątkową służbę i pomoc drugiemu człowiekowi. Harcmistrzyni Mariola Pamuła od wielu lat buduje pozytywny wizerunek Świdnicy jako miasta ludzi aktywnych, odpowiedzialnych i gotowych do bezinteresownej służby. Dzięki swojej działalności wychowała wiele pokoleń mieszkańców Świdnicy, inspirując ich do wolontariatu, odpowiedzialności społecznej oraz aktywności obywatelskiej. Jej postawa, zaangażowanie i wieloletnia działalność stanowią wzór służby publicznej oraz przykład najwyższych wartości harcerskich.
/opr. mn/
Laudacje na podstawie uzasadnień dołączonych do wniosków o nadanie wyróżnień.
