Iwona Krajewska miała trzydzieści cztery lata, kiedy w przychodni w Skierniewicach usłyszała słowo, które od dziesięciu lat próbowała wymazać z pamięci: bezpłodność wtórna. Siedziała na plastikowym krześle w korytarzu, patrzyła na pęknięty linoleum i myślała, iż choćby ta podłoga wygląda bardziej pewnie niż ona.
Z Robertem wzięli ślub, kiedy miała dwadzieścia trzy lata. Wesele w remizie w Głuchowie, sto dwadzieścia osób, kapela grająca do trzeciej w nocy i wujek panny młodej, który wypił za dużo i płakał przy każdym toaście. Robert prowadził wtedy własny warsztat blacharski przy drodze na Rawę Mazowiecką — ręce miał zawsze czarne od smaru, ale w garniturze na ślubie wyglądał, jakby go ktoś wcisnął w za mały worek. Ludzie krzyczeli: „Dzieci, dzieci, żeby dużo było!" Iwona uśmiechała się i wierzyła, iż będzie ich troje, może czworo. Dom po jego rodzicach był duży, dwie kondygnacje, ogród z jabłoniami — miejsca było dosyć.
Dzieci nie przychodziły. Rok. Trzy. Siedem. Najpierw lekarz rodzinny, potem klinika w Łodzi, potem prywatna klinika leczenia niepłodności, na którą zapożyczyli się u szwagra. Zastrzyki hormonalne, tabletki, dwie próby inseminacji, jedna nieudana ciąża w szóstym tygodniu, po której Iwona nie wychodziła z domu przez miesiąc. Robert wiózł ją na każdą wizytę swoim starym Polonezem, czekał na parkingu, przynosił jej kawę z automatu i nigdy nie pytał, ile to jeszcze będzie kosztować. Raz tylko powiedział:
— Iwonko, może dość. Może olejmy tych lekarzy. Damy sobie radę bez tego.
— Nie damy — odpowiedziała. — Ja nie dam.
I znowu — zastrzyki, tabletki, poczekalnie.
Po dziesiątym roku bezowocnych starań Iwona przestała chodzić na imieniny do sąsiadek. Kiedy pod oknem przejeżdżał wózek, odsuwała się w głąb kuchni, żeby nie widzieć. Robert milczał — on w ogóle mówił mało, słowa liczył jak grosze. Ale jednego wieczoru, przy stole, na którym stały dwa talerze z wystygłą kotletową, powiedział:
— Wiesz co. Weźmy dziecko z domu dziecka.
Podniosła oczy znad talerza.
— Cudze?
— Jakie cudze. Będzie nasze. Ty go wychowasz, wykarmisz, do szkoły odprowadzisz.
— To babcia twoja tak mówiła?
— Babcia — przyznał Robert. — Ale miała rozum.
Milczała tydzień. Potem powiedziała: jedziemy.
Do domu dziecka w Skierniewicach dojechali w połowie listopada, kiedy na ulicach leżał już pierwszy mokry śnieg zmieszany z liśćmi klonu. Budynek z lat siedemdziesiątych, odrapana huśtawka na podwórku, w oknach firanki w kwiatki. Wprowadzono ich do pokoju spotkań — plastikowy stół, dwa krzesła, akwarium bez rybek. Iwona ściskała w rękach reklamówkę z czekoladkami i nie mogła złapać powietrza równym rytmem. Robert stał pod oknem, patrzył na mokry parking.
Drzwi się otworzyły. Wychowawczyni wprowadziła chłopca. Miał cztery lata. Drobny, ciemne włosy, oczy jak dwa kawałki węgla — nie ze strachu patrzące, a z uwagą kogoś, kto gwałtownie zrozumiał, iż po dorosłych można się spodziewać wszystkiego.
— Kubuś — powiedziała wychowawczyni. — Powiedz cześć pani i panu.
Kubuś milczał. Iwona wstała, zrobiła krok, uklękła na jedno kolano, żeby być z nim na wysokości oczu.
— Cześć, Kubuś. Jestem Iwona. A to wujek Robert. Przyjechaliśmy do ciebie.
Chłopiec przeniósł spojrzenie z niej na Roberta i z powrotem.
— Na stałe? — zapytał.
Gardło ścisnęło jej się tak, iż przez chwilę nie mogła wydać dźwięku.
— Na stałe. jeżeli będziesz chciał.
Kubuś zastanawiał się chwilę. Potem podszedł i włożył jej w dłoń zabawkowy samochodzik — czerwony, bez jednego kółka.
— To moje. Dla ciebie.
Iwona się rozpłakała.
Pierwszy miesiąc był ciężki. Kubuś prawie nie mówił, jadł niechętnie, budził się w nocy i leżał z otwartymi oczami, wpatrzony w sufit. Iwona przez trzy tygodnie spała na materacu koło jego łóżka — bała się, iż w ciemności poczuje się sam. Robert zbił mu drewniany stolik, kupił książeczki z obrazkami, przywiózł od kolegi z pracy stary rowerek, „na przyszłość, jak dorośnie". Kubuś oglądał to wszystko poważnie, bez uśmiechu, ale brał. Po miesiącu zaśmiał się pierwszy raz — Robert podrzucał go nisko w powietrze, a Kubuś piszczał i chichotał, aż mu łzy stanęły w oczach ze śmiechu.
Przy kolacji, jakieś dwa miesiące później, Kubuś powiedział:
— Mamo, podaj chleb.
Zwyczajnie. Jakby zawsze tak mówił.
Iwona upuściła łyżkę na obrus. Robert zamarł z widelcem w połowie drogi do ust.
— Co, synku? — wyszeptała.
— Chleba chcę.
Rok później zdarzyło się to, na co Iwona już przestała czekać. Zaczęły ją nudności — rano, potem znowu po obiedzie, potem trzeci dzień z rzędu. Nie wierzyła. Poszła do pielęgniarki w ośrodku zdrowia, ta rozłożyła ręce: „Iwona, ty jesteś w ciąży, kobieto". Nie uwierzyła i pielęgniarce. Pojechała do Łodzi, zrobiła badanie krwi. Wynik przyszedł po trzech dniach — dodatni, ósmy tydzień.
Robert usiadł na krześle w kuchni i długo nie mówił nic, tylko obracał w rękach kubek po kawie. Potem powiedział jedno słowo: „Kubuś". I wtedy Iwona zrozumiała, iż to samo pytanie, które trzymała gdzieś w tyle głowy od chwili, gdy zobaczyła te dwie kreski na teście, siedzi teraz i w jego głowie.
Cała wieś zamarła — nie w przenośni, dosłownie. Sąsiadki szeptały przy studni: teraz go rzuci, teraz to swojego kochać będzie, a przybranego na bok odstawi. Babcia Zosia od pięciu numerów dalej powiedziała to prosto w oczy sąsiadce Krystynie na targu w Głuchowie: „Zobaczysz, to się zawsze tak kończy". Kubuś miał pięć lat, chodził już do zerówki i pewnego dnia wrócił z placu zabaw z podrapanym kolanem i zapłakaną twarzą — bo starszy chłopak, syn tej samej Krystyny, powiedział mu: „Ty i tak nie jesteś prawdziwy, teraz cię odstawią, bo będzie prawdziwy braciszek".
Iwona umyła mu kolano wodą utlenioną, usiadła z nim na kuchennym stołku i powiedziała jedno: — Słuchaj mnie. Ty jesteś mój syn od dnia, kiedy dałeś mi ten samochodzik bez kółka. To się nie zmienia od tego, iż w brzuchu rośnie drugi.
Kubuś nie odpowiedział. Ale samochodzik ten — czerwony, bez kółka — stał odtąd na półce w jego pokoju, nietykalny, jak relikwia.
W czerwcu urodził się Antoś. Robert przywiózł ich ze szpitala w Skierniewicach swoim nowym używanym Passatem — Poloneza sprzedał rok wcześniej. Kubuś czekał na progu domu, w za dużej kurtce, i kiedy Iwona wyszła z samochodu z zawiniątkiem, podbiegł pierwszy, zajrzał do koca i zapytał:
— To mój brat?
— Twój brat — powiedziała Iwona. — Twój, rozumiesz? Nie mój, nie tatusia. Twój.
Kubuś przez chwilę patrzył na czerwoną, pomarszczoną twarzyczkę niemowlaka, a potem oświadczył z powagą sześciolatka, który podjął istotną decyzję:
— Ja go będę uczył jeździć na rowerze. Na moim starym.
Wieś czekała, obserwowała, liczyła dni. A Iwona po prostu żyła tak, jak zawsze planowała żyć — z domem pełnym rąk do roboty i miłości dla obu.
Zmiana przyszła nie od Iwony, a od Krystyny — tej samej sąsiadki, której syn drażnił się z Kubusiem na placu zabaw. Trzy lata później, kiedy Antoś miał trzy, a Kubuś dziewięć, Krystyna wpadła do Iwony po pomoc — mąż ją zostawił, dzieci nie miały co jeść, a ona sama nie miała nikogo. Iwona zapytała tylko jedno: „A twój syn wciąż mówi Kubusiowi, iż nie jest prawdziwy?" Krystyna spuściła wzrok i powiedziała, iż nie, iż przeprosił dawno, iż dzieci są głupie i powtarzają to, co słyszą od dorosłych.
Iwona pomogła — dała jej worek ziemniaków z piwnicy i pięćset złotych z odłożonych na zimę pieniędzy, tych, które trzymała w puszce po kawie na najwyższej półce.
Zanim to zrobiła, poszła do notariusza w Skierniewicach i sama, bez pytania Roberta, przepisała dom po jego rodzicach na obu synów w równych częściach, po połowie każdemu — sto osiemdziesiąt złotych zapłaciła za akt z pieniędzy odłożonych ze swojej pensji szwaczki w zakładzie odzieżowym w Skierniewicach. Notariusz zapytał, czy nie chce zostawić większej części Antosiowi, „bo w końcu rodzony". Iwona odpowiedziała bez wahania: — Po połowie każdemu. Tak ma zostać w papierach.
Wróciła do domu, położyła akt notarialny na stole w kuchni, obok bochenka chleba, i powiedziała Robertowi tylko: „Zrobione". On kiwnął głową i wrócił do naprawiania rowerka Antosia. Za oknem szczekał sąsiedzki pies, na kuchennym telewizorze szła powtórka „Sanatorium miłości" bez dźwięku, a dwaj chłopcy w drugim pokoju kłócili się o to, który z nich pierwszy pojedzie na tym rowerku po podwórku.
