Daj mi, proszę, powód – Miłego dnia – Denis pochylił się i musnął jej policzek ustami. Anastazja przytaknęła odruchowo. Policzek pozostał suchy i chłodny – bez ciepła, bez irytacji. Po prostu skóra, po prostu dotyk. Drzwi się zamknęły, a mieszkanie wypełniła cisza. Stała jeszcze przez chwilę w przedpokoju, wsłuchując się w siebie. Kiedy to się adekwatnie stało? Kiedy coś w niej pękło i zgasło? Pamiętała, jak dwa lata temu płakała w łazience, bo Denis zapomniał o ich rocznicy. Jak rok temu cała drżała ze złości, gdy znowu nie odebrał Wasilisy z przedszkola. Jak pół roku temu jeszcze próbowała rozmawiać, tłumaczyć, prosić. A teraz – pusto. Czysto, gładko, jak wypalone pole. Anastazja poszła do kuchni, nalała sobie kawy i usiadła przy stole. Dwadzieścia dziewięć lat. Siedem z nich w małżeństwie. A jednak siedzi sama w pustym mieszkaniu z chłodniejącą kawą i myśli o tym, iż przestała kochać męża tak cicho i zwyczajnie, iż choćby nie zauważyła, kiedy to się stało. Denis żył według własnego schematu. Obiecywał odebrać córkę – nie odbierał. Mówił, iż naprawi kran w łazience – cieknął już trzeci miesiąc. Przysięgał, iż w weekend nareszcie pojadą do zoo – ale w sobotę zawsze miał „pilne sprawy” z kolegami, a w niedzielę tylko leżał na kanapie. Wasilisa przestała pytać, kiedy tata się z nią pobawi. W swoich pięciu latach już wiedziała: mama – to pewność. Tata – to ktoś, kto czasem pojawia się wieczorem i ogląda telewizję. Anastazja już nie robiła awantur. Nie płakała w poduszkę. Nie układała planów naprawczych. Po prostu wykreśliła Denisa z równania swojego życia. Trzeba oddać auto na przegląd? Załatwiała sama. Zepsuł się zamek na balkonie? Wzywała fachowca. Wasilisie potrzebny był kostium śnieżynki na występ? Szyła go nocami, kiedy jej mąż chrapał w pokoju obok. Rodzina zamieniła się w dziwną konstrukcję dwóch dorosłych żyjących obok siebie pod jednym dachem. Którejś nocy Denis wyciągnął do niej rękę w łóżku. Delikatnie odsunęła się pod pretekstem bólu głowy. Potem zmęczenia. Potem innych wymówek. Krok po kroku budowała mur, a z każdym kolejnym odmówieniem ten mur rósł. „Niech sobie znajdzie kogoś na boku,” myślała chłodno. „Niech da mi powód. Normalny, zrozumiały powód, który zaakceptują mama i teściowa. Którego nie trzeba tłumaczyć.” Bo jak powiedzieć mamie, iż odchodzi tylko dlatego, iż mąż jest… nijaki? Nie bije, nie pije, pieniądze przynosi. Nie pomaga w domu? – przecież u wszystkich tak jest. Nie bawi się z dzieckiem? – faceci tak mają. Założyła osobne konto w banku i zaczęła odkładać część pensji. Zaczęła chodzić na siłownię – nie dla męża, dla siebie. Dla tego nowego życia, które czekało gdzieś za horyzontem nieuchronnego rozwodu. Wieczorami, kiedy Wasilisa spała, Anastazja nakładała słuchawki i słuchała podcastów po angielsku. Zwroty, biznesowa korespondencja. Jej firma miała zagranicznych klientów – swobodny angielski mógł wiele zmienić. Szkolenia zabierały dwa wieczory w tygodniu. Denis burczał, iż musi zostawać z Wasilisą, choć w jego wydaniu „zostawać” oznaczało włączyć bajki i siedzieć z telefonem. Weekendami Anastazja spędzała czas z córką. Parki, place zabaw, kawiarnie z milkshake’ami, kino na bajki. Wasilisa przyzwyczaiła się, iż to ich czas – mamy i jej. Tata gdzieś istnieje na peryferiach, jak mebel. „Nawet nie zauważy,” powtarzała sobie Anastazja. „Po rozwodzie dla Wasilisy prawie nic się nie zmieni.” Myśl była wygodna. Trzymała się jej jak koła ratunkowego. A potem coś się zmieniło. Nie zauważyła od razu, co takiego. Po prostu któregoś wieczoru Denis zaproponował, iż położy Wasilisę spać. Potem – iż ją odbierze z przedszkola. Potem – zrobił kolację. Proste makaron z serem, ale sam, bez przypominania i próśb. Anastazja patrzyła na niego podejrzliwie. Co to? Wyrzuty sumienia? Chwilowy kaprys? Próba zagłuszenia winy? Ale dni mijały, a Denis nie wracał do starego trybu. Wstawał wcześniej, zanosił Wasilisę do przedszkola. Naprawił kran. Zapisał córkę na basen i sam woził ją na zajęcia w soboty. – Tato, patrz, już umiem nurkować! – Wasilisa biegała po mieszkaniu, udając pływaka. Denis łapał ją, podrzucał do góry, a dziewczynka śmiała się radośnie i głośno. Anastazja patrzyła na to z kuchni i nie poznawała własnego męża. – Mogę z nią posiedzieć w niedzielę – powiedział Denis wieczorem. – Masz się spotkać z koleżankami? Anastazja kiwnęła głową. Spotkania nie było; chciała posiedzieć samej z książką w kawiarni. Ale skąd on wie o koleżankach? Podsłuchuje jej rozmowy przez telefon? Tygodnie mijały, przeradzając się w miesiąc. Potem dwa. Denis się nie poddawał, nie wracał do obojętności. – Zamówiłem nam stolik w tej włoskiej restauracji – zakomunikował kiedyś. – Na piątek. Mama zgodziła się zostać z Wasilisą. Anastazja podniosła wzrok znad laptopa. – Z jakiej to okazji? – Ot tak. Chcę z tobą zjeść kolację. Zgodziła się. Z ciekawości, tłumaczyła sobie. Chciała zobaczyć, co wymyślił. Restauracja była przytulna, z nastrojowym światłem i muzyką na żywo. Denis zamówił jej ulubione wino – ku jej zdziwieniu pamiętał, jakie. – Zmieniłeś się – powiedziała wprost. Denis zakręcił kieliszkiem. – Byłem ślepy. Klasyczny, kompletny głupiec. – To żadna nowość. – Wiem. – Uśmiechnął się krzywo, bez radości. – Myślałem, iż pracuję dla rodziny. Że potrzebujecie pieniędzy, większego mieszkania, lepszego samochodu. A tak naprawdę po prostu… uciekałem. Od odpowiedzialności, od codzienności, od wszystkiego. Anastazja milczała, czekając aż skończy. – Widziałem, iż się zmieniłaś. Że stało ci się wszystko jedno. I to… to było gorsze niż jakakolwiek awantura, rozumiesz? Krzyczałaś, płakałaś, żądałaś – to było normalne. A potem po prostu przestałaś. Jakby mnie nie było. Odstawił kieliszek. – Byłem blisko straty was. Ciebie i Wasilisy. Dopiero wtedy zrozumiałem, iż wszystko robię źle. Długo patrzyła na tego mężczyznę, który mówił jej to, czego latami oczekiwała. Za późno? Czy jeszcze nie? – Miałam się z tobą rozwieść – powiedziała cicho. – Czekałam, aż dasz mi powód. Denis zbladł. – Boże, Nastusia… – Odkładałam pieniądze. Szukałam mieszkania. – Nie wiedziałem, iż wszystko zaszło aż tak daleko… – Powinieneś był wiedzieć – przerwała mu. – To twoja rodzina. Powinieneś widzieć, co się dzieje. Między nimi nastała ciężka cisza. Kelner wyczuł atmosferę i ominął ich stolik. – Mogę nad tym pracować – powiedział w końcu Denis. – Nad nami. jeżeli dasz mi szansę. – Jedną szansę. – To i tak więcej, niż zasługuję. Siedzieli w tej restauracji do jej zamknięcia. Rozmawiali o wszystkim – o Wasilisie, o pieniądzach, o podziale obowiązków, o tym, czego każde z nich oczekuje. Po raz pierwszy od lat była to prawdziwa rozmowa, nie wymiana pretensji czy grzecznościowych zdań. Odbudowa szła powoli. Anastazja nie rzuciła się mężowi w ramiona następnego ranka. Patrzyła, sprawdzała, czekała na podstęp. Ale Denis wytrzymywał. Zajął się gotowaniem w weekendy. Ogarnił rodzicielskie czaty w przedszkolu. Nauczył się zaplatać warkocze Wasilisie – krzywo, koślawo, ale samodzielnie. – Mamo, patrz, tata zrobił mi smoka! – Wasilisa wbiegła do kuchni, pokazując konstrukcję z pudełek i kolorowego papieru. Anastazja spojrzała na tego „smoka” – pokracznego, z krzywym skrzydłem – i uśmiechnęła się… …Pół roku minęło niepostrzeżenie. Był grudzień. Całą rodziną pojechali na działkę do rodziców Anastazji. Stary dom pachnący drewnem i ciastem, zaśnieżony ogród, skrzypiące schody. Anastazja siedziała przy oknie z kubkiem herbaty, patrząc, jak Denis z Wasilisą lepią bałwana. Córka rozkazywała – nos tu, oczy wyżej, szalik krzywo! – a Denis posłusznie wykonywał polecenia, raz po raz łapiąc ją i podrzucając do góry. Śmiech Wasilisy słychać było w całej okolicy. – Mamo! Mamo, chodź do nas! – dziewczynka machała rękami. Anastazja zarzuciła kurtkę i wyszła na ganek. Śnieg skrzył się w niskim słońcu, mróz szczypał policzki, a tu nagle od boku poleciała śnieżka. – To tata! – natychmiast wydała sprawcę Wasilisa. – Zdrajczyni – prychnął Denis. Anastazja złapała grudę śniegu i rzuciła w męża. Spudłowała. On się roześmiał, ona też – po chwili już cała trójka turlała się po zaspach, zapominając o bałwanie, o mrozie, o wszystkim. Wieczorem, kiedy Wasilisa zasnęła na kanapie, nie doczekawszy końca bajki, Denis ostrożnie zaniósł ją do łóżka. Anastazja patrzyła, jak przykrywa córkę kołdrą, poprawia poduszkę, odgarnia jej włosy z czoła. Usiadła przy kominku, ogrzewając dłonie o kubek. Za oknem padał śnieg, miękki i puszysty, otulając świat bielą. Denis przysiadł obok. – O czym myślisz? – O tym, jak dobrze, iż nie zdążyłam. Nie spytał, co takiego. Zrozumiał bez słów. Wiedziała, iż związek wymaga codziennego wysiłku. Nie wielkich czynów, ale drobiazgów: wysłuchania, pomocy, zauważenia, wsparcia. Wiedziała, iż będą jeszcze ciężkie dni, nieporozumienia, kłótnie o byle co. Ale teraz, w tej chwili, jej mąż i córka byli blisko. Żywi, prawdziwi, kochani. Wasilisa obudziła się, podbiegła do nich i wskoczyła między rodziców na kanapę. Denis objął je obie, a Anastazja pomyślała, iż za niektóre rzeczy warto walczyć…

Miłego dnia powiedział Marek, pochylając się i muskając wargami jej policzek.

Malwina skinęła głową odruchowo. Policzka nie dotknęło żadne ciepło, żaden dreszcz tylko skóra, tylko muśnięcie. Drzwi się zamknęły, a mieszkanie zalała cisza.

Stała jeszcze chwilę w korytarzu, wsłuchując się w samą siebie. Kiedy to adekwatnie się wydarzyło? Kiedy w środku coś pstryknęło i zgasło? Pamiętała jeszcze, jak dwa lata temu płakała w łazience, bo Marek zapomniał o ich rocznicy. Jak rok temu trzęsły się jej ręce ze złości, gdy po raz kolejny nie odebrał Zosi z przedszkola. Jak pół roku temu próbowała jeszcze tłumaczyć, rozmawiać, prosić.

Teraz była już tylko pustka. Sterylna i gładka, jak spalona przez słońce łąka.

Malwina przeszła do kuchni, nalała sobie kawę i usiadła przy stole. Dwudziesty dziewiąty rok życia. Siedem lat małżeństwa. A ona, w pustym mieszkaniu z chłodniejącą filiżanką, myśli, iż przestała kochać męża tak spokojnie, tak zwyczajnie, iż sama nie zauważyła, kiedy.

Marek wciąż powtarzał te same schematy. Obiecywał odebrać córkę z przedszkola nie odbierał. Mówił, iż naprawi cieknący kran cieknął już trzeci miesiąc. Przysięgał, iż w weekend w końcu pojadą do zoo a w sobotę miał nagłe sprawy z kumplami, w niedzielę leżał na kanapie.

Zosia przestała pytać, kiedy tata z nią się pobawi. W wieku pięciu lat już wiedziała: mama to pewność. Tata to ktoś, kto czasem pojawia się wieczorem, siada do telewizora.

Malwina już nie wybuchała awanturami. Nie płakała w poduszkę. Nie układała strategii ratowania tego, co było. Zmazała Marka z równań własnego życia.

Trzeba zawieźć samochód na przegląd? Załatwiała sama. Zepsuł się zamek w balkonowych drzwiach? Wzywała ślusarza. Zosia potrzebowała stroju śnieżynki na jasełka Malwina szyła go po nocach, podczas gdy mąż chrapał w drugim pokoju.

Rodzina zmieniła się w dziwną, równoległą konstrukcję dwóch dorosłych, zamieszkałych pod jednym dachem, a żyjących obok siebie.

Pewnej nocy, gdy Marek sięgnął po nią w łóżku, Malwina odsunęła się łagodnie, tłumacząc bólem głowy. Potem zmęczeniem. Potem coraz wymyślniejszymi dolegliwościami, których nie było. Z każdą taką nocą rozbudowywała mur między nimi, coraz wyższy i wyższy.

Niech sobie znajdzie kogoś na boku, myślała zimno. Niech mi da powód. Taki, który zrozumie mama i teściowa. Oczywisty, nie wymagający tłumaczenia.

Bo jak wytłumaczyć matce, iż odchodzi od męża, bo mąż jest właśnie taki? Nie bije, nie pije, pieniądze do domu przynosi. Nie pomaga w domu? Przecież wszyscy tak mają. Nie bawi się z dzieckiem? Bo mężczyźni nie potrafią z dziećmi.

Założyła sobie osobne konto w banku i odkładała tam część pensji. Zapisała się na fitness, nie dla męża dla siebie. Dla tej nowej wersji życia za horyzontem nieuniknionego rozwodu.

Wieczorami, kiedy Zosia zasypiała, Malwina zakładała słuchawki i słuchała podcastów po angielsku. Zwroty, korespondencja biznesowa. Jej firma współpracowała z zagranicą swobodny język mógł otworzyć drzwi do innego świata.

Szkolenia zabierały jej dwa wieczory w tygodniu. Marek narzekał, iż musi zostać z Zosią, choć zostać oznaczało: włączyć jej bajki i utknąć w telefonie.

Weekendami Malwina spędzała czas z córką. Parki, place zabaw, kawiarnie z koktajlami mlecznymi, wypady do kina na bajki. Zosia już wiedziała: to jej i mamy czas. Tata dryfował gdzieś na marginesie rzeczywistości, jak kanapa czy lampa.

Nawet nie zauważy, przekonywała samą siebie Malwina. Kiedy się rozwiedziemy, dla niej nie zmieni się prawie nic.

To była wygodna myśl. Trzymała się jej kurczowo jak tratwy.

A potem coś drgnęło.

Nie od razu pojęła co. Po prostu któregoś wieczoru Marek sam zaproponował, iż położy Zosię spać. Potem sam zaproponował odebrać ją z przedszkola. Ugotował obiad (może tylko makaron z serem, ale bez dopominania się Malwiny).

Malwina patrzyła na niego podejrzliwie. Co to? Wyrzuty sumienia? Tymczasowa fanaberia? Łagodzenie winy, o której nie wie?

Ale mijały dni, a Marek nie wracał do dawnych nawyków. Wstawał rano, żeby odprowadzić Zosię do przedszkola. Naprawił cieknący kran. Zapisał córkę na basen i sam woził ją na zajęcia w soboty.

Tato, patrz, teraz umiem nurkować! Zosia biegała po mieszkaniu, udając pływaczkę.

Marek łapał ją i podrzucał, a dziewczynka śmiała się dźwięcznie, szczerze.

Malwina obserwowała tę scenę z kuchni nie poznając własnego męża.

Mogę z nią zostać w niedzielę rzucił Marek wieczorem. Ty przecież masz spotkanie z koleżankami?

Malwina kiwnęła wolno głową. Nie miała żadnego spotkania, chciała po prostu posiedzieć sama z książką w kawiarni. Ale skąd on nagle wie, iż ma koleżanki? Podsłuchuje jej rozmowy?

Tygodnie układały się w miesiące. Miesiące w dwa. Marek nie ustępował, nie wracał do dawnego chłodu.

Zarezerwowałem dla nas stolik w tej włoskiej restauracji powiedział nagle. Na piątek. Mama przystała, żeby posiedzieć z Zosią.

Malwina spojrzała na niego znad laptopa.

Z jakiej to okazji?
Bez okazji. Chcę z tobą zjeść obiad.

Zgodziła się. Z ciekawości, powtarzała sobie. Chciała zobaczyć, co zamierza.

Restauracja była przytulna, cicha, grała muzyka na żywo. Marek zamówił jej ulubione wino z zaskoczeniem odkryła, iż pamięta, jakie lubi.

Zmieniłeś się powiedziała wprost, bez ogródek.

Marek zakręcił kieliszkiem w dłoniach.

Byłem ślepy. Kompletny, podręcznikowy, tępy głupiec.
To akurat nie nowość.
Wiem uśmiechnął się krzywo, gorzko. Myślałem, iż pracuję dla was. Że potrzebujecie pieniędzy, większego mieszkania, lepszego auta. W rzeczywistości po prostu uciekałem. Od odpowiedzialności, od codzienności, od wszystkiego.

Malwina milczała, nie przerywała.

Widziałem, iż się zmieniłaś. Przestało ci zależeć To było straszniejsze od każdej awantury, rozumiesz? Krzyczałaś, kłóciłaś się to było normalne. A potem przestałaś. Jakby mnie już nie było.

Odłożył kieliszek.

O mało was nie straciłem. Ciebie i Zosię. Dopiero wtedy zrozumiałem, jak bardzo wszystko robiłem źle.

Malwina długo patrzyła na męża. Na tego człowieka siedzącego naprzeciwko, który mówił jej to, czego latami wyczekiwała. Za późno? A może jeszcze nie?

Zamierzałam się z tobą rozwieść, powiedziała cicho. Czekałam, aż dasz mi powód.

Marek zbladł.

Malwina
Odkładałam pieniądze. Rozglądałam się za mieszkaniem.
Nie sądziłem, iż to aż tak daleko
Powinieneś był wiedzieć, przerwała To twoja rodzina. Musiałeś widzieć, co się dzieje.

Cisza wisiała ciężko między nimi. Kelner wyczuł atmosferę, dyskretnie omijał ich stolik.

Chcę nad tym pracować, powiedział w końcu Marek. Nad nami. jeżeli dasz mi szansę.
Jedną.
Jedna to i tak więcej, niż zasłużyłem.

Siedzieli tam do zamknięcia lokalu. Rozmawiali o wszystkim o Zosi, o pieniądzach, o podziale obowiązków, o tym, czego oczekują od siebie. Pierwszy raz od lat była to prawdziwa rozmowa, a nie wymiana żalów lub kurtuazyjnych zdań.

Odbudowa szła powoli. Malwina nie rzuciła się mężowi na szyję kolejnego ranka. Przyglądała się, sprawdzała, czekała na rozczarowanie. Ale Marek trwał.

Przejął gotowanie w weekendy. Zaangażował się w przedszkolne czaty. Nauczył się zaplatać Zosi warkocze krzywo, pokracznie, ale własnoręcznie.

Mamo, patrz, tata zrobił mi smoka! Zosia wpadła do kuchni, pokaź wytwór z kartonów i kolorowego papieru.

Malwina spojrzała na to smoczysko nieudolne, przekrzywione, z jednym skrzydłem większym niż drugie i uśmiechnęła się…

…Pół roku minęło niepostrzeżenie.

Na dworze był już grudzień i razem wybrali się na działkę do rodziców Malwiny. Stary dom o zapachu drewna i szarlotki, zasypany śniegiem ogród, skrzypiące schodki ganku.

Malwina siedziała przy oknie z kubkiem herbaty, patrząc jak Marek i Zosia lepią bałwana. Córka wydawała komendy nos tu, oczy wyżej, szalik nierówno! a Marek ulegle wykonywał polecenia, raz po raz podrzucając ją w powietrze. Pisk Zosi rozbrzmiewał nad białą okolicą.

Mamo! Mamo, chodź do nas! Zosia machała do niej energicznie.

Malwina narzuciła kurtkę i wyszła na ganek. Śnieg skrzył się w niskim, zimowym słońcu. Mróz szarpał policzki, a nagle z boku przyleciała w nią śnieżka.

To tata! natychmiast wydała go Zosia.
Zdrajczyni prychnął Marek.

Malwina zebrała śnieg i rzuciła w męża. Nie trafiła. On wybuchł śmiechem, ona zaraz za nim po chwili już wszyscy turlali się po zaspach, zapomnieli o bałwanie, o śniegu, o rzeczywistości.

Wieczorem, gdy Zosia usnęła na kanapie, nie mogąc doczekać końca bajki, Marek ostrożnie zaniósł ją do łóżka. Malwina patrzyła, jak przykrywa córkę, poprawia poduszkę, zagarnia włosy z czoła.

Usiadła przy kominku, grzejąc dłonie o kubek. Za oknem sypał śnieg, miękki i puszysty, otulał świat białą kołdrą.

Marek usiadł obok.

O czym myślisz?
O tym, jak dobrze, iż nie zdążyłam.

Nie pytał, czego nie zdążyła. Rozumiał.

Związek to codzienna praca nie heroiczne czyny, ale zwykłe, drobne gesty: wysłuchać, zauważyć, pomóc, wesprzeć. Malwina wiedziała, iż czekają ich jeszcze ciężkie dni, nieporozumienia, kłótnie o drobiazgi.

Ale teraz, w tej chwili, jej mąż i córka byli przy niej. Żywi, prawdziwi, bliscy.

Zosia obudziła się, dobiegła i wskoczyła między nich na kanapę. Marek objął obie. Malwina pomyślała, iż są rzeczy, o które warto walczyć…