Daj mi, proszę, powód – Miłego dnia – powiedział Denis, pochylając się i muskając jej policzek ustami. Anastazja skinęła głową odruchowo. Na policzku nie pozostało ani ciepła, ani złości – tylko skóra, zwykły dotyk. Drzwi się zamknęły, a mieszkanie wypełniła cisza. Stała jeszcze przez chwilę w korytarzu, wsłuchując się w siebie. Kiedy to się stało? Kiedy coś w niej przestało działać, zgasło? Pamiętała, jak dwa lata temu płakała w łazience, bo Denis zapomniał o ich rocznicy. Rok temu trzęsła się ze złości, gdy znowu nie odebrał Wiktorii z przedszkola. Pół roku temu próbowała jeszcze rozmawiać, tłumaczyć, prosić. Teraz – pusto. Czysto i gładko, jak wypalone pole. Przeszła do kuchni, zrobiła sobie kawę i usiadła przy stole. Dwadzieścia dziewięć lat. Siedem lat małżeństwa. I siedzi w pustym mieszkaniu z przestygłą kawą, myśląc o tym, iż przestała kochać męża tak cicho i zwyczajnie, iż sama nie zauważyła, kiedy to się stało. Denis żył po swojemu. Obiecywał zabrać córkę z przedszkola – nie zabierał. Mówił, iż naprawi cieknący kran – cieknął trzeci miesiąc. Przysięgał, iż pojadą do zoo – ale zawsze coś mu wypadało, a w niedzielę leżał na kanapie. Wiktoria przestała pytać, kiedy tata się z nią pobawi. W swoich pięciu latach już wiedziała: mama – to pewność. Tata – ktoś, kto czasem pojawia się wieczorem i patrzy w telewizor. Anastazja już nie robiła awantur. Nie płakała w poduszkę. Nie snuła planów poprawy. Po prostu wykreśliła Denisa ze swojego równania. Trzeba zawieźć samochód na przegląd? Umawiała się sama. Zepsuł się zamek na balkonie? Dzwoniła po fachowca. Wiktorii trzeba było sukienkę na bal? Szyła sama, nocami, gdy mąż chrapał w sąsiednim pokoju. Rodzina stała się dziwną konstrukcją, dwojgiem dorosłych żyjących równolegle w jednym mieszkaniu. Którejś nocy, gdy Denis się do niej przytulił, odsunęła się, tłumacząc bólem głowy, potem zmęczeniem, potem wyimaginowanymi dolegliwościami. Budowała między nimi mur i z każdym razem był on coraz wyższy. „Niech znajdzie sobie kogoś na boku” – myślała chłodno. – „Niech mi da powód. Porządny, jasny powód, który zaakceptują rodzice i teściowa. Tak, aby nie musiała tłumaczyć, dlaczego odchodzi od męża, który… nie bije, nie pije, przynosi pieniądze do domu. Przecież chłopy tacy są. Z dziećmi nie umieją, w domu nie pomagają – tak już bywa.” Założyła osobne konto w banku i zaczęła odkładać część wypłaty. Zapisała się na siłownię – nie dla męża, dla siebie, dla nowego życia, które czekało gdzieś za horyzontem nieuchronnego rozwodu. Wieczorami, gdy Wiktoria spała, Anastazja słuchała podcastów po angielsku. Zwroty, korespondencja. Pracowała w polskiej firmie z zagranicznymi klientami, a płynny angielski mógł otworzyć nowe drzwi. Kursy doszkalające – dwa wieczory w tygodniu. Denis narzekał, iż musi siedzieć z Wiktorią – ale „siedzieć” oznaczało włączenie jej bajek i wgapienie się w telefon. Weekendy Anastazja spędzała z córką. Parki, place zabaw, lody w kawiarni, kino na bajce Disneya. Wiktoria już przywykła, iż to jest ich czas – mamy i jej. Tata żył gdzieś na obrzeżach, jak mebel. „Nawet nie zauważy” – pocieszała się Anastazja. – „Po rozwodzie dla niej prawie nic się nie zmieni.” Ta myśl była bardzo wygodna. I trzymała się jej jak koła ratunkowego. A potem coś się przesunęło. Nie od razu pojęła, co adekwatnie. Późnym wieczorem Denis sam zaproponował, iż położy Wiktorię spać. Potem – iż odbierze ją z przedszkola. W końcu zrobił dla nich obiad – prosty makaron z serem, ale sam, bez próśb i przypomnień. Patrzyła na niego z podejrzliwością. Co to? Suma wyrzutów sumienia? Krótkotrwałe opamiętanie? Chęć odkupienia winy, której jeszcze nie znała? Ale mijały dni, a Denis nie wracał do dawnej obojętności. Rano wstawał, żeby zaprowadzić Wiktorię do przedszkola. Naprawił kran. Zapisał córkę na basen i sam ją tam zawoził w soboty. – Tato, tato, patrz, już umiem nurkować! – Wiktoria biegała po mieszkaniu, udając pływaka. Denis łapał ją i podrzucał wysoko, a ona śmiała się dźwięcznie i szczerze. Anastazja patrzyła na tę scenę z kuchni i nie poznawała własnego męża. – Mogę z nią posiedzieć w niedzielę – powiedział kiedyś Denis wieczorem. – Masz przecież spotkanie z przyjaciółkami? Skinęła głową powoli. Nie miała żadnego spotkania, chciała tylko siedzieć sama w kawiarni z książką. Skąd on wiedział o przyjaciółkach? Słuchał jej rozmów przez telefon? Tygodnie przechodziły w miesiące. Denis się nie poddawał. Nie wracał do starych nawyków. – Zarezerwowałem nam stolik w tej włoskiej restauracji – oznajmił któregoś dnia. – Na piątek. Mama zgodziła się przypilnować Wiktorii. Anastazja spojrzała na niego znad laptopa. – A z jakiej okazji? – Tak po prostu. Chcę z tobą zjeść kolację. Zgodziła się. Czysta ciekawość, powtarzała sobie. Chciała zobaczyć, o co mu chodzi. Restauracja była przytulna, światło przygaszone, muzyka na żywo. Denis zamówił jej ulubione wino – i Anastazja ze zdziwieniem odkryła, iż pamięta, które lubi. – Zmieniłeś się – powiedziała bez owijania w bawełnę. Denis oglądał się na swój kieliszek. – Byłem ślepy. Taki typowy, polski facet. – To nie nowość. – Wiem. – Skrzywił się. – Myślałem, iż pracuję dla rodziny. Że wam potrzeba pieniędzy, większego mieszkania, lepszego auta. A tak naprawdę po prostu… uciekałem. Przed odpowiedzialnością, rutyną, tym wszystkim. Słuchała go, dając się wygadać. – Zauważyłem, iż się zmieniłaś. Że zrobiło ci się wszystko jedno. I to… to było straszniejsze niż jakakolwiek kłótnia. Krzyczałaś, płakałaś, wymagałaś – to było normalne. A potem po prostu przestałaś. Jakbym przestał istnieć. Postawił kieliszek na stole. – Prawie was straciłem. I dopiero wtedy zrozumiałem, iż wszystko robię nie tak. Długo mu się przyglądała. Temu mężczyźnie, który wreszcie powiedział takie słowa, na które czekała latami. Za późno? Czy jeszcze nie? – Chciałam się rozwieść – powiedziała cicho. – Czekałam, aż dasz mi powód. Denis zbledł. – Boże, Anka… – Odkładałam pieniądze. Szukałam mieszkania. – Nie wiedziałem, iż to aż tak… – Powinieneś był wiedzieć – przerwała. – To twoja rodzina. Powinieneś widzieć, co się dzieje. Zapadła ciężka, gęsta cisza. Kelner omijał ich stolik szerokim łukiem. – Chcę nad tym pracować – wydusił Denis. – Nad nami. jeżeli dasz mi szansę. – Jedną. – Jedna to i tak więcej, niż zasłużyłem. Siedzieli w tej restauracji do zamknięcia. Rozmawiali o wszystkim – Wiktorii, pieniądzach, domowych obowiązkach, oczekiwaniach. Po raz pierwszy od lat to była prawdziwa rozmowa, a nie wymiana pretensji. Proces odbudowy trwał długo. Anastazja nie rzuciła się mu w ramiona następnego dnia. Obserwowała, sprawdzała, czekała na potknięcie. Ale Denis się starał. Wziął na siebie weekendowe gotowanie. Ogarnął przedszkolny czat. Nauczył się robić Wiktorii warkocze – koślawe, ale własnoręcznie. – Mamo, patrz, tata zrobił mi smoka! – Wiktoria wpadła do kuchni, pokazując dzieło z kartonów i papieru kolorowego. Spojrzała na tego „smoka” – krzywy, z jednym większym skrzydłem – i uśmiechnęła się… …Minęło pół roku. Był grudzień. Pojechali całą rodziną na święta do rodziców Anastazji pod Warszawą. Stary dom, zapach piernika i drewna, śnieżny ogród, skrzypiące schodki. Anastazja siedziała przy oknie z herbatą i patrzyła, jak Denis i Wiktoria lepią bałwana. Córka dowodziła – nos tu, oczy wyżej, szalik krzywo! – a Denis wykonywał polecenia, co chwilę podrzucając ją w powietrze. Krzyk euforii Wiktorii niósł się po całym ogrodzie. – Mamo! Mamo, chodź do nas! – Wiktoria machała rękami. Anastazja zarzuciła kurtkę i wyszła na ganek. Śnieg iskrzył się w zimowym słońcu, mróz szczypał w policzki, aż tu nagle przyleciała śnieżka. – To tata! – poskarżyła się natychmiast Wiktoria. – Zdrajczyni – zaśmiał się Denis. Anastazja chwyciła śnieg i rzuciła w męża. Spudłowała. On się roześmiał, ona też – i w kilka chwil tarzali się całą trójką w śniegu, zapominając o bałwanie, o mrozie, o wszystkim. Wieczorem, gdy Wiktoria zasnęła na kanapie, Denis przeniósł ją cicho do łóżka. Anastazja patrzyła, jak okrywa córkę, poprawia poduszkę, usuwa z jej czoła niesforne kosmyki. Usiadła przy kominku, ogrzewając dłonie o kubek herbaty. Za oknem padał miękki śnieg, okrywając świat białą kołdrą. Denis usiadł obok. – O czym myślisz? – O tym, jak dobrze, iż nie zdążyłam tego zrobić. Nie zapytał, co miała na myśli. Zrozumiał. Wiedziała, iż wciąż czekają ich trudne dni, nieporozumienia, sprzeczki o drobiazgi. Ale teraz, w tej chwili, mąż i córka byli obok. Żywi, prawdziwi, kochani. Wiktoria się przebudziła, przybiegła do nich i wskoczyła między rodziców na kanapie. Denis objął je obie, a Anastazja pomyślała, iż są rzeczy, o które warto walczyć…

Miłego dnia Jan pochylił się, musnął jej policzek ustami.

Zofia odruchowo skinęła głową. Policzka nie rozgrzał ani ślad czułości, ani złości tylko zimna, obojętna skóra, zwykły dotyk, jakby nieznaczący. Drzwi zamknęły się cicho, a w mieszkaniu zapanowała cisza.

Zatrzymała się jeszcze na chwilę w przedpokoju, przez moment wsłuchując się w siebie. Kiedy to się stało? Kiedy w środku coś kliknęło i zgasło? Pamiętała, jak dwa lata temu płakała w łazience, bo Jan zapomniał o ich rocznicy. Jak rok temu trzęsła się ze złości, gdy znów nie odebrał Hani z przedszkola. Jak pół roku temu próbowała jeszcze rozmawiać, tłumaczyć, prosić.

Teraz była już tylko pustka. Prosto, sucho jak wypalone po burzy pole.

Poszła do kuchni, nalała sobie kawy i usiadła przy stole. Dwadzieścia dziewięć lat. Siedem z nich jako żona. I tak oto teraz siedziała sama w pustym mieszkaniu z zimniejącą filiżanką kawy i myślała, iż przestała kochać męża zupełnie cicho, zwyczajnie choćby nie pamiętała, kiedy dokładnie to się stało.

Jan dalej żył, jak się nauczył. Obiecywał, iż odbierze córkę z przedszkola nie odbierał. Mówił, iż naprawi cieknący kran cieknął już trzeci miesiąc. Przysięgał, iż wreszcie w weekend pojadą do zoo a tu w sobotę miał ważne spotkania z kolegami, a w niedzielę leżał na kanapie.

Hania przestała pytać, kiedy tata się z nią pobawi. W wieku pięciu lat już wiedziała: mama to pewność. Tata to ktoś, kto czasem pojawia się wieczorem i od razu siada przed telewizorem.

Zofia już nie robiła awantur. Nie płakała w poduszkę. Nie snuła planów naprawienia ich związku. Po prostu wymazała Jana ze swojego codziennego równania.

Trzeba zawieźć samochód na przegląd? Umawiała się sama. Popsuł się zamek na balkonowych drzwiach? Zamawiała fachowca. Hania potrzebowała stroju śnieżynki na bal w przedszkolu? Szyła go nocami, gdy mąż pochrapywał w sąsiednim pokoju.

Ich rodzina stała się dziwną konstrukcją dwoje dorosłych ludzi żyjących pod jednym dachem obok siebie, a nie razem.

Pewnej nocy Jan sięgnął po nią w łóżku. Zofia ostrożnie się cofnęła, tłumacząc się bólem głowy. Potem zmęczeniem. Potem dawnymi dolegliwościami, których choćby nie miała. Z każdym odmówieniem stawiała między nimi nową cegłę muru.

Niech kogoś sobie znajdzie na boku myślała zimno. Niech mi da powód. Porządny, oczywisty powód, który zaakceptuje rodzina i teściowa. Którego nie będę musiała tłumaczyć.

Bo jak wytłumaczyć matce, iż odchodzi od męża nie dlatego, iż bije, pije lub nie przynosi pieniędzy do domu? Nie pomaga w domu? Tak to przecież większość mężczyzn. Nie bawi się z dzieckiem? Przecież facet nie umie z dziećmi rozmawiać.

Zofia założyła osobne konto w banku i zaczęła odkładać część pensji. Zapisała się na fitness nie dla Jana, a dla siebie. Dla tej nowej przyszłości, która majaczyła gdzieś za horyzontem nieuchronnego rozwodu.

Wieczorami, kiedy Hania zasypiała, Zofia zakładała słuchawki i słuchała podcastów po angielsku. Zwroty konwersacyjne, korespondencja biznesowa. Jej firma współpracowała z zagranicznymi klientami, a biegły angielski mógł jej otworzyć zupełnie inne drzwi.

Kursy podnoszące kwalifikacje zajmowały jej dwa wieczory tygodniowo. Jan narzekał, iż musi siedzieć z Hanią, choć w jego wydaniu oznaczało to włączenie bajki i przeglądanie telefonu.

Weekendy Zofia spędzała z córką. Parki, place zabaw, kawiarnie z koktajlami mlecznymi, kino na bajkach. Hania już się przyzwyczaiła, iż to ich czas mamy i jej. Tata istnieje gdzieś w tle, jak szafa.

Ona choćby nie zauważy przekonywała się Zofia. Po rozwodzie kilka się dla niej zmieni.

To była wygodna myśl. Trzymała się jej kurczowo, jak koła ratunkowego.
Aż wreszcie coś się zmieniło.

Zofia nie od razu pojęła, co. Po prostu któregoś wieczora Jan sam zaproponował, iż dzisiaj położy Hanię spać. Potem iż ją odbierze z przedszkola. Potem przygotował obiad. Co prawda makaron z serem, ale sam, bez próśb.

Zofia patrzyła na to podejrzliwie. Co to? Wyrzuty sumienia? Chwila opamiętania? Próba zagłuszenia winy, o której jeszcze nie wiedziała?

Mijały jednak kolejne dni, a Jan nie wracał do starego zachowania. Wstawał wcześniej, by zaprowadzić Hanię do przedszkola. Naprawił ten kran w łazience. Zapisał córkę na basen i sam ją woził w soboty.

Tato, tato, patrz, umiem już nurkować! Hania biegała po mieszkaniu, udając pływaka.

Jan łapał ją i podrzucał pod sufit, a dziewczynka śmiała się radośnie i głośno.

Zofia obserwowała tę scenę z kuchni, nie poznając własnego męża.

Mogę z nią posiedzieć w niedzielę powiedział Jan któregoś wieczoru. Masz przecież spotkanie z koleżankami?

Zofia powoli kiwnęła głową. Żadnego spotkania nie było, chciała po prostu posiedzieć sama w kawiarni z książką. Ale skąd on wie o koleżankach? Słucha jej przez telefon?

Tygodnie przemieniały się w miesiące. Jeden, potem drugi. Jan się nie poddawał, nie wracał do wcześniejszej obojętności.

Zarezerwowałem nam stolik w tej włoskiej knajpce pod Wawelem powiedział nagle. Na piątek. Mama zgodziła się posiedzieć z Hanią.

Zofia oderwała wzrok od komputera.

A z jakiej racji?
Po prostu. Chcę z tobą zjeść kolację.

Zgodziła się. Z ciekawości, przekonywała siebie. Chciała sprawdzić, co kombinuje.

Restauracja była przytulna, ze stonowanym światłem i muzyką na żywo. Jan zamówił jej ulubione wino Zofia ze zdziwieniem pojęła, iż on pamięta, które.

Bardzo się zmieniłeś powiedziała wprost.

Jan zakręcił kieliszkiem w dłoni.

Byłem ślepy. Zupełnie zwyczajny, głupi ignorant.
To żadna nowość.
Wiem uśmiechnął się smutno. Wydawało mi się, iż pracuję dla rodziny. Że najważniejsze są pieniądze, większe mieszkanie, lepsze auto. A naprawdę cały czas uciekałem. Od odpowiedzialności, od codzienności, od wszystkiego.

Zofia siedziała cicho, pozwalając mu mówić.

Zauważyłem, iż i ty się zmieniłaś. Stało ci się wszystko jedno. I to to przeraziło mnie bardziej niż awantury. Krzyczałaś, płakałaś, miałaś pretensje to było normalne. Ale potem po prostu przestałaś. Jakby mnie wcale nie było.

Odłożył kieliszek na stół.

O mało was nie straciłem. Ciebie i Hanię. Dopiero wtedy zdałem sobie sprawę, jak źle wszystko zrobiłem.

Zofia długo patrzyła na męża. Na tego człowieka, który wreszcie mówił to, na co tyle czekała. Za późno? A może jeszcze nie?

Miałam się rozwieść szepnęła. Czekałam, aż dasz mi powód.

Jan pobladł.

Jezu, Zosiu…
Odkładałam pieniądze. Szukałam mieszkania.
Nie wiedziałem, iż aż tak
Powinieneś był wiedzieć przerwała mu. To twoja rodzina. Musiałeś widzieć, co się dzieje.

Między nimi zawisła gęsta cisza. Kelner przeczuł atmosferę i omijał ich szerokim łukiem.

Chcę nad tym popracować odezwał się Jan. Nad nami. jeżeli dasz mi szansę.
Jedną.
Jedna to więcej, niż zasługuję.

Siedzieli w tej restauracji aż do zamknięcia. Rozmawiali długo o Hani, o pieniądzach, o obowiązkach, o tym, na co czeka każdy z nich. Po raz pierwszy od lat była to prawdziwa rozmowa, nie wymiana żalów czy pustych słów.

Zmiany następowały powoli. Zofia nie rzuciła się mężowi w ramiona następnego dnia. Obserwowała, testowała, czekała. Ale Jan wytrwał.

Wziął na siebie gotowanie w weekendy. Nauczył się obsługiwać rodzicielskie grupy na przedszkolnym komunikatorze. Uczył się zaplatać Hani warkocze krzywo, pokracznie, ale samodzielnie.

Mamo, patrz, tata zrobił mi smoka! Hania wbiegła do kuchni, pokazując dzieło z kartonów i kolorowego papieru.

Zofia spojrzała na tego smoka nierównego, kulka skrzydeł, jedno większe od drugiego i uśmiechnęła się

Pół roku minęło nie wiadomo kiedy.

Grudzień zastał ich u rodziców Zofii na wsi. Stary drewniany dom pachnący szarlotką, zasypany śniegiem sad, skrzypiąca weranda.

Siedziała przy oknie z herbatą i patrzyła, jak Jan i Hania lepią bałwana. Córka rządziła nos tu, oczy wyżej, szalik krzywo zawiązany! a Jan jak najposłuszniej spełniał jej polecenia, co chwila podrzucając ją wysoko. Śmiech Hani niósł się nad całym podwórzem.

Mamo! Chodź do nas! wołała dziewczynka.

Zofia narzuciła kurtkę i wyszła na ganek. Śnieg skrzył w zimowym słońcu, mróz szczypał policzki, a nagle od boku poleciała w nią śnieżka.

To tata! natychmiast zdradziła Hania.
Zdrajczyni burknął Jan.

Zofia porwała garść śniegu i odrzuciła w męża. Spudłowała. Jan się roześmiał, ona również po chwili cała trójka tarzała się w zaspach, zapomniawszy o mrozie, bałwanie i całym świecie.

Wieczorem, gdy Hania zasnęła na kanapie, nie doczekawszy się końca bajki, Jan delikatnie zaniósł ją do łóżka. Zofia patrzyła, jak okrywa córkę kołdrą, poprawia poduszkę, odgarnia jej z czoła włosy.

Usiadła przy kominku, ogrzewając dłonie o kubek z herbatą. Za oknem padał śnieg, cicho, miękko, otulając świat białym kocem.

Jan usiadł obok.

O czym myślisz?
Że dobrze, iż nie zdążyłam.

Nie pytał, o co chodzi. Zrozumiał bez słów.

Związek wymagał pracy dzień po dniu. Nie wielkich czynów, ale drobiazgów posłuchać, pomóc, zauważyć, być obok. Wiedziała, iż przed nimi jeszcze pojawią się trudne dni, nieporozumienia, kłótnie o bzdury.

Ale teraz, w tej chwili, jej mąż i córka byli obok. Żywi, obecni, kochani.

Hania obudziła się, przybiegła, wskoczyła między rodziców na kanapę. Jan objął swoje dziewczyny, a Zofia pomyślała, iż pewnych rzeczy naprawdę warto bronićPrzytulili się we troje pod ciepłym kocem, zasłuchani w trzaskające drewno i własne oddechy. W całym domu słychać było tylko zadowolone mruczenie Hani, wtulonej pomiędzy ramiona rodziców.

Zofia zamknęła oczy. Miała w sobie ciszę inną niż ta sprzed roku: spokojną, cichą jak pierwszy śnieg, który okrywa rany ziemi i pozwala odpocząć. Czuła, iż choćby jeżeli kiedyś znów zgaśnie w niej płomień, teraz umie go rozpalić nie tylko dla siebie, ale także obok siebie, razem. Sercem, które odważyło się wrócić do domu.

Za oknem noc tańczyła w białych płatkach; wewnątrz świat przez moment był prosty, ciepły i pełen miłości, która znała swoją cenę i mimo to wybierała pozostanie.