Dziedzictwo bożogrobców w Polsce – czy etos rycerski ma znaczenie dla współczesnego człowieka?

W dniach 17–18 września 2026 r. w Akademii Zamojskiej odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa pn. „Bożogrobcy w Polsce wczoraj i dziś. Historia – edukacja – kultura – społeczeństwo – religia”.

Jak przypomniał dr Andrzej Sznajder – zwierzchnik Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu w Jerozolimie, otwierając obrady, nazwa „bożogrobcy” odnosi się do dwóch spokrewnionych, ale jednak oddzielnych zakonów, wywodzących się z Jerozolimy czasów wypraw krzyżowych. Pierwszy z nich był zakonem osób duchownych, żyjących według reguły św. Augustyna. Byli to Kanonicy Regularni Stróże Świętego Grobu Jerozolimskiego. Drugi był zakonem rycerskim, zrzeszającym osoby świeckie – kobiety i mężczyzn – których zadaniem była troska o sanktuaria Ziemi Świętej i udających się tam pielgrzymów. Dlatego też obrady podczas konferencji zostały podzielone na dwa dni.

W pierwszym dniu obradowano o działalności Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie obecnie, o jego działalności i duchowości. Przede wszystkim jednak rozmawiano o ludziach, damach i rycerzach, którzy swoim życiem urzeczywistniali cele zakonu: wierność doktrynie i naukom Kościoła katolickiego, pracę dla Boga, Kościoła i bliźniego, hojne wspieranie osób najbardziej potrzebujących, zwłaszcza zamieszkujących Ziemię Świętą, zaangażowanie w działania Zakonu, zarówno na poziomie Kościoła lokalnego, jak i powszechnego, wspierające sprawiedliwość i pokój, solidarność wobec członków Zakonu, troskę o chrześcijanin w Ziemi Świętej. Podczas obrad przywołano postaci m.in.: Anny Świderkówny, Leokadii Kozubek, księży: Jerzego Misiurka, Czesława Wali, bpa Kazimierza Ryczana, Stanisława Makarewicza, Ryszarda Rumianka i Tadeusza Kukli. Na zakończenie dyskutowano na temat potencjału wychowawczego spuścizny intelektualnej, dorobku materialnego i etosu rycerskiego bożogrobców we współczesnej edukacji młodego człowieka.

W drugim dniu obrad prelegenci dyskutowali o idei pielgrzymowania do Ziemi Świętej jako genezie powstania zakonów rycerskich, o ośrodkach Kanoników Grobu Bożego rozmieszczonych na ziemiach polskich od średniowiecza do XIX wieku oraz wykształceniu i dorobku intelektualnym zakonników, sfragistyce zakonnej. W kilku referatach wspominano wybitnych uczonych (Samuel Nakielski, Jakub Radliński, Florian Bujdecki), których dorobek wpisał się na stałe w Kościele (liturgia) i kulturze polskiej. Na kanwie postaci Bartolo Longo, pierwszego świętego bożogrobcy, zastanawiano się, dlaczego dopiero w XX wieku zakon „doczekał się” pierwszego świętego wywodzącego się w grona konfratrów.

Konferencji towarzyszyły wernisaże dwóch wystaw: Krystyny Głowniak – lubelskiej artystki małżonki jednego z braci oraz malarstwa światowego w trójwymiarze pt. „Życie, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa: Pismo święte jako inspiracja dla mistrzów malarstwa światowego”, której pomysłodawcą i kuratorem był Janusz Sokół.

Patronat nad konferencją oraz towarzszącymi im wydarzeniami objęły Marszałek Województwa Lubelskiego, Starosta Zamojski, Muzeum w Przeworsku Zespół Pałacowo-Parkowy, Kazimierz Kardynał Nycz, Zwierzchnik Zwierzchnictwa w Polsce Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu w Jerozolimie oraz Fundacja „Biografie Codzienności”.

Patronat medialny nad konferencją sprawowali: Tygodnik Katolicki „Niedziela”, Tygodnik Zamojski, Polskie Radio Lublin oraz Portal Akademicki „Skafander”.

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Wektory Nauki.