Dzień Edukacji Narodowej w Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie.

Szanowni Państwo Nauczyciele, Wychowawcy, Pedagodzy, Dyrektorzy Szkół i Placówek Oświatowych, Witam Państwa serdecznie na obchodach Dnia Edukacji Narodowej w Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie.

Bycie nauczycielem w Polsce to nie jest zwykła praca. To odpowiedzialność, ale przede wszystkim zawód, który niejednokrotnie staje się pasją.
To codzienne towarzyszenie młodemu człowiekowi, który odkrywa świat, uczy się relacji z innymi, poznaje swoje możliwości i buduje własną tożsamość.

Nauczyciel w takiej rzeczywistości staje się jednocześnie przewodnikiem, wychowawcą, nauczycielem, obserwatorem, mentorem i człowiekiem, który potrafi dostrzec w uczniu coś więcej niż ocenę w dzienniku.
Musi umieć wymagać, ale także wspierać.
Stawiać granice, ale jednocześnie szanować wolność.
Uczyć, przekazywać wiedzę, ale także kształtować poczucie odpowiedzialności za siebie i innych.

To ogromnie wymagająca praca. I właśnie dlatego potrzebuje zaufania kompetencyjnego, szacunku i społecznego uznania.

Nauczyciel jest przewodnikiem.
Nie prowadzi jednak uczniów wytyczoną ścieżką, ale pomaga im odnaleźć własną drogę.
Nie daje gotowych odpowiedzi na wszystkie pytania, ale uczy, jak tych odpowiedzi szukać.
Nie tworzy kopii samego siebie, ale wspiera rozwój indywidualności każdego młodego człowieka.
Jest mentorem.
Jest – choć to niełatwe – często staje się przyjacielem.

W tym kontekście niezwykle trafnie brzmią słowa Janusza Korczaka: „Kiedy śmieje się dziecko, śmieje się cały świat”.
To krótkie zdanie przypomina nam, iż w centrum edukacji zawsze pozostaje uczeń. Jednak za każdym sukcesem dziecka stoi człowiek, który poświęcił swój czas, uwagę, energię i serce. Bardzo często sukces nauczyciela nie jest widoczny od razu. Niekiedy ujawnia się dopiero po wielu latach, gdy dawny uczeń wraca wspomnieniami do szkolnej ławki i odkrywa, jak wielkie znaczenie miały dla niego słowa wsparcia, trudna rozmowa czy okazane zaufanie.

Szanowni Państwo, żyjemy w czasach dynamicznych zmian. Wiedza rozwija się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Zmieniają się technologie, metody komunikacji, modele pracy i funkcjonowania społeczeństw. Szkoła również podlega tym przemianom. Współczesny nauczyciel nie jest już wyłącznie odpowiedzialny za przekazywanie wiedzy, ale staje się opiekunem procesu uczenia się, animatorem rozwoju, przewodnikiem po świecie wartości, a często także osobą wspierającą młodych ludzi w pokonywaniu trudności emocjonalnych.
W tej dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości, my nauczyciele, powinniśmy przygotować młodych ludzi do tego, żeby potrafili tę nieznaną nam wszystkim przyszłość współtworzyć.

Dlatego tak ważne stają się kompetencje fundamentalne i przekrojowe. Tak ważna staje się sprawczość ucznia i autonomia nauczyciela.

Każdego dnia podejmują Państwo wysiłek, którego nie sposób zmierzyć wyłącznie liczbą przeprowadzonych lekcji. Wymaga on ogromnej wiedzy merytorycznej, kompetencji społecznych, empatii, cierpliwości, a w ostatnich czasach także odporności psychicznej.
Praca nauczyciela to nieustanne mierzenie się z nowymi wyzwaniami, które wykraczają daleko poza podstawę programową. To troska o ucznia przeżywającego kryzys, wspieranie dziecka zagubionego w świecie nadmiaru informacji, odkrywanie potencjału tam, gdzie inni dostrzegają jedynie trudności. To także wspieranie uczniów w grupie zróżnicowanej, dzieci z własnymi potrzebami edukacyjnymi.

Dlatego dziś warto powiedzieć jasno i z całą mocą: społeczeństwo potrzebuje dobrych nauczycieli. Potrzebuje ludzi, którzy wierzą w sens edukacji, którzy potrafią budzić ciekawość świata i pokazywać, iż wiedza jest wartością. Potrzebuje tych, którzy pomagają młodym ludziom odróżniać prawdę od manipulacji, odpowiedzialność od obojętności, dialog od konfliktu. Tych, którzy mają świadomość neuroróżnorodności.

W społecznym dyskursie Państwa praca bywa niedoceniona, ale prawdą jest, iż przynosi trudne do przecenienia – choć zwykle odroczone – efekty. Wiedza przekazana dziś, zaowocuje za kilka, kilkanaście, a może choćby kilkadziesiąt lat. Każdy lekarz, inżynier, naukowiec, artysta, przedsiębiorca czy urzędnik państwowy miał kiedyś swojego nauczyciela. Każdy człowiek, który wnosi wartość do życia społecznego, niesie w sobie ślad spotkań z pedagogami, którzy uwierzyli w jego możliwości.

Edukacja jest zatem inwestycją – w człowieka, społeczeństwo obywatelskie i odporność społeczną państwa.
A inwestycja w edukację oznacza również inwestowanie w ludzi, którzy tę edukację tworzą – promocję zawodu nauczyciela oraz poprawę społecznego postrzegania osób pracujących w oświacie.

Dobra szkoła musi być oparta na wartościach, dobra szkoła musi być szkołą wymagającą, ale przyjazną uczniowi.
Dobra szkoła musi uczyć szacunku do drugiego człowieka, do zasad, do pracy, do wiedzy, do odpowiedzialności i do otaczającego nas świata.

Szczególna odpowiedzialność spoczywa na nas, na wszystkich pracownikach oświaty właśnie dlatego, iż edukacja nigdy nie ogranicza się do przekazywania wiedzy. Jak pisał Zbigniew Herbert: „Bądź wierny. Idź”.
W tych dwóch krótkich słowach zawiera się niezwykle ważne przesłanie także dla nauczycieli. Wierność wartościom, które stanowią fundament edukacji: prawdzie, dobru, pięknu, szacunkowi, odpowiedzialności, dialogowi i uczciwości. To właśnie dzięki nim szkoła, buduje kompetencje, pozostaje miejscem rozwoju człowieka.

Szanowni Państwo, edukacja jest przestrzenią nadziei.
Każdego dnia otwieracie przed uczniami drzwi do świata wiedzy i możliwości. Budujecie mosty między pokoleniami. Przekazujecie dziedzictwo kultury, języka i tradycji. Pomagacie młodym ludziom zrozumieć świat, ale także samych siebie.

Do tego potrzebujemy również rodziców. Szkoła nie może dobrze funkcjonować bez współpracy z rodziną. Rodzice muszą jednak zrozumieć, iż powierzając swoje dzieci szkole, muszą obdarzyć ich nauczycieli zaufaniem kompetencyjnym, bo nauczyciel jest profesjonalistą i zależy mu na rozwoju dziecka.
Rodzice i nauczyciele powinni być przeciwnymi stronami. Mają wspólny cel — dobro dziecka.

Jeżeli naprawdę zależy nam na polskiej szkole, przestańmy mówić wyłącznie o tym, co należy w niej zmienić. Zacznijmy mówić o tym, jak ją wzmocnić, jak odbudować zaufanie i jak sprawić, żeby młodzi ludzie chcieli zostać nauczycielami.

Jednocześnie pamiętajmy – i głośno przypominajmy – iż nauczyciel jest tylko człowiekiem. Jak każdy z nas doświadcza zmęczenia, niepewności i przeciążenia. Ostatnio także ma zachwiane poczucie bezpieczeństwa.
Przez wiele lat w środowisku edukacyjnym dominowało przekonanie, iż nauczyciel powinien przede wszystkim dawać. Dziś coraz lepiej rozumiemy, iż aby skutecznie wspierać innych, trzeba także zatroszczyć się o siebie. Dlatego chciałbym dziś szczególnie podkreślić znaczenie uważności na siebie i innych oraz dobrze rozumianego dobrostanu nauczycieli.

Nie jest on luksusem ani dodatkiem do pracy zawodowej.
Jest warunkiem jej wysokiej jakości. Nauczyciel przemęczony, pozbawiony równowagi i czasu w regenerację nie będzie w stanie w pełni wykorzystać swojego potencjału. Natomiast nauczyciel, który dba o siebie: o własne zdrowie fizyczne i psychiczne, może z większą energią realizować swoją misję oraz czerpać z niej autentyczną satysfakcję.
Dbajcie Państwo o swoje pasje, relacje rodzinne, odpoczynek i rozwój osobisty. Znajdujcie czas na książki, czytane dla przyjemności, na spotkania z bliskimi, na aktywność fizyczną i chwile ciszy. Pozwalajcie sobie na odpoczynek bez poczucia winy. Nie zapominajcie, iż własny dobrostan jest także istotną lekcją dla uczniów. Młodzi ludzie uczą się nie tylko z naszych słów, ale również z naszych postaw.
Pamiętajmy, iż troska o zdrowie i równowagę psychiczną nie jest przejawem słabości, ale odpowiedzialności.

Na zakończenie chciałbym złożyć Państwu najserdeczniejsze życzenia.
Życzę Państwu zdrowia, które pozwala realizować marzenia i zawodowe plany. Życzę siły i wytrwałości w pokonywaniu codziennych wyzwań.
Życzę satysfakcji płynącej z pracy, poczucia sensu podejmowanych działań oraz przekonania, iż każdy wysiłek pozostawia trwały ślad w życiu młodych ludzi.
Życzę życzliwości ze strony uczniów, rodziców i współpracowników.
Życzę odwagi do podejmowania nowych wyzwań oraz euforii z odkrywania kolejnych możliwości rozwoju.
Życzę czasu w odpoczynek, troski o własny dobrostan oraz harmonii między pracą zawodową a życiem osobistym.
Życzę spokoju i poczucia bezpieczeństwa!
Życzę także, aby nigdy nie zabrakło Państwu poczucia dumy z wykonywanego zawodu.
Jest to bowiem profesja wyjątkowa, ponieważ jej najważniejszym dziełem nie są rzeczy, ale ludzie!
Niech każdy dzień przynosi Państwu zarówno zawodowe sukcesy, jak i zwykłą ludzką radość.
Niech nigdy nie zabraknie wiary w moc edukacji, ponieważ to właśnie ona tworzy fundament przyszłości.
Wszystkiego najlepszego z okazji Państwa święta!

Dyrektor Ośrodka Rozwoju Edukacji

Mariusz Biniewski