Zakupy w internecie są dziś czymś zupełnie naturalnym. W sieci kupujemy elektronikę, ubrania, książki, gry, a także zestawy LEGO. Internet daje ogromny wybór i często pozwala znaleźć produkty taniej niż w sklepach stacjonarnych.

Niestety rosnąca popularność e-commerce sprawia, iż coraz aktywniejsi są także oszuści. Tworzą fałszywe sklepy, podszywają się pod sprzedawców i wykorzystują emocje związane z atrakcyjnymi promocjami.

W przypadku produktów kolekcjonerskich (i mocno popularnych), takich jak zestawy LEGO, ryzyko pozostało większe. Nowe zestawy często wypuszczane są z naprawdę wysokimi cenami katalogowymi, dlatego wielu kupujących poluje na okazje – a to idealna sytuacja dla oszustów.

W tym poradniku wyjaśniamy:

• jak działają oszuści internetowi
• jak rozpoznać fałszywy sklep
• jak sprawdzić wiarygodność sprzedawcy
• co zrobić, jeżeli padniemy ofiarą oszustwa

Najczęstsze metody oszustw w internecie

Fałszywe sklepy internetowe

To w tej chwili jedna z najpopularniejszych metod oszustw. Przestępcy tworzą strony internetowe, które wyglądają jak profesjonalne sklepy. Czasami z lepszym lub gorszym skutkiem. Mimo, iż większość osób raczej na takie witryny się nie nabierze, to zawsze warto podchodzić z pewną rezerwą, zwłaszcza do sklepów o których słyszymy po raz pierwszy!

Takie witryny często mają:

• względnie atrakcyjny wygląd (choć często zdarzają się na nich literówki)
• zdjęcia produktów skopiowane z innych sklepów lub zdjęcia produktowe
• bardzo niskie ceny
• promocje na wiele popularnych produktów

Problem pojawia się po dokonaniu płatności – towar nigdy nie zostaje wysłany, a sklep po czasie znika z internetu.

Przykład fałszywego sklepu wyłudzającego środki/dane:

Mamy tutaj przykład podania danych (na ogół takie witryny mają na to wywalone), jednak po ich sprawdzeniu zorientujemy się, iż pod tym adresem znajduje się mała stacja paliw, NIP i KRS również nie widnieją w bazie CEIDG.

Fałszywe ogłoszenia sprzedaży

Drugi popularny schemat to ogłoszenia na portalach sprzedażowych lub w mediach społecznościowych (jak chociażby słynny Facebook Marketplace). Dotyczy on zarówno ofert od osób prywatnych, jak i fałszywych mini sklepów pojawiających się na FB.

Scenariusz przy osobach prywatnych wygląda często tak:

1. pojawia się atrakcyjna oferta sprzedaży
2. sprzedawca twierdzi, iż musi gwałtownie sprzedać produkt
3. prosi o przelew lub zaliczkę (szczególnie popularna jest opcja płatności Blikiem)
4. po otrzymaniu pieniędzy przestaje odpowiadać
5. brak towaru, brak pieniędzy

Przykład

przykład nieistniejącej już strony na Facebooku – oszustwa. To akurat łatwe do rozpoznania przez kiepską edycję zdjęcia.

Phishing – wyłudzanie danych

Phishing polega na podszywaniu się pod znane firmy lub instytucje w celu wyłudzenia danych logowania albo informacji o kartach płatniczych. Na platformach społecznościowych ostatnimi czasy szczególnie popularne wśród oszustów jest podszywanie się pod pomoc danej marki.

Najczęstsze formy to:

• e-maile od rzekomej marki
• SMS o dopłacie do paczki
• fałszywe strony logowania
• linki do strony lub przesyłki

Kliknięcie w link prowadzi do strony łudząco podobnej do prawdziwej

Przykład z naszej własnej skrzynki pocztowej – tutaj oszust próbował podszyć się pod Metę i wyłudzić dane do logowania do naszego profilu. Wiadomość brzmi tutaj mocno ogólnie (brak personalizacji pod markę), jednak znajdziecie na spokojnie parę literówek, a adres nadawczy tego maila magicznie znajduje się w Indiach.

Przypominamy, iż wszystkie wewnętrzne komunikaty od FB znajdziecie w Meta Buisness Center.

Inny przykład z marketplace Facebooka. Popularny schemat z wyłudzaniem środków przez rzekomą wysyłkę (tu wstaw dowolnego przewoźnika). Mocno popularny rok temu. Tekst lekko się zmienia, ale sens zawsze zostaje ten sam. Pamiętajcie by nie ufać takim wiadomościom.

Jak rozpoznać oszustwo – najważniejsze sygnały ostrzegawcze

Istnieje kilka typowych znaków, które powinny wzbudzić naszą czujność.

Najczęstsze „czerwone flagi”

• cena znacznie niższa niż w innych sklepach (i nie mówimy tu o 10% a przykładowo choćby 60-80%).
• brak danych firmy na stronie (rzadko, choć zdarza się, iż niektóre witryny wstawiają fałszywe dane)
• brak regulaminu sklepu
• nowa lub dziwna domena internetowa
• tylko jedna metoda płatności (najczęściej przelew/blik)
• brak opinii o sklepie
• presja czasu („ostatnie sztuki”, „tylko dziś”)
• bardzo duża dostępność duży zestawów LEGO np. 100 szt. Titaniców.

Jeśli kilka z tych elementów występuje jednocześnie – warto poważnie zastanowić się nad zakupem.

TIP redakcji

Jeśli oferta wygląda zbyt dobrze, żeby była prawdziwa, bardzo często rzeczywiście taka jest.

Jak sprawdzić, czy sklep internetowy jest wiarygodny

Zanim zapłacisz za zakupy, warto poświęcić kilka minut na weryfikację sklepu. jeżeli sam nie masz pewności, to spytaj klockowej społeczności. Np. na grupie LEGO Forum Polska.

1. Sprawdź dane firmy

Każdy legalnie działający sklep powinien podawać:

• nazwę firmy
• adres siedziby
• NIP
• regulamin
• politykę zwrotów

Brak tych informacji to poważny sygnał ostrzegawczy. Najczęściej tego typu witryny nie mają podanych tych danych, choć zdarzają się strony które owe dane dodają. Jednak są one wtedy fałszywe lub kradzione. jeżeli znajdziecie na stronie NIP lub KRS firmy, zawsze możecie go sprawdzić w CEIDG. Tam znajdziecie (lub nie, jeżeli są fałszywe) dane o firmie i jej siedzibie.

2. Poszukaj opinii w internecie

Dobrym krokiem jest sprawdzenie opinii innych klientów.

Warto zajrzeć na:

• fora internetowe
• grupy tematyczne
• portale z opiniami o sklepach

Jeśli sklep działa od dłuższego czasu, zwykle można znaleźć komentarze klientów. Często wystarczy prosty search w Google.

3. Sprawdź domenę strony

Fałszywe sklepy często działają na świeżo zarejestrowanych domenach.

Można sprawdzić:

• kiedy domena została utworzona
• kto jest jej właścicielem

Jeśli sklep istnieje dopiero od kilku dni, warto zachować szczególną ostrożność. Domenę możecie sprawdzić w Polskiej bazie WHOIS.

4. Zwróć uwagę na metody płatności

Rzetelne sklepy oferują zwykle kilka form płatności:

• systemy płatności online (karta i inne opcje)
• blik
• przelew tradycyjny
• płatność przy odbiorze

Jeśli jedyną opcją jest szybki przelew – istnieje większe ryzyko oszustwa.

TIP redakcji

W przypadku zakupów zestawów LEGO z nowego sklepu, warto wpierw zapytać o opinię na grupach fanów LEGO – społeczność bardzo gwałtownie wychwytuje podejrzane oferty lub sklepy.

Co zrobić, gdy padniemy ofiarą oszustwa

Jeśli okaże się, iż zostaliśmy oszukani, najważniejsze jest szybkie działanie. Wbrew pozorom, często da się jeszcze odzyskać środki. Choć nie zawsze jest to możliwe.

1. Skontaktuj się z bankiem

W niektórych sytuacjach możliwe jest:

• zablokowanie przelewu
• cofnięcie płatności

Im szybciej zgłosimy sprawę, tym większa szansa na odzyskanie pieniędzy.

2. Skorzystaj z procedury chargeback (jeśli to możliwe)

Jeśli płatność została wykonana kartą, bank może uruchomić procedurę chargeback, czyli obciążenie zwrotne.

Dotyczy to m.in.:

• braku dostarczenia towaru
• oszustwa sprzedawcy
• dostarczenia podróbki przedmiotu

Zasady mogą się jednak różnić między bankami. Warto po szczegóły skonsultować się z oddziałem Waszego banku

3. Zabezpiecz informacje

Warto zachować:

• potwierdzenie przelewu/płatności
• zrzuty ekranu strony / adresu strony / profilu sprzedawcy
• korespondencję ze sprzedawcą/sklepem
• zrzuty ekranu oryginalnej oferty sklepu/sprzedawcy

4. Zgłoś sprawę na policję

Zgłoszenie pomaga w walce z przestępczością internetową i zwiększa szansę na zatrzymanie sprawców. Co prawda sprawy takie ciągną się dość długo, jednak przez cały czas macie szansę na odzyskanie środków i ew. ukaranie sprawcy.

Gdzie zgłaszać podejrzane strony

Podejrzane sklepy można zgłaszać do instytucji zajmujących się bezpieczeństwem w internecie. Przydatne jest także informowanie innych na grupach tematycznych lub forach (jak już chociażby wymieniona grupa Lego Forum Polska.

Najczęściej są to:

• CERT Polska – Jest to państwowy zespół zajmujący się bezpieczeństwem internetu w Polsce. Jego zadaniem jest reagowanie na cyberataki i zgłoszenia dotyczące między innymi fałszywych stron.
• Policja (jeśli już doszło do oszustwa) – najlepiej stacjonarnie na komisariacie.

źródło: cert.pl

Takie zgłoszenia pomagają blokować fałszywe strony i chronić innych użytkowników (zwłaszcza nie znających się na klockach) przed wtopieniem hajsu.

Podsumowanie – 5 zasad bezpiecznych zakupów

Zakupy w internecie mogą być bardzo wygodne i bezpieczne – pod warunkiem zachowania podstawowej ostrożności.

Najważniejsze zasady

1. Nie ufaj podejrzanie niskim cenom. Okazje się trafiają, ale zawsze je weryfikuj.
2. Sprawdzaj dane firmy i opinie klientów.
3. Uważaj na presję czasu i „super promocje”. To czynnik, który ma cię nakłonić do szybkiej i często nieracjonalnej decyzji.
4. Korzystaj z bezpiecznych metod płatności. (Choć pamiętaj, iż na podejrzanej witrynie bramka płatności nie jest gwarantem bezpieczeństwa.)
5. Zachowuj potwierdzenia transakcji i rozmów od sprzedawców prywatnych.

W świecie kolekcjonerskich zestawów LEGO atrakcyjna okazja może być kusząca – ale warto zawsze sprawdzić sprzedawcę przed dokonaniem zakupu.

Dołącz do naszej społeczności na Facebooku by być na bieżąco z nowinkami i okazjami:

https://www.facebook.com/faniklockow

Powyższe linki do produktów i strony LEGO.pl to tzw. linki afiliacyjne. Dzięki nim uzyskujemy małą prowizję za wasze zakupy, którą przeznaczamy na rozwój naszej strony.