15 stycznia 2026 r. w Bibliotece Publicznej w Piasecznie odbyło się kolejne spotkanie Klubu Podróżnika, którego gość Jarosław Filipek tematykę spotkania poświęcił jednemu z najbardziej fascynujących i barwnych świąt Europy – Karnawałowi w Wenecji. Uczestnicy mieli okazję poznać nie tylko jego historię, ale także symbolikę masek, kostiumów oraz niezwykłych obrzędów, które przez wieki tworzyły wyjątkowy charakter tego wydarzenia.
Spotkanie rozpoczęło się od wyjaśnienia etymologii słowa „carnevale”, które najczęściej tłumaczy się jako „pożegnanie z mięsem” – zapowiedź nadchodzącego Wielkiego Postu. Następnie prowadzący przeniósł słuchaczy do czasów średniowiecza, kiedy odbył się pierwszy karnawał w Wenecji, a także opowiedział o okresach jego zakazu – m.in. w czasach napoleońskich i austriackich – oraz o wielkim odrodzeniu karnawału w XX wieku, które przywróciło miastu dawną świetność.
Dużą część spotkania poświęcono weneckim maskom i przebraniom. Uczestnicy poznali historię gildii maschereri, czyli mistrzów wyrabiających maski, oraz najbardziej charakterystyczne kostiumy:
- bautę, uznawaną za królową weneckich masek,
- prowokacyjną gnagę – kocią maskę będącą symbolem transgresji,
- figlarnego mattaccino,
- mrocznego medico della peste,
- skąpca Pantalone z commedii dell’arte,
- tajemniczą morettę – czarną maskę niemej uwodzicielki,
- a także białą voltę, produkt czasów współczesnych.
Nie zabrakło również ciekawostek związanych z modą, takich jak decolleté alla Veneziana, czyli charakterystyczny wenecki dekolt.
Kolejna część spotkania ukazała karnawał jako czas widowisk i zbiorowych emocji. Przedstawiono historię Giovedì Grasso – tłustego czwartku, który zastąpił dawny tłusty wtorek, oraz opowieść o pochodzeniu symbolicznych ofiar z byka. Słuchacze poznali brutalne i widowiskowe Caccie del Tori (gonitwy byków które podczas iniegdysiejszych karnawałów tratowały ludzi na placu Św. Marka), rywalizację frakcji Castellani i Nicolotti, ich słynne Lotte di pugni (czyli grupowe bójki) na mostach oraz spektakularne Forze d’Ercole, czyli piramidy i wieże budowane z ludzkich ciał.
Nie zabrakło tematów związanych z tańcem i zabawą – moreski, dzikich kobiecych tańców Furlana i Ovi Danza, flirtu przy pomocy ovi odoriferi (pachnących jaj), hazardowych emocji w Ridotto oraz wyścigów i parad, takich jak Regata di Carriole czy Regata na Canale della Giudecca.
Szczególne zainteresowanie wzbudziły opowieści o widowiskowych „przelotach” na linie nad Placem św. Marka poszczególnych postani:
Volo dell’Angelo (anioła), Volo dell’Aquila (orła) oraz Svolo del Leon (czyli lwa), a także Festa delle Marie – dawniej zbiorowy ślub ubogich Wenecjanek, dziś konkurs piękności karnawału. Wspomniano również o symbolicznej ofierze Tagliar la testa al toro, konkursie Maschera la più bella oraz wystawnych balach, w tym legendarnym Il Ballo del Doge.
Na zakończenie uczestnicy poznali przepis na tradycyjne karnawałowe weneckie pączki fritelle i słynny brzoskwiniowy koktajl Bellini.
Na koniec spotkania wspólnie mogliśmy przeżyć wzruszający finał karnawału – La Vogata del Silenzio, czyli ciche wiosłowanie, symbolicznie zamykające czas zabawy.
Spotkanie było barwną, pełną anegdot i historii podróżą do świata, w którym anonimowość maski pozwalała na wolność i bezkarne wyjście z własnej roli społecznej, a karnawał stawał się czasem odwróconego porządku, euforii i wspólnoty.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom za obecność i zapraszamy na kolejne spotkania Klubu Podróżnika w Bibliotece Publicznej w Piasecznie.
