Kiedy Ania znalazła pustą szafę zamiast prezentów z rejsu
Miałam dwadzieścia sześć lat, kiedy wprowadziłam się do Marcina i jego matki na Saskiej Kępie, i przez jedenaście lat udawałam, iż nie słyszę, jak Teresa nazywa mnie „tą dziewczyną z Radomia" przy sąsiadkach z klatki. Marcin miał trzydzieści osiem lat, ja trzydzieści cztery, a nasze dwie córki, sześcioletnia Zosia i ośmioletni Antek, akurat przechodziły trzeci tydzień jesiennej grypy, kiedy mój mąż oznajmił mi coś, po czym przestałam czuć cokolwiek poza chłodem w żołądku.
Stał w przedpokoju z walizką na kółkach, tą dużą, granatową, którą kupiliśmy na wspólne wakacje do Chorwacji, jakich zresztą nigdy nie było, bo zawsze coś stawało na przeszkodzie — remont u Teresy, badania Teresy, kolano Teresy. Zresztą Teresa i tak potrafiła zepsuć każdy plan bez wychodzenia z domu — wystarczyło, iż wspomniała przy obiedzie, ile to ona się w życiu napracowała i jak mało kto to docenia, a Marcin już sięgał po kalendarz, żeby coś odwołać.
— Zabieram mamę na rejs po Adriatyku — powiedział, zapinając zamek. — Czternaście dni. Ona się napracowała całe życie, zasłużyła na odpoczynek.
Antek akurat kaszlał w drugim pokoju tak, iż słychać było przez dwie ściany. Miałam gorączkę u obojga dzieci, zwolnienie lekarskie kończące się za trzy dni i raport kwartalny do oddania w piątek.
— A ja? — spytałam. — Dzieci mają czterdzieści stopni gorączki.
— Dasz sobie radę, ty zawsze dajesz sobie radę.
Powiedział to takim tonem, jakby to był komplement. Wyszedł, zanim zdążyłam odpowiedzieć, a ja zostałam w progu z termometrem w ręce i syropem na kaszel kapiącym mi na rękaw.
Tego samego wieczoru, kiedy układałam Antka do snu, wspomniał, iż babcia Teresa mówiła mu ostatnio, iż gdyby nie sprzedała swojego starego mieszkania na Pradze, to miałaby teraz na własny rejs i nie musiałaby prosić syna. Nie przywiązałam do tego wagi — Teresa lubiła narzekać na wszystko, od cen w Biedronce po pogodę — ale zapamiętałam to zdanie, bo brzmiało tak, jakby ktoś już dawno rozliczył te pieniądze inaczej, niż mówił głośno.
Dwa dni później, kiedy w końcu udało mi się usiąść przy laptopie o wpół do dwunastej w nocy, żeby zapłacić za przedszkole Zosi, zalogowałam się do aplikacji naszego wspólnego konta. Mieliśmy tam odłożone czterdzieści dwa tysiące złotych — fundusz na studia dzieci, zbierany przez sześć lat, co miesiąc po kawałku, z premii, z nadgodzin, z tego, co zostawało po zakupach. Saldo pokazywało tysiąc sto złotych.
Sprawdziłam historię przelewów trzy razy, myśląc, iż to pomyłka banku. Nie było pomyłki. Dwudziestego dziewiątego sierpnia — trzy tysiące osiemset złotych do biura podróży w Gdyni. Piątego września — kolejne dziewiętnaście tysięcy do tego samego biura, tytułem „dopłata apartament de luxe, rejs MSC". Marcin mówił mi, iż dostał premię roczną i iż sam za to płaci. Skłamał mi prosto w oczy nad talerzem żurku w niedzielę.
Nie płakałam. Zamknęłam laptopa, poszłam sprawdzić temperaturę u Antka, poprawiłam mu kołdrę i usiadłam na brzegu wanny w łazience, żeby pomyśleć.
Miałam czternaście dni. Dokładnie tyle, ile trwał ich rejs.
Pierwszego dnia zadzwoniłam do adwokatki, z którą kiedyś pracowałam w tej samej firmie — Kasi Wieczorek z kancelarii przy placu Konstytucji. Nie chciałam rozwodu, jeszcze nie, chciałam wiedzieć, co mi wolno. Okazało się, iż wolno mi bardzo dużo, bo mieszkanie, w którym mieszkaliśmy, formalnie należało do mnie — zapisała mi je moja babcia jeszcze przed ślubem, notarialnie, a Marcin z Teresą przez lata traktowali to miejsce jak swoje, bo nikt im nigdy nie przypomniał, czyje jest naprawdę.
Teresa miała w tym mieszkaniu swój pokój od pięciu lat, od kiedy sprzedała kawalerkę na Pradze i „tymczasowo" się do nas wprowadziła. Kasia od razu spytała, co się stało z pieniędzmi ze sprzedaży, bo kawalerka na Pradze to było grubo ponad sto tysięcy złotych, a Teresa nigdy nie miała z tego żadnego majątku — żadnej lokaty, żadnych oszczędności, tylko trzy szafy ubrań, komodę po babci Marcina i połowę balkonu, gdzie suszyła swoje firanki, mimo iż mieliśmy suszarkę. Nie umiałam wtedy odpowiedzieć, dokąd te pieniądze poszły. Domyślałam się już wtedy, iż nie były to oszczędności, tylko coś, co dawno rozeszło się po rękach syna.
Drugiego dnia zaczęłam pakować.
Nie robiłam tego ze złości, robiłam to metodycznie, jak przy przeprowadzce. Ubrania Teresy, jej porcelanę z serwisu, jej stary telewizor, jej fotel, w którym zawsze siadała naprzeciwko mnie przy obiedzie i komentowała, iż za dużo soli daję do rosołu — wszystko trafiło do dwunastu kartonów. Przy jednym z nich, tym z zdjęciami, na których Marcin miał osiem lat i trzymał mnie za rękę na jakimś rodzinnym wyjeździe, zanim jeszcze byliśmy razem, palce mi się zatrzymały na taśmie klejącej dłużej, niż powinny. Zakleiłam go w końcu razem z resztą i zapisałam numer na boku flamastrem, tak jak wszystkie inne.
Zamówiłam firmę transportową z Pragi-Południe, zapłaciłam sześćset złotych za magazyn na miesiąc, na Grochowskiej, i kazałam przewieźć tam cały jej dobytek.
W jej opróżnionym pokoju urządziłam pokój zabaw dla dzieci — kupiłam za zaoszczędzone pieniądze (te, które jeszcze zostały) dywan w gwiazdki, drugie łóżko piętrowe dla Antka, bo od dawna prosił, żeby mieć swoje miejsce zamiast dzielić się z siostrą kanapą.
Zmieniłam też zamki we frontowych drzwiach. Kosztowało to trzysta pięćdziesiąt złotych u ślusarza z Grochowa, który przyjechał tego samego dnia i choćby nie pytał, dlaczego kobieta z dwójką kaszlących dzieci wymienia wkładkę w piątek wieczorem. Kiedy skończył i podał mi nowe klucze, ręce trzęsły mi się tak, iż upuściłam je na wycieraczkę i musiałam schylić się po nie dwa razy.
Wieczorem zadzwoniłam do siostry do Radomia. Nie umiałam choćby dokończyć zdania o dziewiętnastu tysiącach, tylko powiedziałam „oni pojechali na ten rejs za pieniądze na studia dzieci" i się rozpłakałam, siedząc na podłodze przedpokoju między kartonami. Ewa nic nie doradzała, tylko powtarzała, iż dobrze robię, i została ze mną na linii, dopóki nie przestałam płakać.
Zadzwoniłam też do banku i zamknęłam wspólne konto oszczędnościowe, przenosząc resztę środków — te tysiąc sto złotych — na osobne konto tylko na moje nazwisko, z dopiskiem w tytule „fundusz Zosi i Antka, wersja druga". Założyłam też nowe konto oszczędnościowe, na które od tego dnia zaczęłam odkładać automatycznie piętnaście procent mojej pensji.
Poszłam do notariusza przy ulicy Francuskiej i sporządziłam pełnomocnictwo, żeby formalnie i jednoznacznie potwierdzić, iż mieszkanie jest wyłącznie moją własnością, oraz przygotowałam pismo — wypowiedzenie umożliwienia zamieszkania dla Teresy, z terminem, adresem magazynu i numerem firmy transportowej, gdzie mogła odebrać swoje rzeczy po opłaceniu przechowania.
Antek wyzdrowiał po tygodniu, gorączka spadła i wrócił do przedszkola, ale u Zosi choroba przeszła w zapalenie oskrzeli — kaszlała jeszcze w drugim tygodniu tak, iż budziła się w nocy, i dwa razy musiałam z nią jechać na SOR na Grenadierów, zanim lekarka przepisała antybiotyk. Dopiero na trzy dni przed powrotem Marcina Zosia zaczęła spać całą noc bez budzenia się.
Czternastego dnia wieczorem, kiedy usłyszałam windę zatrzymującą się na naszym piętrze, siedziałam w kuchni z Zosią, która robiła lekcje, i z kubkiem rumianku. Antek już spał zdrowy w swoim nowym piętrowym łóżku.
Klucz Marcina nie pasował do zamka. Usłyszałam, jak przekręca go raz, drugi, jak mówi coś pod nosem, a potem dzwoni domofonem.
Otworzyłam drzwi na łańcuchu.
Teresa, opalona, w nowej marynarskiej bluzce, którą pewnie kupiła w sklepie na statku, odepchnęła Marcina i wparowała pierwsza, kiedy zdjęłam łańcuch. Weszła do salonu, spojrzała w stronę swojego dawnego pokoju, zobaczyła przez uchylone drzwi dywan w gwiazdki i piętrowe łóżko zamiast swojego łóżka i komody.
— Co to ma znaczyć?! — krzyknęła, upuszczając torbę z pamiątkami z Dubrownika, skąd wysypały się magnesy na lodówkę. — Gdzie są moje rzeczy?!
— W magazynie na Grochowskiej — powiedziałam, podając jej kartkę z adresem i numerem telefonu firmy przewozowej. Głos mi się łamał na pierwszym słowie, ale wyrównałam go, zanim doszłam do końca zdania. — Miesiąc opłacony, dalej płacisz sama. Klucze do tego mieszkania nie pasują, bo wymieniłam zamki. To jest moje mieszkanie, zapisane na mnie przez babcię jeszcze przed ślubem, więc decyduję, kto tu mieszka.
Marcin stał w progu, blady, z walizką w ręku.
— Ania, co ty odjebujesz, to jest też mój dom, mieszkam tu…
— Mieszkałeś — przerwałam mu. — Sprawdziłam wyciąg z konta, Marcin. Wiem o dziewiętnastu tysiącach na apartament de luxe. Wiem o kłamstwie o premii. Nasze dzieci miały czterdzieści stopni gorączki, Zosia trafiła na SOR z zapaleniem oskrzeli, kiedy ty pakowałeś walizkę swojej matce na rejs za pieniądze zebrane na ich studia.
Teresa złapała się poręczy fotela, którego już tam nie było, bo fotel stał w magazynie na Grochowskiej.
— Jak śmiesz?! — wrzasnęła. — Ja jestem jego matką, mam prawo…
— Ma pani prawo do swojego mieszkania — odpowiedziałam. — Tego, które sprzedała pani pięć lat temu za grubo ponad sto tysięcy złotych. Ciekawe, gdzie te pieniądze się podziały, skoro nie zostało z nich nic, choćby na własny rejs. Proszę spytać syna. W moim domu miejsca dla pani już nie ma.
Zosia wyszła z kuchni z kubkiem w ręce, popatrzyła na całą trójkę w przedpokoju i zapytała cichutko:
— Tato, dlaczego babcia płacze?
Marcin nie odpowiedział. Postawił walizkę na progu, tę samą granatową, i zaczął tłumaczyć się bełkotliwie, iż to nie tak miało wyglądać, iż chciał tylko dać matce chwilę radości, iż odda pieniądze, iż rozliczy się z premii, której jeszcze nie dostał.
Zamknęłam drzwi na klucz od środka, kiedy oboje stali jeszcze na klatce schodowej, i usiadłam z powrotem przy stole z Zosią, żeby dokończyć zadanie z matematyki o dzieleniu pisemnym. Za oknem ktoś wracający z pracy trzasnął drzwiami samochodu na parkingu, a w telewizorze u sąsiadów leciały wieczorne wiadomości, które słychać było przez ścianę, tak jak zawsze o tej porze.
