Spotkanie stanowiło przestrzeń do dialogu pomiędzy administracją publiczną, środowiskiem edukacyjnym, przedsiębiorcami oraz partnerami społecznymi na temat wdrażanych i planowanych zmian w edukacji. Było także okazją do rozmowy o potrzebie wzmacniania prestiżu, dobrostanu i sprawczości nauczycieli dzięki zaangażowaniu w Kluby Nauczycieli, czyli oddolną inicjatywę realizowaną na poziomie danej szkoły.
Powody wprowadzenia reformy „Kompas Jutra”
Reforma wynika z pogarszającej się sytuacji w systemie edukacji, mimo wcześniejszych wysokich miejsc Polski w badaniach międzynarodowych (np. PISA). najważniejsze problemy to:
- spadek wyników edukacyjnych po 2018 roku, szczególnie widoczny po pandemii,
- bardzo niski poziom motywacji uczniów (ok. 26% deklaruje, iż lubi się uczyć nowych rzeczy w szkole),
- słabe poczucie przynależności do szkoły,
- brak poczucia sensu nauki i sprawczości wśród uczniów,
- pogarszający się dobrostan psychiczny i sprawność fizyczna młodych ludzi.
Badania pokazują, iż kryzys dotyczy nie tylko wyników nauczania, ale całego doświadczenia edukacyjnego.
Kluczowe założenia reformy
Reforma opiera się na trzech filarach: wiedzy (rozumianej jako podstawa rozumienia świata, nie wiedza encyklopedyczna), kompetencjach i sprawczości ucznia.
Nowy model absolwenta zakłada rozwój:
- kompetencji podstawowych (językowych, matematycznych, cyfrowych, ruchowych),
- kompetencji społecznych i osobistych (współpraca, komunikacja, organizacja, odpowiedzialność),
- sprawczości i umiejętności samodzielnego działania.
Celem edukacji jest przygotowanie ucznia do funkcjonowania w rzeczywistości, radzenia sobie w życiu dorosłym, a nie tylko do zdawania egzaminów na poszczególnych etapach nauki.
Planowane zmiany w organizacji nauczania obejmują: zwiększenie nacisku na praktykę i doświadczenia edukacyjne, wprowadzenie pracy projektowej i zespołowej, organizację tygodnia projektowego (docelowo obowiązkowego, od 2027 r.), zmianę podejścia do treści nauczania – mniej pamięciowego przyswajania, więcej zastosowania wiedzy, wprowadzenie przedmiotów i modułów interdyscyplinarnych (np. przyroda, edukacja finansowa, klimatyczna, obywatelska), rozwój zajęć praktyczno-technicznych.
W obszarze cyfrowym reforma zakłada równoczesne rozwijanie kompetencji cyfrowych (sprzęt, szkolenia, narzędzia), ograniczenie negatywnego wpływu technologii, zakaz korzystania ze telefonów w szkołach podstawowych (również na przerwach), ograniczenie użycia ekranów w edukacji najmłodszych dzieci.
Kluczowe wyzwania i ryzyka związane z realizacją reformy
W trakcie dyskusji przedsiębiorcy, przedstawiciele szkół oraz uczelni wskazywali na szereg wyzwań. Jednym z największych jest przewidywany opór środowiska nauczycielskiego, w tym niska gotowość nauczycieli do zmiany, brak współpracy między nimi, przeciążenie obowiązkami, niski prestiż zawodu, trudności we współpracy z rodzicami. Jednym z remediów na te wyzwania mogą być Kluby Nauczycieli, których tworzenie rekomenduje Polska Unia Edukacyjna. Chodzi o oddolnie, dobrowolnie tworzone nieformalne grupy nauczycieli w celu wymiany doświadczeń, dobrych praktyk, ale także wzajemnemu wsparciu w codziennych wyzwaniach. Ich celem jest budowanie kompetencji i poczucia wysokiej wartości zawodowej nauczycieli.
Z poziomu systemowego planowane działania obejmują m.in.: opracowanie materiałów metodycznych do nowych podstaw programowych, szkolenia (m.in. z zakresu technologii i AI), wdrożenie w szkołach narzędzi opartych na badaniach skuteczności metod nauczania, wprowadzenie zmian systemowych, które mają pośrednio wymuszać nowe podejście (np. poprzez podręczniki i strukturę zajęć).
Uczestnicy spotkania wskazywali także na inne ryzyka:
- brak realnej zmiany praktyki nauczania mimo zmian systemowych,
- opór środowiska nauczycielskiego,
- nierównomierne wdrożenie reformy w różnych szkołach,
- spadek liczby uczniów (wyzwania demograficzne, które silniej mogą dotknąć placówki niepubliczne w związku z ograniczeniem ich finansowa, choćby jeżeli są szkołami nowoczesnymi, dającymi uczniom świetne przygotowanie do dalszych etapów nauki i dorosłego życia),
- jakość narzędzi edukacyjnych i szkoleń,
- czynniki polityczne (rok wyborczy).
Wydarzenie zorganizowała Konfederacja Lewiatan i Polska Unia Edukacyjna. Poprowadzili je: Małgorzata Lelińska, Dyrektorka Departamentu Funduszy Unijnych i Edukacji Cyfrowej w Konfederacji oraz dr Mieczysław Błoński, Prezes Zarządu Polskiej Unii Edukacyjnej.
Spotkanie odbyło się 8 kwietnia 2026 r. w siedzibie Konfederacji Lewiatan.
