Klaster, który łączy ludzi wokół dziedzictwa

Klaster jest niezależną, międzysektorową siecią współpracy organizacji i osób zaangażowanych w ochronę dziedzictwa kulturowego w Polsce. Jego celem jest połączenie wiedzy, kompetencji i doświadczeń środowisk, które na co dzień mierzą się z realnymi problemami zabytków i krajobrazu kulturowego. Inicjatywa opiera się na oddolnym działaniu, wynikającym z praktyki terenowej i bezpośredniej pracy z historycznymi obiektami oraz lokalnymi społecznościami.

Oddolna inicjatywa praktyków

Sygnatariuszami porozumienia są: Fundacja Dolina Domów Przysłupowych, Stowarzyszenie Gildia Przewodników Sudeckich działające przy Zamku Wleń, Stowarzyszenie Dom Kołodzieja reprezentowane przez Elżbietę Lech-Gotthardt, Stowarzyszenie Wieża Książęca w Siedlęcinie oraz Fundacja Ruinersi na Dolnym Śląsku, będąca inicjatorem i operatorem klastra. Wszystkie te podmioty łączy doświadczenie zdobywane bezpośrednio w terenie oraz codzienny kontakt z zabytkami i ich otoczeniem.

Twórcy klastra podkreślają, iż tworzą środowisko praktyków, a nie teoretyków. To osoby i organizacje, które od lat podejmują działania ratunkowe, edukacyjne i animacyjne, często w miejscach zapomnianych lub zaniedbanych. Dzięki temu wiedzą, z jakimi trudnościami wiąże się społeczna ochrona dziedzictwa, jakie są realne możliwości działania i gdzie najczęściej popełniane są błędy. Klaster ma być przestrzenią wymiany doświadczeń oraz wzajemnego wsparcia, pozwalającą działać skuteczniej i bardziej świadomie.

Istotą inicjatywy jest synergia – połączenie kompetencji, zasobów i perspektyw różnych organizacji. Wspólne działania mają prowadzić do lepszego rozumienia potrzeb zabytków, lokalnych społeczności oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa. Dzięki temu możliwe jest unikanie powielania nieskutecznych rozwiązań i podejmowanie decyzji lepiej dostosowanych do konkretnego miejsca i kontekstu.

Współpraca, która daje trwałe efekty

Twórcy klastra podkreślają, iż bez edukacji, zaangażowania mieszkańców i zrozumienia lokalnego kontekstu choćby najlepiej zaprojektowana ochrona systemowa nie przynosi trwałych rezultatów. Dlatego kluczowym elementem współpracy jest praca z lokalnymi społecznościami, sąsiadami zabytków oraz budowanie poczucia odpowiedzialności za dziedzictwo w regionach. To mieszkańcy mają największy wpływ na codzienny los historycznych obiektów, a ich świadomość i aktywność są fundamentem skutecznej ochrony.

Ogólnopolski Klaster Społecznej Ochrony Dziedzictwa ma charakter otwarty i zaprasza do partnerskiej współpracy szerokie grono podmiotów. Wśród nich znajdują się środowisko Ruinersów, zaangażowane organizacje pozarządowe, instytucje naukowe, instytuty państwowe, Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków, społeczni opiekunowie zabytków, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, a także powiaty i gminy Dolnego Śląska. Klaster oferuje wsparcie, wymianę doświadczeń, udostępnianie danych terenowych oraz wspólne działania na rzecz ochrony i rozwoju dziedzictwa regionu.

Inicjatywa jest zaproszeniem do długofalowej współpracy wszystkich, którym zależy na odpowiedzialnym, świadomym i opartym na wiedzy podejściu do ochrony dziedzictwa kulturowego. Organizatorzy podkreślają, iż tylko współdziałanie różnych środowisk może przynieść realne i trwałe efekty. Osoby i instytucje zainteresowane włączeniem się w działania klastra mogą kontaktować się z inicjatorami pod adresem biuro@ruinersi.org, aby wspólnie pracować na rzecz zachowania dziedzictwa dla kolejnych pokoleń.