„Mama mówiła, iż instynkt macierzyński na pewno pojawi się po porodzie. Czekam na niego 9 lat, więc chyba pomylił adres”

zdrowie.kobieta.pl 1 godzina temu
Zdjęcie: Mama mówiła, że instynkt macierzyński na pewno pojawi się po porodzie, fot. Getty Images, zdjęcie ilustracyjne, nensuria


Zawsze wydawało mi się, iż rola matki to coś oczywistego, co powinno przychodzić z łatwością, jak oddychanie. Odkąd pamiętam, żyłam w przekonaniu, iż każda kobieta nosi w sobie instynkt macierzyński, a miłość do dziecka pojawia się automatycznie, wraz z pierwszym krzykiem noworodka. Tak przynajmniej przedstawiały to filmy, książki i rozmowy wśród koleżanek. Jednak kiedy pojawił się na świecie mój syn, a ja nie poczułam tej wszechogarniającej miłości, zaczęłam się bać. Bałam się, iż jestem inna, iż coś ze mną nie tak, iż jestem wadliwa. Przez dziewięć lat próbowałam to ukryć, udawałam przed światem i przed samą sobą. Wszystko zmieniło się, kiedy znalazłam stary pamiętnik mojej mamy. Dziś już wiem, iż nie jestem sama ze swoim chłodem, ale ta prawda nie przyniosła mi ulgi. Raczej odebrała nadzieję.

Czekałam na ten moment

Czasem patrzę na mojego syna i czuję pustkę. To nie jest tak, iż go nie kocham, ale to uczucie przypomina raczej obowiązek niż tę obezwładniającą, bezwarunkową miłość, o której piszą w poradnikach i na blogach parentingowych. Janek ma już dziewięć lat. Kiedy się urodził, wszyscy wokół powtarzali, iż to będzie najpiękniejszy moment w moim życiu. Moja mama stała nad jego łóżeczkiem, ocierała łzy wzruszenia i mówiła:

– Zobaczysz, Martusiu, to przyjdzie z czasem. Na początku to szok, ale potem zaleje cię taka miłość, iż nie będziesz mogła oddychać.

Czekałam na ten moment. Dni zamieniały się w tygodnie, tygodnie w miesiące, a potem w lata. Zawsze dbałam o Janka najlepiej, jak potrafiłam. Chodziłam z nim do lekarzy, czytałam mu bajki przed snem, piekłam torty na urodziny, a jednak w środku czułam się, jakbym opiekowała się dzieckiem siostry albo sąsiadki. Byłam dobrą opiekunką, ale czy dobrą matką? To pytanie prześladowało mnie każdego dnia.

Często obserwowałam inne matki na placu zabaw – te, które biegały za swoimi dziećmi, śmiały się z każdej ich sztuczki, z dumą opowiadały o pierwszych krokach czy wypowiedzianych słowach. Patrzyłam na nie z mieszaniną podziwu i zazdrości. Próbowałam naśladować ich zachowanie, ale w środku wciąż czułam, iż gram czyjąś rolę. Przez lata nie odważyłam się nikomu przyznać, jak bardzo jestem w tym obca. choćby przed własnym mężem udawałam, iż wszystko jest w porządku.

Czułam się gorsza

Moja mama zawsze była dla mnie wzorem. Ciepła, troskliwa, oddana rodzinie. Przynajmniej tak ją zapamiętałam z dzieciństwa. Zawsze była blisko, zawsze miała dla mnie czas. Dlatego tak bardzo bolało mnie to, co czułam – a raczej to, czego nie czułam – do Janka. Czułam się jak wadliwy model kobiety. Często rozmawiałyśmy o tym z mamą przy kawie.

– Mamo, ja wciąż czekam na ten moment – wyznałam jej kiedyś, gdy Janek miał pięć lat i bawił się klockami w sąsiednim pokoju. – Wciąż czuję się tak, jakbym tylko udawała.

Mama uśmiechnęła się łagodnie, poklepała mnie po dłoni i powiedziała swoim spokojnym, pewnym głosem:

– Daj sobie czas, dziecko. Każda z nas przechodzi przez to inaczej. Jesteś wspaniałą matką. Nie musisz niczego udowadniać.

Jej słowa miały przynieść ulgę, ale tylko potęgowały moje poczucie winy. Dlaczego ona potrafiła kochać mnie tak naturalnie, a ja muszę zmuszać się do każdego uśmiechu skierowanego do własnego dziecka?

Zaczęłam porównywać nasze relacje. Przypominałam sobie jej czułe gesty, jej troskę i zaangażowanie. Z perspektywy dziecka mama zawsze była przy mnie, iż mogłam na nią liczyć. Dziś, z perspektywy dorosłej kobiety, zaczęłam dostrzegać, iż niektóre jej zachowania były dość automatyczne, jakby wykonywała je z przyzwyczajenia, nie z głębokiego uczucia. Nie chciałam jednak myśleć o tym zbyt długo. Lepiej było wierzyć, iż to tylko moje wymysły.

Poznałam prawdę

W zeszłym miesiącu mama postanowiła sprzedać nasz stary dom i przenieść się do mniejszego mieszkania bliżej centrum. Pomagałam jej w pakowaniu. To był żmudny proces, pełen wspomnień i starych gratów, których nikt nie ruszał od lat.

– Zajrzyj do tych pudeł na strychu – poprosiła pewnego popołudnia, popijając herbatę. – Może znajdziesz tam coś, co zechcesz zatrzymać.

Strych był duszny. Wśród starych ubrań, moich zabawek z dzieciństwa i zakurzonych albumów ze zdjęciami, znalazłam niewielkie, zniszczone pudełko po butach. W środku leżało kilka zeszytów. Rozpoznałam pismo mamy – równe, staranne, choć miejscami pośpieszne. To były jej pamiętniki z czasów, gdy byłam mała. Nie powinnam była ich czytać. Wiedziałam o tym, ale ciekawość wzięła górę. Usiadłam na zakurzonej podłodze i otworzyłam pierwszy z brzegu zeszyt.

Gdy przewracałam kolejne kartki, poczułam, jak narasta we mnie napięcie. Te notatki były bardzo osobiste, pełne wątpliwości i niepokoju. Były tam relacje z codzienności, ale też zapiski o samotności, o tym, jak mama czuła się zagubiona, jakby czasem nie nadążała za oczekiwaniami innych. Było tam sporo o mnie – o moich pierwszych słowach, chorobach, o tym, jak potrafiłam ją rozśmieszyć, ale też doprowadzić do łez. Im dalej czytałam, tym bardziej docierało do mnie, iż moja mama nie była tak idealna, jak mi się wydawało. Jej zapiski były autentyczne, pełne rozterek, których sama doświadczałam.

Czułam, iż coś jest nie tak

Przewracałam kartki, czytając o codziennych troskach, problemach w pracy taty, moich pierwszych krokach. Z początku wszystko wydawało się normalne, wręcz urocze. Jedak im dalej czytałam, tym bardziej czułam, iż coś jest nie tak. Słowa stawały się chłodniejsze, bardziej zdystansowane. Znalazłam wpis z maja 1992 roku. Miałam wtedy trzy lata.

„Znowu płacze. Nie mam już siły. Czasami patrzę na nią i nic nie czuję. Tylko zmęczenie. Tomasz myśli, iż jestem cudowną matką, ale ja po prostu gram swoją rolę. Muszę udawać przed nim, przed sąsiadami, przed samą sobą. Kiedy to się skończy? Kiedy poczuję to, co powinnam czuć?”.

Moje serce zaczęło bić szybciej. Przewertowałam kilka kolejnych stron.

„Dzisiaj powiedziała do mnie «mamo». Uśmiechnęłam się, przytuliłam ją, ale w środku czułam tylko pustkę. Jakbym opiekowała się obcym dzieckiem. Czy ja w ogóle potrafię kochać?”.

Zamknęłam zeszyt, czując, jak dłonie mi się trzęsą. To nie mogła być prawda. Moja mama? Ta sama kobieta, która zawsze wydawała mi się uosobieniem macierzyńskiej miłości? Ta, która obiecywała mi, iż ten przypływ uczuć w końcu nadejdzie? Poczułam się, jakby ktoś wyrwał mi grunt spod nóg. Z jednej strony poczułam ulgę – nie byłam jedyna, nie byłam wadliwa. Z drugiej strony, to odkrycie zabolało mnie bardziej, niż gdybym dalej żyła w nieświadomości. Przez lata patrzyłam na mamę jak na wzór. Teraz zobaczyłam ją jako kobietę równie pogubioną, jak ja.

Miałam do niej żal

Zeszłam na dół, trzymając pamiętnik w dłoniach. Mama siedziała w fotelu, przeglądając jakieś dokumenty. Spojrzała na mnie i od razu zauważyła, iż coś jest nie tak.

– Martusiu, co się stało? Jesteś blada jak ściana.

Wyciągnęłam przed siebie zeszyt.

– Znalazłam to na strychu. Mamo... dlaczego nigdy mi nie powiedziałaś?

Jej wzrok padł na pamiętnik. Zesztywniała. Widziałam, jak przez ułamek sekundy na jej twarzy maluje się panika, po czym maska spokoju wraca na swoje miejsce.

– Nie powinnaś była tego czytać – powiedziała cicho.

– Ale przeczytałam! – Mój głos drżał. – Przez całe życie myślałam, iż coś ze mną nie tak, bo nie potrafię kochać Janka tak, jak powinnam. A ty wiedziałaś! Wiedziałaś, przez co przechodzę i karmiłaś mnie kłamstwami!

Mama wstała i podeszła do mnie, ale cofnęłam się o krok.

– Chciałam cię chronić – zaczęła, a jej głos po raz pierwszy od lat brzmiał niepewnie. – Chciałam, żebyś miała to, czego ja nie miałam. Myślałam, iż jeżeli będę powtarzać ci, iż wszystko będzie dobrze, to w końcu uwierzysz i... i to się stanie.

– Ale to się nie stało! – krzyknęłam, czując łzy na policzkach. – I tobie też się nie stało, prawda? Zawsze tylko udawałaś.

Mama spuściła wzrok. Nie odpowiedziała. Ta cisza była bardziej bolesna niż jakakolwiek prawda. Po chwili usiadła obok mnie na kanapie. Siedziałyśmy tak chwilę w zupełnej ciszy. Czułam jej dłoń na moim ramieniu, delikatny dotyk, który miał mnie ukoić, ale zamiast tego wywoływał irytację i smutek.

– Może nie powinnam cię oszukiwać – powiedziała w końcu. – Ale sama nie wiedziałam, jak to zrobić inaczej. Bałam się być z tobą szczera. Bałam się, iż mnie znienawidzisz, jeżeli przyznam, iż nie wszystko jest takie, jak się wydaje.

– Nie nienawidzę cię – szepnęłam. – Ale żałuję, iż nie powiedziałaś mi prawdy. Może wtedy nie czułabym się taka samotna.

Kochałam go na swój sposób

Wróciłam do domu, a w głowie miałam chaos. Janek siedział przed telewizorem, oglądając jakąś bajkę. Podeszłam do niego, usiadłam obok i przytuliłam go mocno. Zaskoczony, odwzajemnił uścisk.

– Co się stało, mamo? – zapytał, patrząc na mnie wielkimi oczami.

– Nic, kochanie. Wszystko w porządku – skłamałam, czując, jak po policzku spływa mi kolejna łza.

Czy można odziedziczyć chłód? Czy to możliwe, iż ta emocjonalna pustka została mi przekazana w genach, jak kolor oczu czy kształt nosa? A może to kłamstwo, to ciągłe udawanie, w którym wychowywała mnie matka, sprawiło, iż sama nie potrafię poczuć prawdziwej miłości? Nie wiem. Nie znam odpowiedzi na te pytania. Wiem tylko, iż każdego dnia będę starała się być dla Janka najlepszą mamą, jaką potrafię być. choćby jeżeli oznacza to, iż do końca życia będę musiała trochę udawać. Może pewnego dnia, w jakiejś nieoczekiwanej chwili, ten przypływ miłości w końcu nadejdzie. A jeżeli nie... to i tak nie przestanę próbować.

Przestałam udawać

Minęły tygodnie od odkrycia pamiętnika mamy. Staram się funkcjonować normalnie – praca, dom, zakupy, rutyna. Jednak coś we mnie pękło. Długo rozmyślam o naszej rodzinie, o tym, jak wyglądają nasze relacje. Zauważam, iż Janek coraz częściej pyta mnie o moją mamę, dopytuje o babcię, o moje dzieciństwo. Odpowiadam na te pytania, ale coraz częściej łapię się na tym, iż unikam trudnych tematów.

Zaczynam też baczniej obserwować siebie. Zwracam uwagę na to, jak reaguję na potrzeby Janka. Staram się być obecna, nie tylko fizycznie, ale też emocjonalnie. To trudne, bo nie mam nawyku dzielenia się uczuciami. Często łapię się na tym, iż z automatu odpowiadam na jego pytania, głaszczę go po głowie, ale w środku wciąż czuję dystans. Próbuję go przełamać – coraz częściej siadam z nim do wspólnej zabawy, patrzę w jego oczy, słucham, co do mnie mówi. Czasem udaje mi się poczuć coś więcej niż obowiązek. To krótkie chwile, ale dają mi nadzieję.

Zaczęłam szukać wsparcia. Trafiłam na grupę kobiet, w której uczestniczki otwarcie mówiły o swoich trudnościach w macierzyństwie. Byłam w szoku, jak wiele z nas czuje to samo, ale boi się o tym mówić. Przestałam się wstydzić swoich uczuć. Przestałam udawać, iż wszystko jest idealnie. Były dni lepsze i gorsze, ale świadomość, iż nie jestem sama, naprawdę pomagała. Z czasem zaczęłam zauważać, iż moje relacje z Jankiem stają się głębsze. Nie była to nagła fala matczynej miłości, o której tyle się mówi. Bardziej przypominało to delikatny strumień – czasem niemal niewidoczny, ale jednak obecny. Zaczęłam doceniać małe momenty: wspólne gotowanie, wieczorne rozmowy o szkole, rysowanie razem przy stole. Te chwile nie były spektakularne, ale dawały mi poczucie, iż buduję z Jankiem coś prawdziwego, na własnych zasadach.

Czasami myślę o mojej mamie. O tym, jak trudno musiało jej być, kiedy nie mogła podzielić się swoim bólem. Może gdybyśmy umiały rozmawiać szczerze, obie czułybyśmy się mniej samotne. Nie wiem, czy kiedyś poczuję tę legendarną i bezwarunkową miłość. Może dla mnie miłość oznacza po prostu codzienne starania, obecność, czułość okazywaną w małych gestach. Wiem jedno – nie chcę już żyć w kłamstwie. Nie chcę udawać przed sobą i przed synem. Chcę być taką matką, na jaką mnie stać, choćby jeżeli to nie jest wzór z kolorowych magazynów.

Marta, 34 lata

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.


Czytaj także:

  • „Narzeczony chciał dobrze wypaść przed moimi rodzicami. Nie sądziłam, iż jego niewinny prezent przejdzie do historii”
  • „Byłem o krok od ślubu, gdy była dziewczyna przypomniała sobie o mnie. Na 30. urodziny dostałem od niej szokujący list”
  • „Kupiłam kawalerkę w Krakowie, by wreszcie zażyć wolności. Plan runął, gdy mama zjawiła się z walizkami i przejęła stery”

Idź do oryginalnego materiału