Musiałam przynieść osobną lodówkę mruczy Zuzanna przez sen do swojej znajomej. Śmieszne to, ale tak trzeba. Chciałam sprzedać mieszkanie i podzielić się złotówkami po połowie, ale mama nie chce ani słyszeć o wyprowadzeniu się.
Zuzanna ledwo co obchodziła dwudzieste czwarte urodziny. Ukończyła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim, znalazła posadę w księgarni, ale narzeczonego jak nie miała, tak nie ma. Jej egzystencji w tym krakowskim mieszkaniu daleko do harmonii. Po ojcu odziedziczyła pół lokum w zabytkowej kamienicy. Gdy miała czternaście lat, sąd podzielił własność pomiędzy nią a matkę po równo.
Dziesięć zim temu zapanował w domu krzyk głodu i szelest pustych portfeli. Ojciec poszedł spać na zawsze, zostawiając kobiety same z brzęczącym szumem kaloryfera. Matka, Lucyna, porzuciła pracę jeszcze za młodu. Nie wzięła urlopu macierzyńskiego; wtedy kiedy Zuzanna się urodziła, myślała: Po co mi etat, skoro mąż tak dobrze zarabia? Na wszystko wystarcza, choćby na śledzie po krakowsku. Po śmierci męża, Lucyna roniła łzy do filiżanek: Gdzie ja się podzieję jako czterdziestka? Zatrudnią mnie najwyżej jako szatniarkę w kinie.
Zuzanna snuje dalej swoje senne wspomnienia: Miałam rentę po ojcu. Mimo to mama nie umiała oprzeć się pokusie nowych butów w ‘Galerii Krakowskiej’. Kupowała ciuchy, chociaż pieniędzy ledwo starczało na pierogi na Plantach. Na początku pomagał nam wujek Marian, ale potem się poddał.
Wujek Marian rzekł matce: ‘Lucyno, musisz zacząć zarabiać. Sam mam dwie córki i nie mogę być skarbcem rodzinnym dla wszystkich.’ Po roku pojawił się w domu pan Zenon. Lucyna przyprowadziła go kiedyś do mieszkania, oznajmiła: On zostaje z nami. Chciała rozwiązać niedostatki ślubem. Zenon naprawdę dobrze zarabiał jako kierownik baru mlecznego, ale nie polubił Zuzanny.
Słowa Zenona padały ciężko jak grad: Ty tylko jesz te moje pierogi i kluski. Powinnaś zamiatać schody, a nie siedzieć z książkami. Po co ci studia? Do roboty marsz! Nie będę cię karmił w nieskończoność!
Zuzanna milczała, a wszystkie złotówki z renty wpływały na konto matki. Lucyna nie broniła córki przed Zenonem, bała się utraty jedynego źródła gotówki.
Jak przeżyć bez niego? pytała Lucyna w półśnie. Nie sprzeczaj się z nim, rób co każe. On jest naszym żywicielem.
Mimo gradowych słów, Zuzannie udało się dostać na studia, potem do pracy. Cały czas czuła się jak dodatkowa porcja bigosu na talerzu Zenona, który dzień w dzień skrupulatnie liczył, ile wydaje na utrzymanie pasierbicy.
Pół roku po tym, jak zaczęłam pracować, kupiłam własną lodówkę opowiada Zuzanna, głosem niosącym się echem po klatce schodowej. Postawiłam ją przy swoim łóżku, bo Zenon zamykał kuchenną na klucz.
Masz pracę to się wyżywiaj, powiedział Zenon.
Lucyna znowu zamilkła, nie reagowała choćby wtedy, gdy Zenon pokazywał Zuzannie rachunki za gaz, za prąd, za wodę, żądając, aby wszystko mu oddała. Potem Zenon stracił posadę. Lucyna i on zaczęli rabować senne zapasy Zuzanny z jej lodówki. Opłaty opadły na barki dziewczyny jak stado śledzi w beczce. Na początku płaciła, ale Zenon przez rok nie wychodził z domu bezrobotny. Zuzanna miała dość założyła kłódkę na lodówkę. Lucyna protestowała, twierdząc, iż Zenon ją przez lata karmił.
Zuzanna powiedziała: Chcesz jeść, to pomóż mi. Nie jestem pierwsza, która dzieli w tym domu chleb i szafę. Idź do pracy!
Zenon niedawno wyprowadził się z mieszkania. Lucyna zmęczyła się mężczyzną, który nie przynosił złotówek. Ale lodówka Zuzanny przez cały czas zamknięta zostaje na kłódkę. Dziewczyna myśli, iż Lucyna również powinna znaleźć posadę.
Czy ma rację? Śnieżny Kraków milczy, a lodówki śnią o ciepłym mleku.
