W Kościele katolickim 18 lutego rozpoczyna się Wielki Post. Nawiązuje on do czterdziestodniowego pobytu Chrystusa na pustyni, gdzie pościł i był kuszony przez szatana.
Dla wiernych jest wezwaniem do pokuty, nawrócenia i przemiany życia. Aby przygotować się duchowo do największej chrześcijańskiej uroczystości, jaką jest Wielkanoc, w parafiach realizowane są rekolekcje, dni skupienia, w piątki nabożeństwa drogi krzyżowej, a w niedziele Gorzkie żale.
Diecezjalne Caritas włączają się w ekumeniczną akcję Jałmużny Wielkopostnej. Środki pozyskane tą drogą będą przeznaczone na pomoc seniorom.
Jakie rekolekcje wielkopostne w Warszawie?
W tym roku w Kościele Akademickim pw. świętej Anny w Warszawie zaplanowano rekolekcje „w trzech odcinkach”, czyli odbywające się przez trzy kolejne niedziele, począwszy od 22 lutego. Nauki pod hasłem „Wielki Post – z pustyni do źródła” o godz. 21. poprowadzi ks. dr hab. Marek Dobrzeniecki z Akademii Katolickiej w Warszawie.
Z kolei w dominikańskim kościele pw. świętego Jacka przy ul. Freta w dniach 23–25 lutego rekolekcje dla kobiet poprowadzi siostra Małgorzata Lekan OP, 8–11 marca rekolekcje akademickie o. Pawła Krupy. Na Służewie w tym samym czasie rekolekcyjne oparte na „Przypowieści o siewcy” wygłosi o. Wojciech Gomułka. „Będą one transmitowane na kanale YT zakonu” – zapowiadają dominikanie.
W parafii pw. Najświętszego Zbawiciela rekolekcje akademickie pt. „Chrześcijaństwo nadziei” rozpoczną się w tym roku w II niedzielę Wielkiego Postu – 1 marca. Poprowadzi je bioetyk, wykładowca na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie ks. prof. Andrzej Muszala.
W kolejny weekend Wielkiego Postu rekolekcje odbędą się w obu stołecznych katedrach. W archikatedrze św. Jana Chrzciciela nauki wygłosi ojciec duchowny z Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie ks. Piotr Pietrzak, a u św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika na Pradze – były dyrektor diecezjalnej Caritas ks. Dariusz Marczak.
Zgodnie z tradycją rekolekcje tzw. ostatniej szansy odbędą się u dominikanów na Służewie w Wielkim Tygodniu. Od Wielkiego Poniedziałku do Wielkiej Środy, w dniach 30 marca – 1 kwietnia, nauki wygłosi o. Maciej Roszkowski OP. W tym samym czasie w dominikańskim kościele św. Jacka w Warszawie ćwiczenia duchowe poprowadzi o. Łukasz Janik OP.
Muzyka w Wielkim Poście
Z kolei słuchacze Szkoły Śpiewu Liturgicznego i osoby związane ze scholami służewskimi przygotują w piątek 6 marca o godz. 21. w kościele dominikanów na Służewie Misterium Męki Pańskiej.
W ramach III Bielańskiego Festiwalu Muzyki Pasyjnej w dniach 14–29 marca kościołach stołecznej dzielnicy będzie można usłyszeć m.in.: „Ubi caritas – gdzie miłość wzajemna i dobroć” w wykonaniu warszawskich chórów, „Ogrodzie oliwny” z udziałem Macieja Miecznikowskiego, „Zawitaj Ukrzyżowany” w wykonaniu Basi Pospieszalskiej i Joachima Mencla, „Miłość wymaga ofiary” Haliny Frąckowiak oraz „Jezusa Judasz przedał” w interpretacji Marii Holki.
Festiwal zainauguruje 14 marca koncert „Passio Domini” w wykonaniu Izabeli Kopeć oraz Warsaw String Ensemble w parafii pw. Matki Bożej Królowej Pokoju. Zwieńczeniem festiwalu będzie Requiem d-moll op. 48 Gabriela Fauré, które wybrzmi 29 marca w parafii pw. Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych.
Kościoły stacyjne i gorzkie żale w Warszawie
W stolicy trwa również kolejna edycja wielkopostnych kościołów stacyjnych. Wybrano 40 świątyń, tyle, ile jest dni Wielkiego Postu – 25 w archidiecezji warszawskiej i 15 w diecezji warszawsko-praskiej, wskazując je jako miejsca spowiedzi i nabożeństw.
Każdego dnia w wyznaczonym kościele stacyjnym w Warszawie obowiązuje ten sam program. Kościół otwarty będzie od godz. 6 do 21. Przez cały dzień będzie możliwość spowiedzi, do godz. 15 potrwa adoracja Najświętszego Sakramentu.
Poza tym o godz. 12 wspólna modlitwa Anioł Pański i różaniec, o 15 koronka do Miłosierdzia Bożego bądź nabożeństwo drogi krzyżowej, o 19 – gorzkie żale. Spośród osób, które nawiedzą wszystkie świątynie stacyjne, czego znakiem będzie zdobycie pieczątek, oraz wyślą zdjęcie z wizerunkiem krucyfiksu, zostanie wybrany zwycięzca, który w nagrodę pojedzie do Rzymu.
W Polsce w niedziele celebrowane są w świątyniach gorzkie żale. Zgodnie z decyzją Penitencjarii Apostolskiej za udział w tej modlitwie w czasie Wielkiego Postu na terenie Polski wierni mogą uzyskać odpust zupełny pod zwykłymi warunkami. W Sanktuarium Narodowym św. Andrzeja Boboli w trakcie Gorzkich żali kazanie pasyjne w tym roku będzie głosił jezuita Tomasz Gągorowski.
Ekstremalna Droga Krzyżowa
Inną propozycją, która z roku na rok cieszy się zainteresowaniem, jest organizowana w wielu miejscowościach Ekstremalna Droga Krzyżowa (EDK). Jej uczestnicy pokonują pieszo od 40 do 140 kilometrów, idąc samotnie lub w małych, maksymalnie 10-osobowych grupach nocą, po polnych drogach, lasach, górach lub terenach bagiennych.
W drodze towarzyszą im specjalnie przygotowane rozważania 14 stacji drogi krzyżowej.
„Ostatecznie nie chodzi w niej o długość trasy ani o jej trudność — zwłaszcza w ciemności i w niedogodnościach pogody. Chodzi o miłość, która pozwala nam się z tym wszystkim zmierzyć. I choćby jeżeli dla niejednej i niejednego z nas nie ona jest pierwszym motywem, to mam nadzieję, iż w trakcie Drogi, także dzięki rozważaniom i medytacji, stanie się naszym największym odkryciem” – napisał w tym roku do uczestników EDK kard. Grzegorz Ryś.
Co poza rekolekcjami w Wielkim Poście?
Wspólnota Życia Chrześcijańskiego organizuje w różnych miastach Polski w Wielkim Poście rekolekcje ignacjańskie w życiu codziennym.
W stolicy potrwają od 22 lutego do 22 marca pod hasłem „Wezwałem cię po imieniu (Iz 43,1)”, w Krakowie tematem będą słowa „Panie, do kogóż pójdziemy?”, w Szczecinie – „Droga Piotra”, a w Lublinie w dniach 21 lutego – 14 marca pt. „Uczniowie misjonarze”.
W ramach 13. edycji akcji „Misjonarz na Post” można w Wielkim Poście wylosować jednego z 1612 polskich misjonarzy, ofiarowując przez 40 dni w jego intencji modlitwę i cierpienie. W ubiegłym roku ten rodzaj modlitwy i jałmużny zadeklarowało 53 tys. osób.
Idea organizowania tzw. ćwiczeń duchowych (rekolekcji) dla wiernych w parafiach w Wielkim Poście pojawiła się dopiero w encyklice Piusa XI „Mens nostra” (O znaczeniu rekolekcji zamkniętych) z 20 grudnia 1929 r. Rozszerzył ją papież Pius XII w encyklice „Mediator Dei et hominum” z 20 listopada 1947 r., zachęcając do uczestniczenia w rekolekcjach jak największej liczby świeckich.
„Nauki powinny nawiązywać do Pisma Świętego, tradycji Kościoła, liturgii Kościoła, zasad wiary i moralności, podawanych do wierzenia przez Urząd Nauczycielski Kościoła” – wskazuje Kodeks prawa kanonicznego.
