A co ty znowu wymyśliłaś? Jaki dom spokojnej starości? O nie, ja nigdzie z tego domu nie pojadę! Ojciec Zofii Jadwigi rzucił w córkę kubkiem, mierząc prosto w głowę. Kobieta odskoczyła z wprawą, nabytą latami potrzeby unikania.
To już nie mogło tak trwać. W końcu wymyśli coś, co naprawdę jej zaszkodzi, a ona choćby się nie zorientuje, skąd przyszedł cios. Gdy załatwiała formalności związane z ulokowaniem ojca w domu starców, Zofia nie czuła w sercu nic poza ciężkim, gniotącym sumieniem. Choć prawda była taka, iż choćby to wszystko, co dla niego robiła, było ponad zasługę za to, jak ją kiedyś traktowano.
Wsiadając do auta, ojciec krzyczał, szarpał się i złorzeczył wszystkim, którzy mieli udział w jego przymusowej przeprowadzce.
Zosia stała w oknie i patrzyła za oddalającym się samochodem. Deja vu. Już kiedyś tak stała. Wtedy była dzieckiem i nie rozumiała jeszcze, jak potoczą się jej losy.
Zofia była jedynaczką. Jej matka, Elżbieta, nie odważyła się urodzić drugiego dziecka mąż był domowym tyranem, dla którego życie żony miało być pasmem udręk.
Ojciec Zofii Jerzy Stanisław, był już mężczyzną po czterdziestce, gdy urodziła mu się córka.
Ożenił się wyłącznie z kalkulacji, nie z miłości czy pragnienia potomstwa. Nikogo nigdy nie kochał bardziej niż siebie. Dla kariery musiał jednak stworzyć pozór przykładnej rodziny. gwałtownie wypatrzył sobie wśród znajomych odpowiednią narzeczoną młodziutką uczennicę technikum, Hanię, córkę robotników z fabryki. Idealna kandydatka na żonę urzędnika. Jej rodzinę duma rozpierała, choć młodej narzeczonej nikt nie pytał o zdanie. Zagrano wielkie wesele, ale rodziców panny młodej nie zaproszono zbyt niskie mieli pochodzenie.
Po ślubie Hania przeprowadziła się do domu Jerzego, który od razu przydzielił jej nauczycielkę dobrego tonu: miała zachowywać milczenie, umieć nie widzieć tego, na co nie pozwolono patrzeć i stosować się do reguł nie z tego świata.
No, jak tam dzień minął? pytał Jerzy, rozsiadając się w fotelu.
Bardzo dobrze. Ćwiczyłam savoir-vivre przy stole i zaczęłam kurs angielskiego odpowiadała Hanka, wiedząc, iż każda drobna wpadka to powód do gniewu.
Tylko tyle? A dom sam się ogarnął?
Sama z kucharką ułożyłam jadłospis na tydzień, zakupy zrobiłam i sprzątnęłam.
No dobrze, choćby nieźle. Pilnuj tylko, żeby ręce były zawsze czyste i żebyś wyglądała schludnie, żadna tam wieśniarą być nie możesz. Jak będziesz się sprawować, zatrudnię ci kierowcę i pokojówkę. Ale jeszcze nie, jeszcze nie zasłużyłaś.
Choć Hania starała się jak mogła, spokojnych dni było jak na lekarstwo. Najczęściej Jerzy wracał późno, wściekły i zmęczony. Jedyną, na kim mógł się wyżyć, była żona. Służba mogła się zwolnić i wyjawić sekrety, ale Hania nie miała komu się poskarżyć ani dokąd uciec.
Po raz pierwszy Jerzy uderzył ją miesiąc po ślubie. Bez powodu. Ot, żeby wiedziała, kto tu rządzi. Później gwałty zdarzały się coraz częściej, fachowo tak, by nie było śladów. Hania umiała ukrywać sińce pod ubraniem i uśmiechała się do gości męża.
Po roku znajomi zaczęli pytać Jerzego, czemu jego młoda żona jeszcze nie jest w ciąży.
Jerzy, ty zdrowy chłop, a młoda żona dalej nie w ciąży? Które z was coś nie domaga? Pokaż ją lekarzowi, nie ma co tracić czasu.
Jeszcze nie planowaliśmy. Hania kończy technikum suchym tonem rzucał Jerzy.
Technikum? Na co jej nauka? Kobieta powinna rodzić dzieci i dbać o dom! Niech rzuci szkołę, niech pójdzie do ginekologa. Moja żona może jej polecić kogoś dobrego. Dzieci muszą być!
Od tego dnia życie Hani zmieniło się w nieustanne badania, kontrole, testy. choćby Jerzy przestał ją bić, żeby lekarz nie zauważył obrażeń.
Mijały miesiące. Lekarze stwierdzili, iż Hania jest zdrowa. Delikatnie zasugerowano Jerzemu, iż może problem tkwi po jego stronie.
Ja? Ty zwariowałeś? Jednym telefonem mogę ci załatwić, iż skończysz w pegeerze przy krówkach! syczał Jerzy.
choćby jeżeli mnie zwolnisz, pańskiej sprawy to nie rozwiąże odparł spokojnie lekarz.
Minęło kilka tygodni i Jerzy poznał nieciekawą prawdę zdolności rozrodcze miał znikome. Zostało mu tylko liczyć na cud.
Coraz bardziej zły z powodu uszczypliwości w pracy, zachwycającej się żony i braku perspektyw, przestał dręczyć Hanię już się nie bała i nie płakała, tylko sztywniała, jakby zamierała w środku. Dla rozrywki znalazł sobie kochankę.
Po kolejnych dwóch i pół roku wreszcie wydarzył się cud: Hania zaszła w ciążę. Urodziła się Zofia, kopia ojca, który nie wykazywał czułości do dziecka. Wychowaniem zajęła się matka z nianią. Ojciec przez tygodnie nie widywał córki i nie czuł potrzeby kontaktu.
Z wiekiem, gdy Zosia robiła się coraz bardziej uparta, irytował się i coraz trudniej mu było powstrzymać się od przemocy.
Po raz pierwszy uderzył ją, gdy miała pięć lat i domagała się czegoś płaczem. Wrócił właśnie z ważnego zebrania, a praca wyssała z niego resztki cierpliwości. Rzucił ją tak, iż mała uderzyła o ścianę. Z przerażenia nie zapłakała, a ojciec od razu rozsiadł się przed telewizorem.
Zosia zapamiętała lekcję i z czasem nauczyła się unikać ojca. Ale Jerzy już się nie hamował. Upokarzał ją, bił, krzyczał choćby przy gościach. Stał się znaczącą osobistością, nie musiał nikomu nic udowadniać, więc przykrywka szczęśliwej rodziny przestała być potrzebna. Teraz z satysfakcją patrzył, jak córka rumieni się ze wstydu przy obcych.
Panie Jerzy, słyszałam, iż Zosia pięknie gra na skrzypcach! Może zagra nam coś?
Skrzypce? Ona nie wie, jak się za nie chwytać! Możecie posłuchać, ale ja bym siebie nie skazywał na taką męczarnię! Zosiu! Idź po swoje skrzypce i zagraj gościom!
Zosia, czerwona jak burak, szła po instrument, śmiertelnie przestraszona. Gra przy ludziach już nigdy przestanie być dla niej strachem. Kariera utalentowanej skrzypaczki pozostała tylko snem; te skrzypce nigdy więcej nie pojawiły się w jej dłoni po ukończeniu szkoły muzycznej.
Zastanawiała się: czy wszyscy mają tak jak ona? W książkach widywała obrazki uśmiechniętych rodzin i nie rozumiała, za jakie grzechy dostał jej się taki los.
Matka nie stała się dla niej wzorem szczęśliwej żony czy matki. Nie zdołała pokochać dziecka swojego kata. Gdy Zosia miała trzynaście lat, matka zginęła w wypadku samochodowym tak brzmiała oficjalna wersja. Co wydarzyło się naprawdę, Zosia nigdy się nie dowiedziała. Od tego dnia zamknęła się w sobie jeszcze bardziej.
Po maturze Zosia poszła na studia wybrane przez ojca to była jego ostatnia decyzja dotycząca jej losu. Od dawna już borykał się z kłopotami w pracy, więc choćby przestał z nią rozmawiać. Kiedy Zosia kończyła uczelnię, Jerzy stracił prawie cały swój majątek i wpływy. Większość oszczędności poszła na uciszenie spraw, które zaczęły go ścigać na emeryturze. Na szczęście udało mu się przekupić odpowiednie osoby i spokojnie zaszyć na działce pod Warszawą. Zosia nie utrzymywała z nim kontaktu nie chciała słuchać jego złośliwości.
Samotny, pozbawiony możliwości wylewania żółci na innych, Jerzy stopniowo tracił zmysły. Sąsiedzi dzwonili do Zosi, zgłaszali, iż zachowuje się niepokojąco. W końcu, nie mając innego wyjścia, zabrała go do siebie.
Jerzy, mając znowu kogo dręczyć, poczuł się lepiej. Codziennie urządzał jej awantury, rozrzucał rzeczy, wyzywał. Zofia wyznaczyła mu osobny pokój, założyła zamek żeby mógł sobie szaleć w ograniczonym zakresie. Kiedy to już nie wystarczało, a demencja postępowała coraz szybciej, pozostało tylko jedno rozwiązanie: dom spokojnej starości.
Rodziny własnej Zosia nigdy nie założyła. Zraniona, zamknięta w sobie, bała się ludzi. W pracy trzymała wszystkich na dystans. A jednak, gdy nadszedł dzień oddania ojca do domu opieki, wstyd i poczucie winy nie opuszczały jej ani na chwilę.
Zostawienie go u siebie stawało się niebezpieczne badania wykazały postępującą demencję. Ojciec nie poznawał już osób, ale złość i nienawiść wobec córki pozostały.
Obeszła wszystkie domy opieki w Warszawie, wybrała najlepszy, choć kwota 4800 zł miesięcznie pochłaniała niemal całe jej wynagrodzenie. Dorabiała po nocach, by mieć na jedzenie i czynsz.
Po wyjeździe ojca przez dni chodziła jak w zamglonym śnie. Przypominała sobie, jak kiedyś wyjeżdżały z mamą jedyny raz, gdy Hania próbowała uciec od Jerzego. Ojciec odnalazł je i sprowadził do domu, a potem matka zginęła.
Mimo tego wszystkiego, za każdym razem jadąc do ojca, Zosia płakała z litości, z żalu, bo tylko tego nauczyli ją rodzice.
Oprócz wiecznego ciężaru winy, wystąpiły u Zosi bóle serca, które zlewały się z dziwnym snem: dziurawe ściany, przez które przenikała samotność, a w nieznanym pokoju pod ścianą wisiała smyczek skrzypiec. Czasem wydawało jej się, iż cała ta historia to tylko ślad brudnej herbaty na parapecie, który ktoś w nocy starł na zawsze.
