Półmetek kadencji powiatu bocheńskiego. Adam Korta o inwestycjach i finansach – WYWIAD

Blisko 196 mln zł dotacji, kolejne inwestycje w szpitalu i postępy w sprawie nowych siedzib policji i prokuratury. W rozmowie z Bochnianin.pl starosta Adam Korta podsumowuje pierwszą połowę kadencji i mówi o planach na kolejne dwa i pół roku. Poruszamy także kwestie finansów powiatu, bezpieczeństwa mieszkańców oraz wyzwań, z którymi samorząd będzie musiał zmierzyć się w następnej dekadzie.

Mirosław Cisak, Bochnianin.pl: – Co na półmetku kadencji jest największym pozytywnym zaskoczeniem, a co okazało się trudniejsze, niż pan zakładał?

Adam Korta, starosta bocheński: – Największym pozytywnym zaskoczeniem jest skala pozyskanych środków zewnętrznych – to już blisko 196 mln zł. Pokazuje to, iż potrafimy skutecznie sięgać po fundusze i przekładać je na konkretne inwestycje dla mieszkańców. Większym wyzwaniem okazał się sam proces przygotowania i realizacji inwestycji. Uzyskanie niezbędnych decyzji, pozwoleń i uzgodnień często trwa dłużej niż późniejsze prace budowlane. Widzimy to chociażby na przykładzie zjazdu z DK94 czy budowy łącznika autostradowego, realizowanego w dwóch etapach. To pokazuje, iż choćby przy zapewnionym finansowaniu i gotowości do działania nie wszystkie przedsięwzięcia można zrealizować tak szybko, jak byśmy chcieli.

Zjazd z DK94 na ulicę Brzeźnicką to jedna z obietnic z „15 konkretów” (cały program wyborczy przypominamy w ramce pod wywiadem). Na jakim jest etapie?

– Zakładam, iż do końca roku, najpóźniej w pierwszym kwartale przyszłego, uzyskamy wszystkie zezwolenia i zaczniemy ubiegać się o finansowanie. Monitoring terenu wykazał jednak ruchy mas ziemnych, więc będą potrzebne dodatkowe nakłady na stabilizację gruntu.

Z jakim nastawieniem wchodzi pan w drugą połowę kadencji?

– Pierwsze dwa i pół roku poświęciliśmy w dużej mierze na pozyskiwanie środków i przygotowanie inwestycji. Teraz naszym priorytetem jest ich sprawna realizacja i doprowadzenie rozpoczętych zadań do końca. Powiat jest dziś wielkim placem budowy. Prowadzimy inwestycje w szpitalu, szkołach i na drogach. Chcemy, aby mieszkańcy jak najszybciej odczuli efekty tych działań. Przed nami sporo pracy, ale mamy konkretne plany i konsekwentnie je realizujemy.

W maju mówił pan, iż część z „15 konkretów” wymaga więcej czasu. Co się zmieniło od tamtej pory?

– Z 15 punktów 80-90 proc. jest zrealizowanych albo w trakcie realizacji. Zmieniło się podejście do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej: po rozmowie z panią dyrektor uznaliśmy, iż powinna zostać tam, gdzie jest, bo ta lokalizacja jest łatwiej dostępna dla dzieci i młodzieży. Potrzebuje tylko więcej miejsca. Jedną trzecią obecnego budynku zajmuje Biblioteka Pedagogiczna, która mogłaby przejąć nowa biblioteka w planowanym Centrum Biblioteczno-Teatralnym.

Które zobowiązania są dla pana priorytetem na najbliższe dwa i pół roku?

– Po pierwsze utworzenie Zakładu Aktywności Zawodowej dla osób z niepełnosprawnościami. Już podejmujemy działania w tym kierunku. Odwiedziliśmy ZAZ w Łukowicy, aby poznać jego funkcjonowanie i zdobyć doświadczenia, które pomogą nam przygotować własne rozwiązanie. Planujemy również wizytę w kolejnej tego typu placówce.

Kolejnym ważnym przedsięwzięciem jest budowa parkingu z funkcją miejsc ukrycia przy ulicy Krakowskiej. To inwestycja, która ma znaczenie nie tylko dla codziennych potrzeb mieszkańców, ale również dla ich bezpieczeństwa. Patrząc szerzej, na prawie osiem lat mojej pracy na stanowisku starosty, za jedno z ważniejszych zadań uważam także przywracanie do życia budynków, które przez lata stały niewykorzystane i niszczały. Dziś Szkoła Życia w Cerekwi ponownie funkcjonuje jako Środowiskowy Dom Samopomocy, a w budynku dawnego pogotowia powstaje Centrum Zdrowia Psychicznego.

Krytycy przekonują, iż Centrum Zdrowia Psychicznego nie powinno stać przy głównej drodze, na widoku. Co im pan odpowie?

– Nie zgadzam się z taką opinią. Zdrowie to nie tylko sprawność fizyczna, ale również zdrowie psychiczne. Powiat bocheński mierzy się z poważnym problemem kryzysów psychicznych, co pokazują również niepokojące dane dotyczące prób samobójczych. To wyraźny sygnał, iż potrzebujemy miejsc, w których osoby w kryzysie i ich bliscy będą mogli otrzymać profesjonalną pomoc. Nie powinniśmy ukrywać takich placówek ani odsuwać ich na obrzeża, jakby pomoc psychiatryczna była czymś, czego należy się wstydzić. Wręcz przeciwnie – chcemy, aby Centrum Zdrowia Psychicznego było widoczne, dostępne i kojarzyło się z miejscem, do którego można zwrócić się po wsparcie.

Być może ktoś, mijając ten budynek każdego dnia, uświadomi sobie, iż również może skorzystać z pomocy, przełamie swoje obawy i zrobi pierwszy krok. Lokalizacja przy głównej drodze ma więc także wymiar symboliczny. Pokazuje, iż zdrowie psychiczne jest tak samo ważne jak fizyczne, a rozmowa o nim i szukanie pomocy nie powinny być powodem do wstydu. Nie możemy odwracać wzroku od problemu. Musimy tworzyć warunki, by każdy, kto potrzebuje pomocy, wiedział, gdzie ją znaleźć.

Porozmawiajmy o szpitalu. Co będzie gotowe w najbliższym czasie i kiedy pacjenci to odczują?

– W szpitalu realizujemy największy w jego historii program inwestycyjny. Łączna wartość projektów to prawie 113 mln zł, z czego blisko 85 mln zł stanowią środki zewnętrzne. Już w najbliższym czasie pacjenci odczują efekty tych zmian. Oddaliśmy oddział geriatrii, który uzupełni Zakład Opiekuńczo-Leczniczy, bo na przyjęcie do ZOL-u są już bardzo długie kolejki. W tym miesiącu ruszy Centrum Diagnostyki Laboratoryjnej, dochodzą też apteka szpitalna, onkologia, blok operacyjny, chirurgia i poradnia kardiologiczna. Większość prac skończymy do końca roku lub w pierwszym kwartale przyszłego roku. Chciałbym przy tej okazji podziękować dyrekcji i wszystkim pracownikom szpitala. Prowadzenie tak wielu inwestycji w działającej placówce to ogromne wyzwanie organizacyjne. Mimo prowadzonych prac szpital nieprzerwanie przyjmuje i leczy pacjentów. To zasługa całego zespołu, który każdego dnia dba o to, aby mieszkańcy mieli zapewnioną opiekę medyczną.

Co dalej ze szpitalem? W planach są kolejne inwestycje?

– Marzy mi się całodobowy oddział kardiologiczny. Miejsce mamy, ale NFZ nie ogłasza konkursów, bo ma problemy finansowe. Najwięcej zgonów powodują właśnie choroby układu krążenia oraz nowotwory.

Jakie inwestycje drogowe będą najważniejsze w drugiej połowie kadencji?

– Kończymy modernizację dróg Gierczyce – Zawada, Wiśnicz – Lipnica Murowana i Bochnia – Uście Solne. Teraz zamykamy trzeci etap tej ostatniej, a pod koniec sierpnia złożyliśmy do Rządowego Funduszu Dróg wniosek na końcowy odcinek między Gawłowem a Majkowicami. Dzięki temu do końca kadencji będą gotowe trzy trasy o największym natężeniu ruchu w powiecie.

A edukacja? Duża inwestycja w „Mechaniku” to prawdopodobnie nie wszystko.

– Zespół Szkół Nr 1 to dobry przykład. Firmy z branży chłodniczej zgłosiły zapotrzebowanie na wykwalifikowanych pracowników, więc reaktywowaliśmy kierunek technik chłodnictwa i klimatyzacji, wprowadzając kształcenie dualne. Brakowało zaplecza warsztatowego, więc z funduszy unijnych powstaje Centrum Kształcenia. Kolejny krok to termomodernizacja: w 2027 roku wymiana centralnego ogrzewania w I LO, potem II LO. Tu liczę na porozumienie z miastem, ponieważ II LO funkcjonuje w jednym budynku ze szkołą podstawową prowadzoną przez miasto.

Wróćmy do finansów. W maju mówił pan o 172 mln zł pozyskanych środków i ponad 220 mln zł w realizowanych inwestycjach. Jak to wygląda dziś?

– Dotacje to już blisko 196 mln zł, co nam pozwala realizować inwestycje i działania o łącznej wartości ponad 274 mln zł.

Co z zadłużeniem?

– Na koniec 2018 roku dług wynosił 50 mln zł, czyli ok. 44 proc. dochodów. Na koniec 2025 roku to 83,8 mln zł, ale już tylko ok. 35 proc. dochodów, które wzrosły ze 114 do 240 mln zł. Kwotowo dług rośnie, procentowo maleje. Biorąc pod uwagę skalę pozyskanych środków, czyli ok. 200 mln zł, warto było.

Pozyskiwanie pieniędzy będzie coraz trudniejsze?

– Z tego, co wiem po spotkaniach dotyczących nowego budżetu unijnego, w kolejnej perspektywie 80-90 proc. środków będą stanowiły pożyczki, nie dotacje. Samorządy, które w poprzednich perspektywach zadłużyły się, ale pozyskały bezzwrotne pieniądze, podjęły mądrą decyzję. Natomiast te samorządy, które gromadziły miliony na kontach, w nowej perspektywie będą musiały jeszcze bardziej zadłużać się, ponosząc większe koszty.

Na co liczy pan do końca kadencji, jeżeli chodzi o pozyskiwanie środków?

– Chciałbym rozpocząć budowę parkingu podziemnego z miejscami schronienia przy ul. Krakowskiej. To koszt kilkudziesięciu milionów złotych. Są na to środki z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Dodatkowo Zarząd Województwa może przeznaczyć na takie obiekty część unijnych pieniędzy. Mam nadzieję, iż uda się rozpocząć tę inwestycje.

Czy powiat ma jeszcze przestrzeń na kolejne duże projekty?

– Tak, jesteśmy otwarci na kolejne projekty, ale musimy podchodzić do nich odpowiedzialnie. choćby gdybyśmy dziś pozyskali miliard złotych, nie oznaczałoby to, iż jesteśmy w stanie gwałtownie go zainwestować. Każde przedsięwzięcie wymaga przygotowania, dokumentacji, czasu, a przede wszystkim ludzi, którzy będą je realizować i nadzorować. Nie możemy podejmować zbyt wielu zobowiązań jednocześnie, bo zależy nam nie tylko na liczbie inwestycji, ale przede wszystkim na ich jakości i dobrym wykonaniu. Wolę zrealizować zadanie nieco później, ale solidnie i z korzyścią dla mieszkańców, niż działać w pośpiechu kosztem jakości.

W poprzednim wywiadzie ze mną mówił pan o niedosycie we współpracy z miastem Bochnia. Czy coś się zmieniło?

– Jest postęp w tej sprawie. Rada Miasta Bochnia przyjęła ostatnio uchwały dotyczące gruntów pod nowe siedziby policji i prokuratury. To istotny krok w kierunku realizacji tych inwestycji. Mam nadzieję, iż niedługo uda się podpisać akt notarialny. W ramach uzgodnień miasto przekaże działki Skarbowi Państwa, a w zamian za działki pod komendę policji otrzyma grunty w rejonie dworca, które będą mogły zostać przeznaczone na miejsca parkingowe. To przykład, jak kooperacja dwóch samorządów może przynieść korzyści mieszkańcom. Kilka miesięcy temu powiat przekazał w formie darowizny działkę wraz z budynkiem pod Dom Sąsiedzki przy ul. Proszowskiej.

Ktoś zapyta, po co miasto ma oddawać działkę pod komendę, skoro to zadanie państwa.

– Zadaniem samorządu jest dbać o bezpieczeństwo mieszkańców. Nowa, dobrze wyposażona komenda przełoży się na bezpieczeństwo całego powiatu. Jako samorządowcy powinniśmy patrzeć nie na to, co do którego samorządu należy, ale na potrzeby mieszkańców. Zarówno ideą samorządu, jak i administracji rządowej jest działanie dla dobra społeczności.

Czy po podpisaniu aktu notarialnego uzna pan, iż faktycznie lepiej się dzieje?

– Rozmowy z zastępcą burmistrza Wojciechem Woźniczką z ostatnich dwóch, trzech miesięcy zbliżają nas do podpisania aktu. Współpracę oceniam dobrze. Samorząd miejski potrzebował po prostu więcej czasu, żeby zapoznać się z tematem.

Kiedy możemy się spodziewać nowej komendy?

– Teraz w budżecie państwa są miliardy złotych na policję, więc im szybciej podpiszemy akt notarialny, tym szybciej bocheńska komenda trafi do ogólnopolskiego programu budowy. Potem trzeba jeszcze przygotować dokumentację i uzyskać pozwolenie na budowę. Obecny plan zagospodarowania dla tych działek nie przewiduje możliwości realizacji inwestycji publicznych, dlatego po ostatniej sesji złożyłem wniosek do władz miasta o punktową zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Liczę, iż możliwie jak najszybciej zostanie przygotowana i skierowana pod obrady Rady Miasta.

Krytycy mówią, iż to za daleko od centrum.

– Nie zgadzam się. Prawie każdy ma dziś samochód, a dojeżdża tam też komunikacja miejska. Pod obecną komendą nie ma parkingu, a w nowej lokalizacji nie będzie takiego problemu. Praktyka pokazuje, iż coraz więcej komend powstaje poza ścisłym centrum, popatrzmy na sąsiednie Brzesko.

Bezpieczeństwo stało się jednym z najważniejszych zadań samorządów. Co powiat zamierza zrobić do końca kadencji?

– Odporność społeczeństwa zaczyna się od edukacji. I to edukacji prowadzonej systematycznie. Pamiętam czasy przysposobienia obronnego, kiedy uczyliśmy się udzielania pierwszej pomocy, obsługi maski przeciwgazowej i podstawowych zasad postępowania w sytuacjach zagrożenia. Po zakończeniu tzw. zimnej wojny wielu z nas uwierzyło, iż bezpieczeństwo jest czymś oczywistym. Z czasem przestaliśmy przywiązywać do tych kwestii odpowiednią wagę. Dzisiaj wydarzenia za naszą wschodnią granicą wyraźnie pokazują, iż musimy wrócić do przygotowania społeczeństwa na różnego rodzaju zagrożenia. Nie wystarczą jednorazowe szkolenia. Potrzebujemy systemowej edukacji, najlepiej wprowadzonej już na poziomie szkoły podstawowej i dostosowanej do wieku uczniów. W krajach, w których występują zagrożenia naturalne, choćby najmłodsze dzieci wiedzą, jak zachować się w sytuacji kryzysowej. U nas wciąż mamy w tym zakresie wiele do nadrobienia.

Ważne jest, aby każdy wiedział, jak reagować, gdzie szukać sprawdzonych informacji i jak zadbać nie tylko o siebie, ale również o innych. Nie możemy zakładać, iż w każdej sytuacji wszystkie działania podejmą za nas odpowiednie służby i instytucje. Bezpieczeństwo to także nasza wspólna odpowiedzialność. Na budowanie takiej świadomości potrzeba czasu, ale równocześnie nie możemy odkładać tych działań na przyszłość. Oprócz edukacji potrzebne są konkretne inwestycje, odpowiednie wyposażenie i zdecydowane nadrabianie wieloletnich zaległości w obszarze bezpieczeństwa.

Czy pieniędzy na ochronę ludności jest wystarczająco dużo?

– W najbliższych latach na Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej ma być przeznaczane około 20 mld zł rocznie. To dużo, ale przy wieloletnich zaniedbaniach wciąż za mało. Żeby zbudować sieć schronów, potrzebowalibyśmy 15-20 lat, dlatego w budżecie państwa powinny być zabezpieczone większe środki na budowę tego rodzaju obiektów. Stąd mój pomysł dotyczący parkingu przy ul. Krakowskiej. To rozwiązanie o podwójnym przeznaczeniu: na co dzień parking, a w sytuacji kryzysowej – podziemne miejsce ukrycia.

Co jeszcze w tym zakresie planuje powiat?

– Z Komendą Powiatową Straży Pożarnej analizujemy system łączności, który musi być niezawodny szczególnie w sytuacji kryzysowej. Na przykład w Wiśniczu mamy problem z masztem z antenami, które w ciągu najbliższego roku musimy zdemontować. Na bieżąco kupujemy sprzęt dla straży i policji oraz wyposażamy magazyny przeciwpowodziowe. W listopadzie ruszamy z akcją promocyjną i bezpłatnymi szkoleniami dla mieszkańców, jak przetrwać pierwsze 72 godziny.

Wyobraźmy sobie, iż spotykamy się wiosną 2029 roku. Co musiałoby się wydarzyć, żeby uznał pan, iż powiat dobrze wykorzystał te pięć lat?

– Z pewnością chciałbym, żeby stała już nowa komenda policji, działało Centrum Zdrowia Psychicznego, a w szpitalu zakończono zaplanowane przedsięwzięcia. Ważne byłoby również rozpoczęcie budowy parkingu przy ul. Krakowskiej oraz uruchomienie procedury budowy nowej siedziby prokuratury rejonowej. To jedyna prokuratura rejonowa w Małopolsce, która nie ma własnej siedziby i wynajmuje pomieszczenia, w tym przypadku od powiatu. Chciałbym także, żeby zakończyła się budowa łącznika autostradowego, co pozwoliłoby wyprowadzić ruch na drodze wojewódzkiej ze ścisłego centrum miasta, a także wykonano zjazd z drogi krajowej nr 94 na ul. Brzeźnicką.

A jakie wyzwania czekają powiat w perspektywie 10-20 lat?

– Pierwsze to wyludnianie. W mieście Bochnia mieszkańców ubywa, choć mieliśmy być sypialnią Krakowa, a w gminie Bochnia przybywa. Warto zbadać przyczyny. Drugie to rosnąca liczba osób z niepełnosprawnościami. Gdy objąłem stanowisko w 2018 roku, w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym było 130 dzieci, dziś jest 270, a w budynku brakuje już miejsca. Trzecie to piecza zastępcza. Chcemy rodzinnych domów dziecka zamiast dużych placówek, ale chętnych rodzin zastępczych brakuje. To problem ogólnopolski i bez pomocy państwa powiaty sobie z nim nie poradzą.

Gdzie widzi pan siebie za dwa i pół roku?

– Za wcześnie na deklaracje, bo w polityce dwa i pół roku to bardzo dużo czasu. W samorządzie powiatowym pozostało wiele do zrobienia. Mam mnóstwo swoich pomysłów, ale także takich, które podsuwają mi mieszkańcy Bocheńszczyzny.