Przed budynkiem Collegium Geographicum stanął pomnik Pawła Edmunda Strzeleckiego, zdobywcy najwyższego szczytu Alp Australijskich, któremu nadał nazwę Góra Kościuszki (Mount Kosciuszko). Uroczystość odsłonięcia pomnika odbyła się 22 października 2026 r.
Jak wspomina prof. Grzegorz Rachlewicz, Dziekan Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM: - Wiosną bieżącego roku Janusz Tomaszkiewicz, Prezes Zarządu spółki "Envirotech" z Poznania, podróżnik i wielki entuzjasta zachowania spuścizny eksploracyjnej i naukowej Strzeleckiego, zwrócił się do władz dziekańskich Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM z propozycją ufundowania pomnika-popiersia Pawła Edmunda Strzeleckiego - geografa i geologa, dla którego najlepsze miejsce znalazłoby się przed gmachem Collegium Geographicum. Po przedstawieniu pomysłu Jej Magnificencji Rektor UAM prof. Bogumile Kaniewskiej, która go zaakceptowała, dziekani Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych oraz Wydziału Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej wystosowali wniosek o realizację przedsięwzięcia, przyjęty pozytywnie przez Senat UAM na majowym posiedzeniu - mówi prof. Grzegorz Rachlewicz. Od tego czasu prof. Wojciech Koronowski, artysta-rzeźbiarz z Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu, pracował nad ukończeniem koncepcji pomnika i jego ostatecznym wykonaniem, aby przygotować go do uroczystego odsłonięcia.
Paweł Edmund Strzelecki (1797-1873)
Bywa nazywany największym polskim podróżnikiem i eksploratorem w historii. Niewątpliwie był jednym z najwybitniejszych przyrodników swojej epoki, porównywanym, odnośnie dokonań, do Alexandra von Humboldta, aczkolwiek zdecydowanie mniej znanym, zwłaszcza w swojej ojczyźnie. Dla Wielkopolan postać tym bardziej ważna, iż jest synem ziemi poznańskiej.
Urodził się 20 lipca 1797 roku w Głuszynie, w tej chwili dzielnicy Poznania. W latach 1834-1843 odbył samodzielną podróż dookoła świata, prowadząc badania naukowe na obszarach Ameryki Północnej i Południowej, Oceanii oraz Australii. Badał budowę geologiczną, złoża surowców mineralnych, klimat, roślinność i warunki rozwoju rolnictwa.
Szczególne znaczenie miały jego dokonania w Australii i na Tasmanii. W 1840 roku zdobył najwyższy szczyt Alp Australijskich, któremu nadał nazwę Góra Kościuszki (Mount Kosciuszko). Zbadał również region Gippsland, a także opracował obszerną charakterystykę geologiczną Nowej Południowej Walii i Tasmanii. Wyniki swoich badań opublikował w 1845 roku w dziele Physical Description of New South Wales and Van Diemen’s Land, które przyniosło mu międzynarodowe uznanie.
Po powrocie do Europy osiadł w Wielkiej Brytanii. Zasłynął także działalnością humanitarną, szczególnie podczas wielkiego głodu w Irlandii w latach 1845-1849, organizując pomoc żywnościową dla potrzebujących dzieci. Za osiągnięcia naukowe i społeczne otrzymał liczne brytyjskie odznaczenia. Zmarł 6 października 1873 roku w Londynie. W 1997 roku jego prochy sprowadzono do Polski i pochowano w Poznaniu, w Krypcie Zasłużonych Wielkopolan.
Jest upamiętniony w nazwach geograficznych w różnych zakątkach Świata przez takie miejsca jak Pustynia Strzeleckiego, Góry Strzeleckiego, a także szczyt, zatokę i park narodowy nazwane na jego cześć.
W Poznaniu i okolicach znajdują się także miejsca poświęcone pamięci Pawła Edmunda Strzeleckiego, w tym tablica na kościele w Głuszynie, tablica przy krypcie na murach kościoła Św. Wojciecha, tablica na ścianie Domu Polonii na Starym Rynku, pomnik przy dworku w Koszutach. Trzy ostatnie z czterech wymienionych obiektów uwiecznienia naszego Bohatera zostały ufundowane przez Janusza Tomaszkiewicza, Prezesa Zarządu spółki "Envirotech" z Poznania.
Fot. Władysław Gardasz
