Ponad 1,2 mld zł dla Podkarpacia. Nowe priorytety bezpieczeństwa w programie FEP

Zdjęcie: bezpieczeństwo podkarpacie fundusze europejskie fep

Aktualizacja programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia odpowiedzią na sytuację geopolityczną

Samorząd województwa podkarpackiego zakończył negocjacje z Komisją Europejską dotyczące aktualizacji programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia (FEP). Zmiany są bezpośrednią reakcją na nowe wyzwania geopolityczne w Europie, w szczególności na konsekwencje wojny w Ukrainie oraz rosnące znaczenie regionów przygranicznych.

W ramach uzgodnionych zmian ponad 1,2 mld zł, czyli około 290 mln euro, zostanie przeznaczone na rozwój nowych obszarów związanych z bezpieczeństwem, odpornością oraz technologiami podwójnego zastosowania.

Region przygraniczny o strategicznym znaczeniu dla Unii Europejskiej

Jednym z przełomowych efektów negocjacji jest uznanie przez Komisję Europejską wschodniej granicy Unii Europejskiej – w tym Podkarpacia – za obszar o szczególnym znaczeniu strategicznym. To podejście obejmuje nie tylko granice z Rosją i Białorusią, ale również z Ukrainą.

Takie podejście otwiera nowe możliwości finansowania inwestycji, które zwiększają bezpieczeństwo oraz odporność regionu na zagrożenia o charakterze militarnym, infrastrukturalnym i społecznym.

Technologie dual-use kluczowym elementem rozwoju regionu

Centralnym elementem aktualizacji programu jest wsparcie dla technologii podwójnego zastosowania, czyli takich, które mogą być wykorzystywane zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym.

Na ten cel przeznaczono aż 12,8 proc. całkowitych środków programu, co przekłada się na około 290 mln euro. To więcej niż wymagane minimum ustalone przez Komisję Europejską.

Jednym z najważniejszych projektów w tym obszarze jest rozwój Doliny Dronowej – inicjatywy zakładającej budowę centrum certyfikacji oraz rozwoju systemów bezzałogowych.

Wsparcie dla MŚP i rozwój innowacyjnych technologii

Znacząca część środków – około 360 mln zł – trafi do małych i średnich przedsiębiorstw działających w sektorze technologii podwójnego zastosowania. To szansa na dynamiczny rozwój startupów oraz współpracę z uczelniami wyższymi.

Wsparcie obejmie projekty badawczo-rozwojowe oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa i odporności, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno w gospodarce, jak i systemach obronnych.

Inwestycje w infrastrukturę transportową i lotniczą

Drugim kluczowym obszarem inwestycji jest rozwój odpornej infrastruktury transportowej, na który przeznaczono ponad 403 mln zł.

Środki te zostaną wykorzystane m.in. na:

• modernizację dróg wojewódzkich,

• rozwój i wzmocnienie lotniska w Jasionce,

• wsparcie infrastruktury lotnisk w Krośnie i Mielcu.

Inwestycje te mają zwiększyć mobilność oraz znaczenie regionu w kontekście logistycznym i strategicznym.

Rozwój kompetencji mieszkańców w zakresie bezpieczeństwa

Na rozwój umiejętności mieszkańców w obszarze bezpieczeństwa przeznaczono 245 mln zł. W ramach tego priorytetu realizowany będzie m.in. program „Akademia dronów”, skierowany do uczniów i nauczycieli.

Program ma na celu rozwijanie praktycznych kompetencji technicznych oraz przygotowanie młodego pokolenia do pracy w sektorze nowoczesnych technologii.

Bezpieczeństwo wodne i infrastruktura krytyczna

Kolejnym ważnym elementem programu jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw wody. Na ten cel przeznaczono 115 mln zł.

Inwestycje obejmą:

• budowę nowych ujęć wody,

• rozwój systemów monitoringu sieci wodociągowej,

• zwiększenie odporności infrastruktury na sytuacje kryzysowe.

Edukacja obronna i przygotowanie młodzieży

Ostatni z nowych priorytetów dotyczy edukacji obronnej i survivalowej. Na jego realizację przeznaczono 44 mln zł.

Środki te pozwolą na rozwój programów edukacyjnych w szkołach, które zwiększą świadomość młodzieży w zakresie bezpieczeństwa oraz przygotowania do sytuacji kryzysowych.

Dłuższy czas realizacji projektów i nowe możliwości finansowania

Jednym z dodatkowych efektów negocjacji jest wydłużenie okresu kwalifikowania wydatków do końca 2030 roku. To znaczące ułatwienie dla beneficjentów, którzy będą mieli więcej czasu w realizację inwestycji.

Ostateczna akceptacja zmian przez Komisję Europejską spodziewana jest w kwietniu. Po jej uzyskaniu możliwe będzie szybkie uruchomienie naborów wniosków i rozpoczęcie realizacji nowych projektów w regionie.