Fot. Radio DoxaMotywy z malarstwa, rzeźby i architektury, niepowtarzalne kształty i odważne kolory. Tak w uproszczeniu można opisać ekspozycję „Porcelanowe Art déco”, której wernisaż zorganizowano dziś w Muzeum Porcelany Śląskiej w Tułowicach. Zaprezentowane zostały eksponaty z lat 20. XX wieku pokazujące, iż śląscy projektanci odważnie korzystali z inspiracji światowym nurtem określanym jako Art déco, tworząc formy kontrastujące z tradycyjnymi fasonami. Wystawa powstała ze zbiorów kolekcjonerów porcelany – Ireny i Romana Gatysów oraz tułowickiego muzeum.
– Przygotowaliśmy wystawę poświęconą bardzo interesującej epoce — art déco, która miała ogromny wpływ nie tylko na sztukę, ale także na życie codzienne. Ten styl przeniknął również do produkcji porcelany, nadając jej zupełnie nowy charakter. Prezentowane eksponaty pochodzą zarówno z naszej kolekcji, jak i ze zbiorów prywatnych kolekcjonerów z Górnego Śląska. Dzięki temu możemy pokazać wyjątkowy, wspólny zbiór, w którym znajduje się wiele unikatowych, często pojedynczych egzemplarzy porcelany w stylu art déco. Na wystawie zobaczyć można przedmioty codziennego użytku — od serwisów stołowych i kawowych, po wazony czy popielniczki. To przedmioty nie tylko funkcjonalne, ale także niezwykle piękne, wyróżniające się formą i kolorystyką, często niespotykaną we wcześniejszych okresach. Wyraźnie widać tu wpływ nowoczesnej sztuki początku XX wieku na wzornictwo porcelany. Był to czas dynamicznego rozwoju przemysłu, transportu i komunikacji, co wymuszało także zmiany w produkcji — uproszczenie form, większą dostępność i funkcjonalność. Porcelana art déco miała być jednocześnie estetyczna i praktyczna, dostępna dla szerszego grona odbiorców. Prostsze formy nie oznaczały jednak rezygnacji z piękna — przeciwnie, wprowadzano nowe sposoby dekoracji oraz techniki produkcji, inspirowane twórczością artystów i malarzy tamtej epoki -informuje Piotr Gerber z Fundacji Ochrony Dzieciństwa Przemysłowego.
– Art déco samo w sobie jest prawdziwą perełką, a wyroby śląskich fabryk porcelany doskonale wpisały się w ten nurt. To styl niezwykle elegancki i fascynujący, który pokazuje kunszt oraz wysokie umiejętności twórców — zarówno w formie, jak i w doskonałym zdobnictwie. Szczególnie cenne są wyroby z fabryki porcelany w Żarach, zwłaszcza z pierwszego okresu działalności Carstensa. To obiekty unikatowe nie tylko pod względem formy, ale także dekoracji. Są manualnie malowane i posiadają bardzo charakterystyczne sygnatury, które występowały wyłącznie na tych wyrobach. Zdobycie takich egzemplarzy jest niezwykle trudne, dlatego tym bardziej cieszy fakt, iż przez ponad 35 lat udało się zgromadzić znaczącą kolekcję. To powód do dumy, zwłaszcza iż dużą jej część stanowią właśnie wyroby w stylu art déco – mówi Irena Gatys, kolekcjonerka porcelany.
– Art déco ma wiele twarzy — to styl znacznie bogatszy, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Często kojarzy się go jedynie z prostymi formami geometrycznymi, takimi jak koła, trójkąty, kwadraty czy romby. W rzeczywistości w sztuce art déco pojawiają się także przedstawienia postaci, zwierząt oraz rozbudowane, malarskie dekoracje. Żeby w pełni to zrozumieć, trzeba zobaczyć te obiekty na własne oczy — dopiero wtedy można odkryć, jak różnorodny i fascynujący jest ten styl. Każdy przedmiot można podziwiać przez długie godziny i wciąż odkrywać coś nowego. Właśnie dlatego warto odwiedzić muzeum i doświadczyć tej sztuki bezpośrednio. Dodam, iż temat art déco na Śląsku jest mi szczególnie bliski — poświęciłem mu także swoją pracę magisterską na Uniwersytecie Opolskim – dodaje Roman Gatys, kolekcjoner porcelany.
Na ekspozycji można podziwiać wyroby z fabryk w Tułowicach, Wałbrzychu, Jaworzynie Śląskiej, Bogucicach, Szczawienku, Żarach i Strzegomiu. Towarzyszą im oryginalne plakaty reklamowe z lat 20. i 30. XX wieku, promujące śląską porcelanę.
Wystawa dostępna jest do końca czerwca br. w godzinach funkcjonowania Muzeum Porcelany Śląskiej w Tułowicach.
Piort Gerber, Irena Gartys, Roman Gatys:
Autor: Anna Kurc
