Niespełna 45 procent uczniów deklaruje udział w lekcjach religii. Odsetek uczęszczających na katechezę w naszym powiecie z roku na rok spada. Czy remedium mogą być lekcje poza szkołami?
Odpływ dzieci i młodzieży z lekcji religii w polskich szkołach jest zjawiskiem dobrze udokumentowanym zarówno w danych kościelnych, jak i badaniach społecznych. Najsilniejszy odpływ widoczny jest w szkołach ponadpodstawowych. Według danych Episkopatu i ISKK w liceach uczestniczy już tylko około 60% uczniów, a badania CBOS wskazują choćby spadek do 54% wśród młodzieży 17–19 lat.
„Polska jest krajem, w którym wyznanie rzymsko-katolickie jest przez cały czas dominujące. Jeszcze nie tak dawno można było mówić o kraju jednorodnie katolickim, gdzie każdy obywatel w mniejszym czy większym stopniu utożsamiał się z wiarą katolicką i Kościołem, a przekaz wiary następował naturalnie w rodzinach, z pokolenia na pokolenie. Obecnie, zwłaszcza w ostatniej dekadzie, tendencje te wyraźnie się zmieniły. Coraz mniejsze znaczenie ma tradycyjny przekaz wiary w rodzinie, a wartością staje się wiara z wyboru. Widoczne są też tendencje do porzucenia praktykowania wiary przez znaczną część młodego pokolenia.” – zauważa Episkopat.
Przyczyny tego zjawiska mają charakter wieloczynnikowy. Po pierwsze, badania pokazują słabnący związek młodzieży z instytucjonalną religijnością. Lekcje religii pełnią raczej funkcję podtrzymującą tradycje, a nie formującą nowe postawy. Znaczenie ma również rosnąca autonomia decyzji młodzieży, szczególnie po przyjęciu bierzmowania uczniowie częściej samodzielnie rezygnują z zajęć. Istotnym czynnikiem są również zmiany społeczne i kulturowe, w tym sekularyzacja widoczna szczególnie w dużych miastach. Dodatkowo pojawiają się czynniki systemowe: organizacja zajęć na początku lub końcu dnia, czy zmiany w przepisach o łączeniu grup.
Skutki odpływu w wymiarze edukacyjnym prowadzą do reorganizacji zajęć – tworzenia grup międzyklasowych lub sytuacji, w których część uczniów pozostaje bez opieki w czasie lekcji. W wymiarze społecznym obserwuje się rosnące zróżnicowanie światopoglądowe wśród młodzieży oraz osłabienie roli szkoły jako miejsca przekazu religijnego.
Odpływ z lekcji religii wpływa także na praktyki sakramentalne. Dokumenty diecezjalne wskazują, iż uczestnictwo w katechezie szkolnej jest powiązane z przygotowaniem do sakramentów, a jego brak wymaga uzupełnienia w innych formach. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do zmniejszenia liczby osób uczestniczących w życiu religijnym Kościoła.
My po raz kolejny sprawdziliśmy dane dotyczące szkół średnich, których organem prowadzącym jest Powiat Lwówecki. I na tym przykładzie również widać, iż w jednych szkołach młodzież chętniej bierze udział w katechezie, w innych zainteresowanie religią jest mniejsze.
Najchętniej na religię uczęszczają uczniowie Zespołu Placówek Edukacyjno- Wychowawczych w Lwówku Śląskim. Spore zainteresowanie wyrażają także w ZSOiZ w Gryfowie Śląskim. Bardzo słabe zainteresowanie religią w szkole jest w ZSET w Rakowicach Wielkich. Najmniej zainteresowani katechezą są młodzi ludzie uczęszczający do ZSOiZ w Lwówku Śląskim.
Dane na początek roku szkolnego 2023/2024
| Szkoła | Liczba uczniów | Liczba uczniów zapisanych na religię | Procentowy udział uczniów w zajęciach religii |
| ZSOiZ Lwówek Śl. | 322 | 121 | 37,58 % |
| ZSOiZ Gryfów Śl. | 251 | 163 | 64,94 % |
| ZSET Rakowice Wielkie | 683 | 383 | 56,08 % |
| ZPEW w Lwówku Śl. | 235 | 195 | 82,98 % |
Dane na początek roku szkolnego 2024/2025
| Szkoła | Liczba uczniów | Liczba uczniów zapisanych na religię | Procentowy udział uczniów w zajęciach religii |
| ZSOiZ Lwówek Śl. | 288 | 43 | 14,93 % |
| ZSOiZ Gryfów Śl. | 221 | 125 | 56,56 % |
| ZSET Rakowice Wielkie | 585 | 160 | 27,35 % |
| ZPEW w Lwówku Śl. | 248 | 209 | 84,27 % |
Dane na początek roku szkolnego 2025/2026
| Szkoła | Liczba uczniów | Liczba uczniów zapisanych na religię | Procentowy udział uczniów w zajęciach religii |
| ZSOiZ Lwówek Śl. | 283 | 38 | 13,43 % |
| ZSOiZ Gryfów Śl. | 168 | 76 | 45,24 % |
| ZSET Rakowice Wielkie | 543 | 170 | 31,31 % |
| ZPEW w Lwówku Śl. | 243 | 217 | 89,30 % |
*Tabela zawiera dane o liczbie uczniów ogółem w poszczególnych szkołach oraz liczbę uczniów uczęszczających w danej szkole na lekcje religii według stanu na 02.02.2026 roku.
Coraz częściej podkreśla się konieczność powrotu do religii poza szkołą, czyli organizacji zajęć w parafiach. To ma być remedium na upadek wiary.
