Biblioteka Główna Uniwersytetu Szczecińskiego zaprasza na Dni Bibliotek Naukowych, które odbędą się w dniach 4–6 listopada 2026 r. pod hasłem „Nauka zaczyna się w Bibliotece”.
Rozpoczynamy z mocnym akcentem. Od 4 listopada cała społeczność akademicka otrzymuje pełny, miesięczny dostęp do platformy „ProQuest Central Premium”. To znakomita wiadomość dla studentów, doktorantów i pracowników naukowych: z platformy można korzystać zarówno na terenie uczelni, jak i zdalnie – z dowolnego miejsca.
Aby uzyskać dostęp z domowego komputera lub urządzenia mobilnego, wystarczy zalogować się na swoje konto biblioteczne, wygenerować hasło i skonfigurować serwer proxy. Dostęp odbywa się na tych samych zasadach, co w przypadku pozostałych baz udostępnionych na Uniwersytecie Szczecińskim.
6 listopada 2026 r., godz. 12:00, Microsoft Teams – „ProQuest Central Premium – webinar praktyczny”. Prowadzący: Michał Tomczyk (Clarivate). Czas trwania: 1 godz.
Link do spotkania: https://teams.microsoft.com/meet/249381041731773?p=vfq4WMQoSffBfruG9k
ID spotkania: 249 381 041 731 773
Kod dostępu: NF7BL9zW
ProQuest Central Premium: wielodyscyplinarna platforma badawcza nowej generacji
Współczesne biblioteki akademickie stają przed wyzwaniem, które wykracza poza proste gromadzenie zbiorów: muszą zapewnić społeczności kampusowej — od studentów pierwszego roku po doświadczonych badaczy — spójny, wiarygodny i wieloformatowy ekosystem informacyjny. Wbrew temu, co sugeruje nazwa, ProQuest Central Premium nie jest po prostu „centralną bazą” w tradycyjnym rozumieniu. To raczej „federacja” zasobów — starannie zaprojektowany system, w którym klasyczne czasopisma naukowe współistnieją z literaturą niekonwencjonalną, globalną prasą, danymi rynkowymi i multimediami edukacyjnymi. Aby zrozumieć jego skalę i specyfikę, warto przyjrzeć się poszczególnym warstwom tej architektury.
Fundament ilościowy: co dokładnie zawiera platforma
Dane liczbowe są tu niezbędne, choć — jak zawsze w przypadku dużych agregatorów — mogą się nieznacznie różnić w zależności od źródła i momentu aktualizacji. Według przeglądu „Library Journal” z 2026 roku ProQuest Central Premium oferuje dostęp do ponad 15 000 pełnotekstowych czasopism naukowych, 53 000 materiałów audio i wideo, 50 000 e-booków oraz 4500 magazynów i czasopism branżowych. Do tego dochodzą 16 000 przypadków biznesowych oraz literatura niekonwencjonalna: ponad 3 miliony dokumentów roboczych i 2 miliony materiałów konferencyjnych. Inne źródła podają nieco inne, często bardziej szczegółowe liczby: łącznie około 30 000 tytułów czasopism, w tym 23 000 czasopism naukowych (z czego 14 000 w pełnym tekście) oraz 4600 czasopism branżowych i 2200 magazynów. Liczba e-booków wynosi ponad 50 000, a materiałów wideo — około 51 000–54 000. Rozpraw doktorskich i prac magisterskich w pełnym tekście jest ponad 600 000, a rekordów bibliograficznych — ponad 910 000. Raportów rynkowych, krajowych i branżowych — 780 000, a studiów przypadku — 325 000.
Ta rozbieżność nie jest błędem, ale odzwierciedleniem dynamiki platformy: zasoby są stale aktualizowane, a różne instytucje mogą mieć dostęp do nieco innych pakietów w zależności od subskrypcji. najważniejsze jest jednak to, iż choćby najniższe z przytaczanych liczb lokują ProQuest Central Premium wśród największych multidyscyplinarnych baz dostępnych bibliotekom akademickim.
Osiem filarów dyscyplinarnych: pełny przegląd kolekcji ProQuest One
Sercem platformy — i tym, co odróżnia ją od prostego agregatora pełnotekstowego — jest osiem kolekcji ProQuest One, z których każda została zaprojektowana jako odrębne środowisko badawcze, dostosowane do specyfiki danej dziedziny. Wszystkie są jednak przeszukiwalne krzyżowo w ramach ProQuest Central Premium, co pozwala zachować spójność doświadczenia użytkownika przy jednoczesnym zachowaniu dyscyplinarnej głębi.
ProQuest One Business gromadzi treści łączące teorię akademicką z praktyką rynkową. Kolekcja obejmuje czasopisma naukowe, prasę biznesową, raporty firmowe, branżowe i krajowe, raporty analityczne, książki, filmy wideo i studia przypadku. Wśród kluczowych dostawców raportów wymienia się Economist Intelligence Unit i Fitch Solutions, a w zakresie analiz finansowych — J.P. Morgan. Na szczególną uwagę zasługują unikalne funkcje dyscyplinarne: strony tematyczne dla około 4000 globalnych firm oraz 119 segmentów branżowych według klasyfikacji NAICS, a także słowniki tezaurusowe wspierające ustrukturyzowane wyszukiwanie. Kolekcja zawiera także trzy najważniejsze gazety biznesowe: „The Wall Street Journal”, „The Economist” i „Financial Times”.
ProQuest One Health & Nursing łączy literaturę naukową z materiałami szkoleniowymi i referencją kliniczną, mostkując teorię z praktyką. W skład kolekcji wchodzą dwa zasadnicze zbiory: Health & Medical Research Collection (ponad 2400 czasopism naukowych oraz książki kliniczne i biomedyczne, raporty i publikacje branżowe) oraz Nursing & Allied Health Collection (ponad 1300 recenzowanych czasopism, filmy szkoleniowe z zakresu klinicznego, literatura szara oraz raporty CultureGrams z 200 krajów). Łącznie kolekcja oferuje 2900 pełnotekstowych czasopism naukowych, 200 000 narzędzi opartych na dowodach i materiałów praktycznych, 65 000 rozpraw oraz 700 czasopism branżowych i magazynów. Wśród tytułów znajdują się „The New England Journal of Medicine”, „BMJ” i „The Lancet”, z krótszymi embargami niż u konkurencji.
ProQuest One Psychology to multidyscyplinarna kolekcja zaprojektowana z myślą o różnorodnych potrzebach badaczy i studentów psychologii oraz poradnictwa. Obejmuje ponad 1200 pełnotekstowych czasopism naukowych, ponad 3000 filmów wideo (w tym nagrania rzeczywistych sesji terapeutycznych), ponad 5000 książek, ponad 70 000 rozpraw oraz materiały archiwalne, w tym nagrania przełomowych eksperymentów historycznych. Interfejs dyscyplinarny obejmuje strony tematyczne zorganizowane wokół sześciu obszarów: problemów prezentowanych, podejść terapeutycznych, koncepcji badawczych, testów i narzędzi pomiarowych, historycznych eksperymentów psychologicznych oraz tematów wyróżnionych. Dla instytucji subskrybujących bazy APA za pośrednictwem ProQuest, treści APA są płynnie zintegrowane z platformą.
ProQuest One Sustainability organizuje zasoby wokół trzech powiązanych filarów — środowiskowego, społecznego i ekonomicznego — oraz wokół Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ. Kolekcja zawiera ponad 1500 czasopism naukowych, ponad 40 000 pełnotekstowych studiów przypadku, ponad 8000 e-booków od wydawców takich jak Taylor & Francis, Springer i Emerald, a także literaturę szarą: raporty organizacji pozarządowych i rządowych oraz rozprawy. Unikalnym elementem są strony tematyczne z nearly 500 przeglądami najczęściej badanych zagadnień, czerpiące m.in z „Encyclopedia of Sustainability Science and Technology” Springera. Zakres tematyczny obejmuje nauki wodne, planowanie miejskie, inżynierię lądową, bioróżnorodność, zasoby wodne i energię odnawialną.
ProQuest One Education gromadzi treści niezbędne do studiowania i badania edukacji na interfejsie zaprojektowanym specjalnie dla tej dyscypliny. Kolekcja obejmuje ponad 1000 pełnotekstowych czasopism naukowych (w tym „Harvard Educational Review”, „Young Children” i „Language Teaching”), ponad 12 500 książek, ponad 5500 filmów wideo z demonstracjami nauczania oraz ponad pół miliona raportów, rozpraw i artykułów prasowych. Kluczowym wyróżnikiem jest indeksowanie całej zawartości dzięki tezaurusa ERIC — uznanego autorytetu w wyszukiwaniu literatury pedagogicznej — co zapewnia spójność i precyzję wyszukiwania na każdym poziomie zaawansowania.
ProQuest One Religion & Philosophy obejmuje teologię, historię i filozofię, badając trwały wpływ religii i filozofii na dzieje ludzkości, społeczeństwo i kulturę. Kolekcja łączy ponad 450 pełnotekstowych czasopism naukowych, źródła prasowe i 17 000 rozpraw z 12 unikalnymi kolekcjami archiwalnymi, które śledzą ewolucję myśli religijnej przez wieki i tradycje. Wśród kolekcji archiwalnych znajdują się m.in. „Twentieth Century Religious Thought Library” (tomy 1–5), „Acta Sanctorum”, „Patrologia Latina”, „Luthers Werke”, „Digital Library of the Catholic Reformation” i „Digital Library of Classic Protestant Texts”. Łącznie kolekcja zawiera ponad 2 miliony stron źródeł pierwotnych — tekstów fundamentalnych, monografii, listów archiwalnych, magazynów religijnych, traktatów, kazań i wykładów.
ProQuest One Applied & Life Sciences to kompleksowa kolekcja pełnotekstowa obejmująca czasopisma naukowe, raporty techniczne i publikacje rządowe z zakresu nauk biologicznych, inżynierii, nauki o materiałach i informatyki. Kolekcja integruje cztery zbiory: Advanced Technologies & Computer Science Collection (aeronautyka, astronautyka, AI, komunikacja, elektronika, lasery, telekomunikacja), Biological Science Collection (ponad 1800 czasopism naukowych z mikrobiologii, biochemii, ekologii, genetyki i wirusologii), Engineering Collection (prawie 2000 pełnotekstowych czasopism naukowych z inżynierii chemicznej, elektronicznej, środowiskowej, lądowej i mechanicznej) oraz Materials Science Collection (ponad 1200 pełnotekstowych periodyków, w tym ponad 700 recenzowanych, takich jak „Nature Materials”). Łącznie kolekcja obejmuje około 4900 czasopism naukowych, 140 000 rozpraw, 1500 czasopism branżowych i magazynów, 300 000 raportów, 200 000 materiałów konferencyjnych i 2,7 miliona preprintów.
ProQuest One Social Sciences wspiera interdyscyplinarne badania w naukach społecznych, oferując wysokiej jakości tytuły z całego świata. Kolekcja obejmuje ponad 7400 indeksowanych tytułów i ponad 23,2 miliona rekordów, a jej zakres tematyczny rozciąga się od antropologii, kryminologii i ekonomii po nauki polityczne, pracę socjalną i socjologię. W skład kolekcji wchodzi m.in. Criminology Collection, Library & Information Science Collection (ponad 500 periodyków z około 50 państw w ponad 20 językach), Linguistics Collection oraz Politics Collection. Wśród indeksów A&I na uwagę zasługują Sociological Abstracts i Worldwide Political Science Abstracts — najważniejsze narzędzia precyzyjnego przeszukiwania literatury w obrębie dyscypliny.
Poza pełnym tekstem: indeksy A&I i literatura niekkonwencjonalna
Jedną z najmniej docenianych, a zarazem najbardziej wartościowych warstw platformy są bazy abstraktowe i indeksowe. ProQuest Central Premium udostępnia ponad 20 specjalistycznych indeksów, w tym AGRICOLA, MEDLINE, ERIC, „Sociological Abstracts”, „PAIS Index”, „Linguistics & Language Behavior Abstracts” czy „Worldwide Political Science Abstracts”. Ich znaczenie polega na czymś więcej niż tylko „dodatkowym wyszukiwaniu”: indeksy A&I umożliwiają odkrywanie treści nieobjętych embargiem, a więc takich, które dopiero trafiają do obiegu naukowego. W połączeniu z dostępem do literatury niekonwencjonalnej — raportów, dokumentów roboczych, materiałów konferencyjnych i rozpraw — platforma pozwala badaczowi wyprzedzić formalny cykl wydawniczy i dotrzeć do badań na wczesnym etapie.
Global Newsstream i prasa światowa
Osobny, choć zintegrowany komponent stanowi Global Newsstream Collection, łączący amerykańskie, kanadyjskie i międzynarodowe kolekcje prasowe ProQuest. Daje on dostęp doNearly 2000 źródeł — gazet, serwisów informacyjnych, transkrypcji radiowych i telewizyjnych oraz witryn internetowych — z archiwum sięgającym lat 80. XX wieku. W połączeniu z tytułami takimi jak „The New York Times”, „The Wall Street Journal”, „The Guardian”, „Le Monde” czy „Financial Times” oraz codziennymi serwisami wideo z „NYT” i „Washington Post”, platforma zapewnia nie tylko kontekst badawczy, ale i bieżący komentarz do wydarzeń globalnych.
Podsumowanie: ekosystem, nie baza
ProQuest Central Premium wymyka się prostym klasyfikacjom. Nie jest wyłącznie bazą pełnotekstową, choć zawiera dziesiątki tysięcy czasopism w pełnym tekście. Nie jest wyłącznie agregatorem prasy, choć udostępnia jedne z najważniejszych gazet świata. Nie jest też wyłącznie narzędziem dydaktycznym, choć jego kolekcje dyscyplinarne — zwłaszcza Business, Health & Nursing i Education — zostały zaprojektowane z myślą o konkretnych ścieżkach kształcenia. To raczej warstwowa infrastruktura wiedzy, w której każdy element — od indeksu A&I po film instruktażowy — pełni określoną funkcję w procesie badawczym i dydaktycznym.
