Rewolucja w szkołach i przedszkolach od września 2026. MEN zatwierdziło nową podstawę programową

Od września 2026 roku w szkołach i przedszkolach wejdą w życie nowe podstawy programowe, podpisane przez Barbarę Nowacką. Zmiany obejmują m.in. więcej zajęć praktycznych, nowe przedmioty, moduły tematyczne oraz ograniczenie korzystania z ekranów. MEN podkreśla, iż reforma ma wspierać rozwój kompetencji i sprawczość dzieci oraz młodzieży.

Podstawa programowa wejdzie do szkół przez rozporządzenie

Nowe podstawy programowe w szkołach i przedszkolach były elementem głośnej reformy Ministerstwa Edukacji Narodowej "Kompas Jutra". Wiele przepisów zawartych w nowelizacji ustawy Prawo oświatowe budziło jednak duże kontrowersje – choćby sami nauczyciele zwracali się do prezydenta Karola Nawrockiego z prośbą o zawetowanie ustawy. Tak też się stało – prezydent nie podpisał nowelizacji, która miała wprowadzić do szkół szereg zmian od września 2026 roku.

Szefowa resortu edukacji Barbara Nowacka zapowiedziała jednak, iż planowane w reformie rozwiązania będzie starała się wprowadzać poprzez mniejsze rozporządzenia, które pozostają w gestii ministerstwa i nie wymagają tak długiej ścieżki legislacyjnej jak ustawy.

12 marca MEN poinformowało, iż Barbara Nowacka podpisała rozporządzenie w sprawie nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. Tego samego dnia podpisano również nowelizację rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół.

Podstawa programowa dla przedszkoli ma zacząć obowiązywać od 1 września 2026 roku. W przypadku szkół podstawowych będzie ona wprowadzana stopniowo od tej samej daty. W roku szkolnym 2026/2027 zacznie obowiązywać w klasach I i IV, a w kolejnych latach obejmie następne roczniki. Równocześnie od 1 września 2027 roku w klasach VIII wprowadzona zostanie nowa podstawa programowa dla przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa.

Oprócz tych dwóch dokumentów Nowacka podpisała również nowelizację podstawy programowej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkołach podstawowych. Ta zmiana również ma wejść w życie od 1 września 2026 roku.

Więcej doświadczania i praktyki

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego określa cele i zadania przedszkola, oczekiwane osiągnięcia dziecka oraz warunki realizacji nauczania. Zakłada ograniczenie korzystania z ekranów wyłącznie do celów dydaktycznych oraz wprowadza doświadczenia edukacyjne wspierające rozwój osobisty, społeczny, psychiczny i fizyczny dzieci, a także budujące ich poczucie sprawczości i umiejętności współpracy.

Podstawa programowa dla klas I-III szkoły podstawowej ma charakter zintegrowany i koncentruje się na rozwijaniu kompetencji fundamentalnych (językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych), kompetencji przekrojowych, takich jak rozwiązywanie problemów, kooperacja czy krytyczne i kreatywne myślenie, a także na wzmacnianiu sprawczości uczniów.

Podstawa programowa dla klas IV-VIII obejmuje szeroki zestaw przedmiotów ogólnokształcących, m.in. język polski, języki obce, historię, edukację obywatelską, przedmioty przyrodnicze, matematykę, informatykę, zajęcia praktyczno-techniczne, wychowanie fizyczne oraz edukację zdrowotną i dla bezpieczeństwa.

W nowej podstawie programowej zapisano także, iż treści nauczania w szkołach podstawowych będą podzielone na sześć modułów:

Nowe przedmioty w podstawówkach

W ramach lekcji uczniowie mają nie tylko poznawać teorię, ale także uczestniczyć w zajęciach bardziej praktycznych, opartych na doświadczeniach edukacyjnych. Z tego powodu wprowadzono również zmiany w planach nauczania.

Zamiast tradycyjnej techniki w klasach IV-VI uczniowie będą mieli dwie godziny zajęć praktyczno-technicznych tygodniowo. W tych klasach pojawi się także przedmiot przyroda (w wymiarze trzech godzin tygodniowo), który zastąpi geografię, fizykę, chemię i biologię.

Rozporządzenie wprowadza również nowy przedmiot – edukację obywatelską w klasach VI i VII (po jednej godzinie tygodniowo), który zastąpi dotychczasową wiedzę o społeczeństwie w klasie VIII. Zgodnie z nowymi przepisami wychowawcy klas będą mieli także co najmniej jedną godzinę w miesiącu na prowadzenie zajęć dotyczących umiejętności bezpiecznego zachowania w sytuacjach zagrożenia – zarówno w czasie pokoju, jak i wojny.

W szkołach wprowadzone zostaną również zapowiadane tygodnie projektowe w klasach IV-VIII w każdym roku szkolnym. Przed ich wdrożeniem Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy ma przygotować poradnik dla nauczycieli dotyczący organizacji takich tygodni w szkołach.

Resort edukacji poinformował, iż rozporządzenia zostaną opublikowane w Dzienniku Ustaw. Planowany termin publikacji to około 20 marca 2026 roku.

Źródło: samorząd.pap.pl