Równość i wsparcie na Uniwersytecie Warszawskim. Przewodnik dla społeczności UW

Równoważni

www.rownowazni.uw.edu.pl – strona UW poświęcona równości, na której można znaleźć:

• definicje różnych form dyskryminacji oraz praktyczne porady dla osób, które doświadczyły dyskryminacji lub były jej świadkami,
• nieformalną i formalną procedurę zgłaszania niepożądanych zachowań,
• opis i zasady funkcjonowania instytucji udzielających wsparcia na uczelni,
• Inkluzywny Plan Równości Płci, stanowiący podstawę działań równościowych na Uniwersytecie na lata 2026 – 2030,
• bazę wiedzy o rodzicielstwie, neuroróżnorodności i osobach LGBTQ+ wraz z opisem inicjatyw wspierających te społeczności,
• praktyczne poradniki dotyczące działań antydyskryminacyjnych, osób transpłciowych na uczelni, inkluzywnego języka oraz przeciwdziałania molestowaniu seksualnemu,
• aktualne informacje o kursach, szkoleniach, badaniach i wydarzeniach równościowych na UW.

Inkluzywny Plan Równości Płci

Plan Równości Płci dla UW to strategia działań równościowych realizowanych w latach 2020 – 2024 (wraz z okresem przejściowym 2025), utworzona na podstawie badań potrzeb społeczności UW, konsultacji eksperckich oraz przeglądu rozwiązań stosowanych w uczelniach europejskich.

29 lipca 2026 roku przyjęty został nowy, Inkluzywny Plan Równości Płci dla UW na lata 2026 – 2030, stanowiący kontynuację działań równościowych. Plan wyznacza kierunki działań Uniwersytetu na najbliższe lata, łącząc kwestie równości płci z szerzej rozumianą polityką równego traktowania, różnorodności, dostępności, przeciwdziałania dyskryminacji oraz budowania bezpiecznego i wspierającego środowiska akademickiego.

Nowy Plan jest kontynuacją działań podejmowanych w ramach Planu Równości Płci UW na lata 2020 – 2024, ale jednocześnie stanowi odpowiedź na nowe wyzwania i potrzeby społeczności akademickiej. Został przygotowany na podstawie wyników badań i analiz prowadzonych na Uniwersytecie, ewaluacji poprzedniego Planu, wyników ogólnouniwersyteckiego badania „Równość na UW” 2024, a także w oparciu o wytyczne Komisji Europejskiej.

Preferowane imiona i zaimki

Do społeczności Uniwersytetu Warszawskiego należą osoby, które posługują się imieniem lub zaimkami innymi niż te, wskazane w dokumentach urzędowych. Prosimy, aby to uszanować i zwracać się do tych osób zgodnie z ich preferencjami, mając na uwadze podstawową zasadę uniwersytecką – wszyscy zasługują na szacunek.

Zdajemy sobie sprawę, iż mogą zdarzać się pomyłki czy przejęzyczenia – nie ma w tym nic złego. W przypadku użycia niewłaściwego zaimka, nie ma konieczności tłumaczenia się czy nadmiernego przepraszania. o ile nie masz pewności, jak zwrócić się do osoby transpłciowej – wystarczy zapytać.

Istotne, aby unikać celowego misgenderowania – umyślnego używania zaimków zgodnych z dokumentami, ale niezgodnych z tożsamością danej osoby. Jest to dla osób transpłciowych przykre i źle wpływa na ich możliwości komfortowego studiowania czy pracowania na UW.

Warto też pamiętać, iż nie ma takiego procesu jak „zmiana płci”, ale jej uzgodnienie lub tranzycja. Tranzycja może mieć wymiar społeczny, medyczny i prawny, ale niezależnie od tych procesów każda osoba ma prawo, by zwracano się do niej używając wybranego imienia i zaimków oraz by była traktowana z szacunkiem.

Uniwersytet Warszawski pracuje w tej chwili nad rozwiązaniami systemowymi, które ułatwią osobom transpłciowym funkcjonowanie na uczelni. Przygotowano projekt nakładki do systemów USOS i APD, który skonsultowano z Biurem Prawnym UW, samorządami studenckim i doktoranckim, kołem naukowym Queer UW i przekazano go do wdrożenia informatycznego, co ma miejsce obecnie. Z kilku systemów, które tworzą system USOS, wyjątek stanowią jedynie te części, które z powodów formalnych muszą wykorzystywać dane metrykalne, np. protokół egzaminu dyplomowego w APD. Na Uniwersytecie został powołany formalny Zespół zajmujący się wdrożeniem rozwiązania, natomiast zakończenie prac może potrwać jeszcze kilka miesięcy.

Do czasu wprowadzenia zmian, osoby chcące używać danych preferowanych podczas zajęć na UW oraz osoby chcące utworzyć alias adresu mail prosimy o wypełnienie specjalnego formularza. Uwaga – prosimy o korzystanie z adresu uniwersyteckiego.

Prosimy również o kontakt z wydziałowymi Pełnomocnikami i Pełnomocniczkami ds. równości. Mogą oni pomóc w przekazaniu prowadzącym zajęcia informacji o preferowanych danych, tak aby uniknąć sytuacji, w których wykorzystywane są listy obecności oparte wyłącznie na danych metrykalnych. Aktualna lista Pełnomocników i Pełnomocniczek ds. równości dostępna jest w zakładce Instytucje wspierające na UW.

Działania edukacyjne

Na Uniwersytecie Warszawskim podejmowany jest szereg działań o charakterze edukacyjnym. Przygotowano wiele materiałów edukacyjnych i szkoleń poświęconych równości i przeciwdziałaniu dyskryminacji.

Serdecznie zachęcamy do zapoznania się z poradnikami stanowiącymi podstawę wiedzy o równouprawnieniu na UW:

• Poradnik Antydyskryminacyjny dla Pracujących i Studiujących na UW,
• Przeciwdziałanie molestowaniu seksualnemu na uczelni. Informator Uniwersytetu Warszawskiego,
• Rekomendacje dotyczące języka niedyskryminującego na Uniwersytecie Warszawskim.

Zespół Równościowy organizuje kursy i szkolenia o tematyce równościowej i antydyskryminacyjnej. Informacje o aktualnie prowadzonych działaniach znaleźć można na stronie poświęconej edukacji równościowej. Do najważniejszych inicjatyw należą:

• Kurs na Równość – internetowy kurs poświęcony równemu traktowaniu i przeciwdziałaniu dyskryminacji, dostępny jako OGUN dla osób studiujących i jako kurs szkoleniowy dla osób pracujących na UW,
• Przeciwdziałanie molestowaniu seksualnemu na uczelni – internetowy kurs oferujący wiedzę teoretyczną i praktyczną na temat zjawiska molestowania seksualnego oraz sposobów na jego przeciwdziałania; stworzony we współpracą z Fundacją Feminoteka,
• Mobbing w miejscu pracy – zapobieganie, rozpoznawanie i reagowanie – internetowy kurs przybliżający tematykę mobbingu ze szczególnym naciskiem na tę problematykę w środowisku akademickim i procedurę antymobbingową na UW,
• Dyskryminacja, konformizm i opór – historia i pamięć getta ławkowego i innych form wykluczeń w murach uniwersytetów – internetowy kurs przybliżający historię wykluczania akademickiego, form oporu przeciwko dyskryminacji i współczesnych sposobów upamiętniania trudnej przeszłości, realizowany jako OGUN dla osób studiujących.

Także na wydziałach i w innych jednostkach UW można znaleźć interesujące zajęcia, kursy i OGUN-y dotyczące równości, różnorodności i przeciwdziałania dyskryminacji. Zespół Równościowy zebrał informacje o nich tutaj. Na UW działa też wiele ośrodków naukowych i kół studenckich zajmujących się podobną tematyką — ich zestawienie można znaleźć tutaj.

Wsparcie

W przypadku trudnych sytuacji można liczyć na wsparcie odpowiednich instytucji i osób kontaktowych na UW. Warto wiedzieć, kto najlepiej pomoże w danej sytuacji. Uniwersytet Warszawski jest dużą i złożoną instytucją, dlatego nie zawsze od razu wiadomo, do kogo zwrócić się z konkretną sprawą.

Z myślą o tym powstała poniższa infografika, która w prosty sposób przedstawia podstawowe informacje o najważniejszych instytucjach i osobach oferujących wsparcie na UW. jeżeli mimo to nie masz pewności, gdzie szukać pomocy, możesz skontaktować się z pełnomocnikiem lub pełnomocniczką ds. równości — pomoże wskazać adekwatne miejsce i doradzi, jakie kroki można podjąć.

Na stronie równościowej znaleźć można również mapę – gdzie szukać wsparcia z danymi kontaktowymi wszystkich instytucji.

Jeśli osoba pokrzywdzona zdecyduje się zgłosić sprawę do jednej z instytucji UW, dostępnych jest kilka możliwych ścieżek działania.

W przypadku zachowań niepożądanych, takich jak dyskryminacja, molestowanie, mobbing czy molestowanie seksualne, można wybrać jedną z dwóch ścieżek – tzw. ścieżkę nieformalną — obejmująca wsparcie Zespołu Rzeczniczki Akademickiej — lub ścieżkę formalną, czyli złożenie oficjalnej skargi do Zespołu Koordynatorek, które po rozpoznaniu sprawy mogą skierować ją do adekwatnej Komisji (ds. nierównego traktowania i dyskryminacji lub ds. mobbingu i innych zachowań niepożądanych).

Osobną możliwością jest postępowanie dyscyplinarne dotyczące naruszenia obowiązków lub godności studenta/doktoranta lub nauczyciela akademickiego, a także zgłoszenie w ramach procedury dla sygnalistów, odnoszące się do nieprawidłowości związanych z UW jako miejscem pracy.

Poniższa infografika pokazuje najważniejsze różnice między tymi ścieżkami i pomaga zorientować się, która z nich może być odpowiednia w danej sytuacji. W razie wątpliwości zawsze można też zwrócić się do Pełnomocnika lub Pełnomocniczki ds. równości, którzy pomogą wyjaśnić dostępne możliwości działania.

Mam nadzieję, iż informacje zawarte w tym przewodniku będą pomocne i pozwolą wszystkim członkom społeczności UW czuć się bezpiecznie i komfortowo. Zachęcam do korzystania z dostępnego wsparcia i dzielenia się nim z innymi – wspólnie tworzymy uczelnię przyjazną, otwartą i pełną wzajemnego szacunku.