Województwo śląskie przygotowało strategię ochrony języków lokalnych. Dokument opracowany przez naukowców Uniwersytetu Śląskiego ma wskazać, jak samorząd może wspierać język śląski i wilamowski. Chodzi przede wszystkim o edukację i kulturę. Zanim jednak strategia wejdzie w życie, musi przejść konsultacje i zostać przyjęta przez sejmik.
Języki lokalne mają otrzymać większe wsparcie
O założeniach strategii poinformowano w poniedziałek, 16 listopada, przed sesją Sejmiku Województwa Śląskiego. Dokument opracowali naukowcy z Centrum Badań Języka Śląskiego i Antropologii Regionalnej Uniwersytetu Śląskiego.
Jego głównym celem jest wskazanie obszarów, w których samorząd może wspierać zachowanie i rozwój języków lokalnych.
– Strategia polega na tym, aby wskazać różne obszary, różne miejsca, w których moglibyśmy oczekiwać wsparcia ze strony władz samorządowych, żeby język śląski, język wilamowski i inne języki lokalne mogły się rozwijać – wyjaśniła prof. Jolanta Tambor z Uniwersytetu Śląskiego, współautorka dokumentu.
Jednym z najważniejszych obszarów jest edukacja. Od 2018 roku samorząd województwa dofinansowuje nauczycielom Studia z Wiedzy o Regionie. Dotychczas skorzystało z tego 155 osób. Strategia wskazuje również na możliwości wsparcia instytucji kultury, na przykład poprzez wprowadzenie opisów muzealnych eksponatów w językach lokalnych czy organizowanie zwiedzania w tych językach.
Ochrona regionalnego dziedzictwa
Twórcy strategii zwracają uwagę, iż języki lokalne są istotną częścią tożsamości mieszkańców regionu. Jednym z powodów przygotowania dokumentu jest obawa o ich stopniowe zanikanie w codziennym użyciu.
– Jesteśmy zobowiązani zabezpieczyć to dziedzictwo, bo z każdym kolejnym pokoleniem coraz mniej słyszymy języka śląskiego na naszych ulicach, a to zbudowało nasz region, nasze województwo, naszą tożsamość – powiedział marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa.
Według danych Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku używanie języka śląskiego w kontaktach domowych zadeklarowało ponad 467 tys. osób. Z kolei śląską identyfikację narodowo-etniczną wskazało ponad 596 tys. mieszkańców Polski.
Strategia mimo braku ustawowego uznania
Przygotowanie dokumentu ma również związek z dotychczasowymi nieudanymi próbami nadania językom śląskiemu i wilamowskiemu statusu języków regionalnych. Ustawy dotyczące języka śląskiego, przyjęte przez parlament w 2024 i 2026 roku, zostały zawetowane przez prezydentów. W 2025 roku zawetowano także ustawę dotyczącą języka wilamowskiego.
Do tej sytuacji odniosła się podczas konferencji posłanka Koalicji Obywatelskiej Monika Rosa.
– Bardzo byśmy chcieli, żeby język śląski i język wilamowski były językami regionalnymi, miały dofinansowanie, mogły być nauczane w szkołach. My tutaj na miejscu staramy się robić wszystko, aby te języki podtrzymać, aby nie stracić żadnego słowa – mówiła posłanka.
Samorządowa strategia nie zmieni prawnego statusu obu języków, ale może wyznaczyć kierunki ich ochrony i finansowania inicjatyw regionalnych. Gotowy dokument zostanie teraz poddany konsultacjom, a następnie trafi pod obrady Sejmiku Województwa Śląskiego, który zdecyduje o jego przyjęciu.







