22 marca w Cieszyńskim Ośrodku Kultury „Dom Narodowy” odbył się koncert zatytułowany „Między ciszą a światłem – słowo, które daje życie”. Koncert ten wyraźnie wykraczał poza tradycyjne rozumienie muzycznego występu. Na scenie zaprezentował się bowiem Seeing Voices Choir pod dyrekcją Anny Wojtas-Rduch – zespół, który łączy śpiew z językiem migowym. Było to wydarzenie nie tylko artystyczne, ale również społeczne i edukacyjne.
Wydarzenie zapowiadano jako „zupełnie niezwykłe” – i trudno odmówić temu określeniu trafności. Koncert od początku pomyślany został jako dostępny dla wszystkich: zarówno dla osób głuchych, jak i słyszących, które mogły doświadczyć muzyki w sposób wykraczający poza sam dźwięk. W centrum znalazła się idea odbioru wielozmysłowego – muzyki, którą nie tylko się słyszy, ale także widzi i odczuwa.
Seeing Voices Choir, powstały w 2024 roku, tworzą pasjonaci języka migowego i muzyki – pedagodzy, surdopedagodzy oraz tłumacze. Warto podkreślić, iż większość zespołu wraz z dyrygentką współtworzy od 2016 roku także „Niemy” Chór Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, co stanowi ważne zaplecze doświadczeń artystycznych i edukacyjnych. Ich działalność konsekwentnie skupia się na budowaniu dostępności kultury oraz integracji środowisk osób głuchych i słyszących.
Koncert w Cieszynie był rozwinięciem tej idei w najbardziej dojrzałej formie. Program „Między ciszą a światłem” opierał się na utworach wykonywanych równocześnie wokalnie i w języku migowym. Gest nie był dodatkiem ani tłumaczeniem – stanowił równorzędny środek wyrazu. Ruch, rytm i ekspresja wizualna budowały znaczenie na równi z dźwiękiem, tworząc spójną, wielowarstwową narrację.
Szczególnym elementem projektu była warstwa muzyczna – przygotowana specjalnie na potrzeby zespołu i wspierana nowoczesnymi narzędziami sztucznej inteligencji. To rozwiązanie wpisuje działalność chóru w obszar współczesnych eksperymentów artystycznych, gdzie technologia staje się narzędziem poszerzania dostępności i form wyrazu. W tym kontekście Seeing Voices Choir tworzy pomost między tradycją chóralną a nowoczesnością.
Połączenie chóru z językiem migowym nie jest jedynie formalnym zabiegiem, ale świadomym działaniem wpisującym się w rozwijający się nurt inkluzywnej sztuki performatywnej. Język migowy – wizualny, przestrzenny i rytmiczny – naturalnie współgra z muzyką, szczególnie w kontekście odbioru przez osoby głuche, które doświadczają jej poprzez drgania, tempo i ruch. Dla odbiorców słyszących jest to z kolei doświadczenie redefiniujące sposób percepcji – zmuszające do większej uważności i otwartości.
Koncert w cieszyńskim Domu Narodowym pokazał, iż deaf music nie jest niszowym eksperymentem, ale pełnoprawną formą sztuki scenicznej. Seeing Voices Choir konsekwentnie buduje przestrzeń spotkania dwóch światów, w której komunikacja nie opiera się na barierach, ale na wspólnym przeżyciu estetycznym.
fot. Małgorzata Krawczyk
