Studenci przy porodzie – jakie masz prawa?

Przygotowania do porodu to czas, kiedy planujesz każdy szczegół, by czuć się bezpiecznie i komfortowo. Jednym z pytań, które często się pojawia, jest to, kto adekwatnie będzie obecny podczas porodu. Oprócz lekarza i położnej, w szpitalach często spotkasz studentów medycyny lub położnictwa. Czy musisz się na to zgadzać? Jakie masz prawa w tej wyjątkowej, intymnej chwili? Wyjaśniamy to krok po kroku.

Dlaczego studenci są w szpitalu?

Poród to dla Ciebie wydarzenie osobiste, ale dla szpitali klinicznych i uniwersyteckich to także miejsce nauki przyszłych kadr medycznych. Bez praktyki przy łóżku pacjenta studenci nie mogliby stać się profesjonalistami. Dlatego prawo przewiduje specjalne zasady dla placówek, które kształcą młodych medyków.

Czy muszę wyrazić zgodę na obecność studentów?

To zależy od miejsca, w którym rodzisz:

1. Szpitale kliniczne i uniwersyteckie: w świetle prawa w placówkach prowadzących kształcenie studentów, dopuszcza się ich obecność przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych (czyli np. podczas Twojego porodu) bez konieczności uzyskiwania Twojej odrębnej zgody (na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Przyjmuje się, iż wybierając taki szpital, godzisz się na to, iż jest on miejscem nauki.
2. Pozostałe szpitale: tutaj zasady są inne – studenci i inne osoby spoza personelu mogą być obecni tylko wtedy, gdy wyrazisz na to zgodę.

Szpital ma obowiązek poinformować Cię, iż jest placówką dydaktyczną. Taka informacja powinna być też widoczna w ogólnodostępnym miejscu, np. w izbie przyjęć lub na oddziale.

Twoja intymność jest najważniejsza

Niezależnie od tego, czy w sali są studenci, czy nie, Twoje prawo do intymności i godności jest nienaruszalne.

• Tylko to, co niezbędne: obecność studentów musi być ograniczona do minimum, które jest potrzebne do celów naukowych. Nie może być ich “zbyt wielu” – ich liczba powinna być dostosowana do sytuacji.
• Szacunek: od każdego obecnego na sali, w tym od studentów, wymaga się wysokiej kultury osobistej. Ich obecność nie może naruszać Twojej prywatności bardziej, niż jest to konieczne.
• Ciągły nadzór: każda czynność wykonywana przez studenta musi odbywać się pod okiem doświadczonego specjalisty. To lekarz lub położna są odpowiedzialni za to, by obecność osób uczących się nie naruszała Twojego poczucia bezpieczeństwa i intymności, którego tak bardzo potrzebujesz podczas porodu.

Co możesz zrobić, jeżeli czujesz dyskomfort?

Mimo iż prawo w szpitalach klinicznych pozwala na obecność studentów bez Twojej wyraźnej zgody, nie oznacza to, iż nie masz nic do powiedzenia:

• Rozmawiaj z personelem: jeżeli obecność dużej grupy studentów Cię przytłacza lub sprawia, iż czujesz się skrępowana, powiedz o tym lekarzowi lub położnej. Wiele sytuacji można rozwiązać polubownie, np. prosząc studentów o opuszczenie sali na czas najbardziej intymnych badań.
• Sprzeciw wobec konkretnej osoby: jeżeli wśród studentów jest ktoś, kogo znasz osobiście (np. sąsiad lub znajomy) i jego obecność jest dla Ciebie krępująca, masz prawo sprzeciwić się obecności tej konkretnej osoby. Taki sprzeciw powinien zostać uwzględniony.
• Twoje samopoczucie ma znaczenie: relacja między pacjentką a lekarzem opiera się na zaufaniu. Dobry zespół medyczny będzie starał się uszanować Twoje prośby, by zapewnić Ci poczucie bezpieczeństwa, które jest najważniejsze dla przebiegu porodu.

Obecność to nie to samo co badanie!

Musisz wiedzieć o jednej, kluczowej różnicy. Choć w szpitalach klinicznych i uniwersyteckich studenci mają prawo być obecni podczas porodu w celach naukowych bez Twojej odrębnej zgody, to sytuacja zmienia się całkowicie, gdy student miałby samodzielnie wykonać jakąś czynność medyczną (np. zbadać Cię lub asystować przy zabiegu).

• Lekarz nie decyduje za Ciebie: choćby profesor czy lekarz prowadzący zajęcia nie może samowolnie upoważnić studenta do przeprowadzenia badania – taką decyzję podejmujesz wyłącznie Ty. Twoja wola jest nadrzędna wobec planów dydaktycznych uczelni czy szpitala.
• Możesz postawić granice: zgoda nie jest “pakietem”. choćby jeżeli zaakceptowałaś obecność grupy studentów w sali, w każdej chwili możesz zastrzec, iż nie życzysz sobie, aby konkretna osoba przeprowadzała u Ciebie jakiekolwiek czynności. Masz prawo zgodzić się na patrzenie, a odmówić dotyku.
• Gwarancja profesjonalnej opieki: sprzeciw wobec obecności lub badania przez studentów nie oznacza rezygnacji z leczenia ani gorszego traktowania. Obowiązkiem szpitala jest zapewnienie Ci pełnej opieki przez wykwalifikowany personel medyczny, niezależnie od Twojej decyzji.

O czym warto pamiętać?

Rodząc w szpitalu klinicznym, warto być przygotowaną na obecność studentów. Pamiętaj jednak, iż zawsze pozostajesz podmiotem opieki, a nie przedmiotem nauki. Masz prawo oczekiwać, iż Twoja intymność będzie chroniona na każdym etapie, a Twoje uwagi dotyczące komfortu zostaną wysłuchane przez personel medyczny.

Małgorzata Grajewska, prawniczka

Przeczytaj również: Czy zgoda „ogólna” jest ważna?

Korzystasz z naszej bazy wiedzy?

Wesprzyj jej tworzenie i aktualizowanie – przekaż darowiznę.

Twoje wsparcie pozwala nam edukować, reagować na naruszenia i wzmacniać świadomość praw tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna. Możesz pomóc, dołączając do nas na Patronite albo przekazując 1,5% podatku Fundacji Rodzić po Ludzku KRS 0000150773.