„Dzieje skasowanego klasztoru świętokrzyskiego na Łysej Górze w relacjach z XIX wieku” – to najnowsza publikacja dr Cezarego Jastrzębskiego z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach – historyka, przewodnika, czy współtwórcy programu Radia Kielce „Moc Historii”.
Autor przyznał, iż o tym miejscu napisano już bardzo wiele do 1819 roku, kiedy klasztor funkcjonował. Jednak do 1854 roku przez cały czas są tam benedyktyni. Ostatnim zakonnikiem na Św. Krzyżu był ojciec Tomasz Dudziński.
Wiadomo, iż w dobie rozbiorowej było tam np. carskie więzienie, czy dom dla księży zdrożnych, czyli demerytów – duchownych skazanych na przymusową pokutę w odosobnieniu za rażące wykroczenia przeciw moralności, pijaństwo lub naruszanie obowiązków kościelnych.
Cezary Jastrzębski zwrócił uwagę, iż w historii tego miejsca pojawiało się wiele błędów, które są powielane.
– To m.in. „Droga Królewska”, której nazwa wzięła się od tego, iż podróżowali nią polscy władcy. Jednak wiele wskazuje, iż to był czas, gdy byliśmy pod zaborem austriackim i była to droga cesarsko – królewska. Jest to trochę smutne, ale fakty za tym przemawiają. To także sztandarowa kwestia dotycząca mumii Jeremiego Wiśniowieckiego i wszystkie jej zagadki, czy kopiec księcia Adama Czartoryskiego – zachęca do lektury.
24.02.2026. Radio Kielce. Cezary Jastrzębski / Fot. Jarosław Kubalski – Radio KielceHistoryk zaznaczył, iż w swojej książce mimo, iż zgromadził szerszy materiał, to skupił się przede wszystkim na wyglądzie klasztoru i jego wyposażeniu. Pozostałymi jednak też trzeba będzie się zająć.
– Przejrzałem kilka tysięcy różnych relacji, a do druku zakwalifikowałem około 460, oprócz źródeł archiwalnych i ikonograficznych. W książce jest 170 ilustracji, z czego 50, to ryciny, a pozostałe, to fotografie, w dużej mierze mojego autorstwa – opisuje.
Cezary Jastrzębski podkreśli, iż wychodząc naprzeciw współczesnemu czytelnikowi, wszelkie opisy konfrontował ze współczesnym wyglądem tego wszystkiego, co znajduje się na św. Krzyżu. Stąd np. tłumaczenia łacińskich inskrypcji na język polski.
Prace nad książką „Dzieje skasowanego klasztoru świętokrzyskiego na Łysej Górze w relacjach z XIX wieku” trwały kilka lat.
24.02.2026. Radio Kielce. Cezary Jastrzębski / Fot. Jarosław Kubalski – Radio Kielce
