Wojna kognitywna toczy się nie tylko o treść komunikatów, ale także o systemy, które decydują, co zobaczymy, jak często i w jakim otoczeniu. Boty, generatywna sztuczna inteligencja i deepfake’i pozwalają prowadzić działania manipulacyjne na większą skalę, ale ich skuteczność przez cały czas zależy od sposobu rozpowszechniania treści, zaufania odbiorców i ich reakcji.
Przystanek, kilka minut czekania. Ręka sama sięga po telefon. Najpierw sukces znajomego, potem polityczna awantura, niepokojące nagranie i komentarze, często dużo ostrzejsze od samego materiału. Po chwili kilka z tego pamiętamy, pozostaje jednak nastrój: irytacja, lęk, wrażenie, iż świat stał się bardziej wrogi. Nie wywołał go jeden wpis. Ukształtowała go kolejność komunikatów, które przed chwilą pojawiły się na ekranie.
Wojna kognitywna rzadko polega na podsunięciu jednego wielkiego kłamstwa. Jej celem może być zmiana tego, na co zwracamy uwagę, komu ufamy i czy potrafimy wspólnie rozstrzygać, co jest prawdą. Sam termin nie ma jeszcze jednej, powszechnie przyjętej definicji. W tym artykule przez wojnę kognitywną rozumiemy celowe, skoordynowane działania, które mają zapewnić przewagę nad przeciwnikiem przez wpływanie na sposób postrzegania rzeczywistości, podejmowane decyzje lub zdolność ludzi i instytucji do wspólnego działania. Cel strategiczny może polegać na przykład na osłabieniu społecznej gotowości do obrony albo poparcia dla sojuszników. Sama internetowa kłótnia czy satyryczny deepfake nie świadczą jeszcze o wojnie kognitywnej — znaczenie ma ich wykorzystanie w działaniach służących takiemu celowi. Technologia nie jest tu samodzielnym sprawcą. Jest infrastrukturą, która pozwala produkować, kierować, wzmacniać i mierzyć przekaz z szybkością niedostępną tradycyjnej propagandzie.
WOJNA SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH
W takim ujęciu wojna kognitywna jest również wojną systemów informacyjnych. Nie toczy się wyłącznie o treść, ale o architekturę jej obiegu: czyj przekaz dociera do odbiorcy, co zobaczy on jako pierwsze, ile razy zetknie się z podobną opinią, czy zna źródło przekazu i czy ma czas, aby sprawdzić jego wiarygodność. Zwycięstwem nie musi być trwałe przekonanie społeczeństwa do jednej wersji wydarzeń. Czasem wystarczy przeciążenie, podział albo utrata umiejętności wspólnego działania.
Warto rozdzielić dwa zjawiska: środowisko informacyjne podatne na manipulację oraz zorganizowane działania manipulacyjne. Pierwsze może być skutkiem modelu biznesowego platform i sposobu działania systemów rekomendacyjnych, które premiują treści przyciągające uwagę. Drugie zaczyna się wtedy, gdy konkretny podmiot świadomie wykorzystuje te mechanizmy, ukrywając źródło przekazu, swoje intencje lub rzeczywistą skalę społecznego poparcia.
Cały artykuł na stronie: https://www.uniwersyteckie.pl/nauka/jak-technologia-walczy-o-nasze-decyzje-technologiczny-front-wojny-kognitywnej
Tekst: dr Tomasz Piłka, mgr inż. Piotr Jabłoński
Fot. Władysław Gardasz














