Rząd zatwierdził program. Ponad 1,7 mld zł trafi na Podkarpacie
Ponad 1,7 mld zł ma otrzymać województwo podkarpackie w latach 2027-2031 w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Największa część pieniędzy zostanie przeznaczona na infrastrukturę ochronną, w tym budowle ochronne, miejsca doraźnego schronienia i punkty schronienia.
Środki mają również wesprzeć służby ratownicze, magazyny, systemy alarmowania, szkolenia oraz przygotowanie samorządów na sytuacje kryzysowe.
Podkarpacie otrzyma ponad 1,7 mld zł w latach 2027-2031
6 października Rada Ministrów przyjęła uchwałę zatwierdzającą Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031. Dla województwa podkarpackiego zaplanowano dokładnie 1 mld 708 mln 780 tys. zł. Wsparcie będzie zwiększać się w kolejnych latach.
Planowany podział środków przedstawia się następująco:
- 2027 r. – 304 mln 710 tys. zł,
- 2028 r. – 323 mln 541 tys. zł,
- 2029 r. – 341 mln 865 tys. zł,
- 2030 r. – 360 mln 345 tys. zł,
- 2031 r. – 378 mln 319 tys. zł.
Program podzielono na siedem obszarów tematycznych, w ramach których określono szczegółowe zadania. Mają one służyć zwiększeniu bezpieczeństwa mieszkańców, poprawie gotowości służb i zapewnieniu ciągłości funkcjonowania najważniejszych usług w sytuacjach zagrożenia.
Najwięcej pieniędzy na schrony i infrastrukturę ochronną
Największa część budżetu zostanie przeznaczona na piąty obszar programu, czyli infrastrukturę ochronną. Na ten cel ma trafić co najmniej 54 proc. całej puli środków.
Finansowanie obejmie budowle ochronne, miejsca doraźnego schronienia, punkty schronienia, odporną infrastrukturę medyczną oraz inne zadania związane z przygotowaniem obiektów do ochrony ludności.
Program przewiduje również finansowanie inwestycji wieloletnich, których realizacja potrwa dłużej niż 12 miesięcy. Na takie przedsięwzięcia w 2027 roku zaplanowano 148 mln 88 tys. 700 zł.
Możliwość prowadzenia inwestycji w dłuższym okresie ma ułatwić realizację bardziej złożonych przedsięwzięć związanych z bezpieczeństwem mieszkańców regionu.
Pieniądze na strażaków PSP i OSP oraz sprzęt ratowniczy
Drugim istotnym obszarem będzie wyposażenie organów i podmiotów ochrony ludności. Na ten cel przewidziano co najmniej 20 proc. całej puli.
Szczególną rolę w tym obszarze odegra system ratowniczo-gaśniczy. 75 proc. środków przeznaczonych na wyposażenie organów i podmiotów ochrony ludności ma trafić na potrzeby systemu ratowniczo-gaśniczego, a pieniądze zostaną podzielone po połowie między Państwową Straż Pożarną i Ochotnicze Straże Pożarne.
Pozostałe zadania w tym obszarze obejmują ratownictwo medyczne, pomoc humanitarną, sprzęt do ewakuacji, pojazdy specjalistyczne oraz wyposażenie logistyczne.
Magazyny, zapasy i dostęp do podstawowych usług
Co najmniej 15 proc. środków zostanie przeznaczonych na zapewnienie ciągłości działania i rozwój bazy magazynowej.
W ramach tego obszaru przewidziano tworzenie i utrzymywanie magazynów oraz zapasów niezbędnych do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych. Chodzi między innymi o zapewnienie dostaw energii elektrycznej i cieplnej, dostępu do wody pitnej i żywności, a także możliwości korzystania z pozostałych podstawowych usług.
Program zakłada również tworzenie punktów przetrwania. Mają one stanowić element przygotowania na sytuacje, w których mieszkańcy będą potrzebowali dostępu do niezbędnych zasobów i pomocy.
Nowe systemy łączności, ostrzegania i alarmowania
Kolejne 5 proc. środków zaplanowano na łączność, wykrywanie zagrożeń, ostrzeganie i alarmowanie ludności oraz bezpieczeństwo teleinformatyczne.
W tym obszarze przewidziano rozwój Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej, zakup sprzętu i budowę infrastruktury łączności. Finansowanie obejmie również systemy wykrywania zagrożeń, powiadamiania mieszkańców o niebezpieczeństwie oraz system powiadamiania ratunkowego.
Istotnym elementem będzie także zabezpieczenie systemów teleinformatycznych, które mają znaczenie dla funkcjonowania służb i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo.
Szkolenia, edukacja i walka z dezinformacją
Kolejne 5 proc. budżetu zostanie przeznaczone na edukację, szkolenia i działalność naukowo-badawczą.
Środki mają finansować szkolenia i ćwiczenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, działania edukacyjne i informacyjne, a także przeciwdziałanie dezinformacji. W planach uwzględniono również rozwój bazy szkoleniowej i poligonowej.
Osobnym elementem przygotowań będą Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności. Ich celem jest przekazywanie praktycznej wiedzy na temat postępowania w sytuacjach zagrożenia, między innymi na podstawie zaleceń zawartych w Poradniku bezpieczeństwa.
Uzupełnieniem warsztatów jest Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, czyli program edukacji powszechnej, który ma przekładać informacje z poradnika na praktyczne ćwiczenia.
Dotychczas przeprowadzono między innymi treningi pierwszej pomocy i reagowania na sygnały alarmowe. Zapowiedziano również Krajowy Trening Rodzinny, podczas którego dzieci i rodzice mają ćwiczyć adekwatne zachowanie w sytuacjach kryzysowych. W przedstawionych zapowiedziach wskazano termin 17 września, jednak nie określono roku tego wydarzenia.
Procedury i przygotowanie personelu ochrony ludności
Na personel ochrony ludności przeznaczony zostanie 1 proc. całej puli. Ten obszar obejmuje przygotowanie pracowników i osób zaangażowanych w działania związane z bezpieczeństwem.
Planowane jest opracowanie procedur koordynujących działania służb, inspekcji, podmiotów i organów. Przewidziano także szkolenia pracowników podmiotów ochrony ludności, przydziały mobilizacyjne obrony cywilnej, oznakowanie personelu oraz utworzenie i zarządzanie korpusem obrony cywilnej.
Celem jest usprawnienie współpracy między poszczególnymi instytucjami i lepsze przygotowanie ich do działania w przypadku wystąpienia zagrożeń.
Jednostki OSP zostaną podzielone na cztery profile
W ramach zmian planowana jest specjalizacja jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Jednostki będą wyznaczane do zadań w czterech profilach:
- ewakuacyjnym,
- logistycznym,
- medycznym,
- humanitarnym.
Docelowo w każdej gminie co najmniej jedna jednostka OSP ma być przygotowana do realizacji zadań zgodnie z określonym profilem.
Takie rozwiązanie ma pomóc w lepszym rozdzielaniu obowiązków podczas sytuacji kryzysowych i ułatwić wykorzystanie zasobów strażaków ochotników.
Prostsza procedura przyznawania dofinansowania
Program przewiduje również zmiany w procedurach opiniowania inwestycji. Mają one przyspieszyć ocenę wniosków samorządów i podpisywanie umów o dofinansowanie.
Wcześniej inwestycje budowlane o wartości przekraczającej 50 tys. zł wymagały opinii zarówno ministra spraw wewnętrznych i administracji, jak i ministra obrony narodowej.
Po zmianach zadania o wartości powyżej 50 tys. zł będą wymagały opinii szefa MSWiA. W przypadku inwestycji budowlanych o wartości przekraczającej 500 tys. zł konieczna będzie dodatkowo opinia szefa MON.
Przewidziano także utworzenie katalogu wydatków inwestycyjnych, które nie będą wymagały dodatkowego opiniowania. Samorządy, które wybiorą zadanie znajdujące się w katalogu, będą mogły pominąć tę część procedury.
Szpital MSWiA w Rzeszowie skorzysta z osobnego komponentu medycznego
Siódmy obszar programu stanowi komponent medyczny Szefa Obrony Cywilnej. Nie będzie on realizowany na poziomie regionalnym, ale pozostanie w gestii ministra spraw wewnętrznych i administracji.
W województwie podkarpackim ze środków dostępnych w ramach tego komponentu będzie mógł korzystać Szpital MSWiA w Rzeszowie.
Cały program na lata 2027-2031 ma zwiększyć gotowość regionu do reagowania na sytuacje kryzysowe. Największy nacisk położono na infrastrukturę ochronną, ale zaplanowane wydatki obejmują również służby ratownicze, magazyny, łączność, edukację i przygotowanie personelu.
