My, niżej podpisani, przedstawicielki i przedstawiciele środowiska akademickiego, działając na rzecz wysokiej jakości kształcenia przyszłych nauczycieli i nauczycielek oraz rozwoju systemu szkolnictwa wyższego, deklarujemy gotowość do wspólnej pracy nad założeniami do projektu rozporządzenia nowelizującego standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela, w tym także rozwiązaniami dotyczącymi praktyk pedagogicznych.
Podstawową wartością, która łączy nasze środowisko i stanowi nieodłączny fundament misji uczelni, jest autonomia instytucjonalna, gwarantowana przepisami prawa, w szczególności art. 9 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Autonomia ta obejmuje prawo do samodzielnego kształtowania programów studiów, profilu dydaktycznego i struktury kształcenia. Jesteśmy przekonani, iż jej poszanowanie jest warunkiem nie tylko rozwoju nauk pedagogicznych, ale także zapewnienia jakości i adekwatności kształcenia nauczycieli wobec dynamicznie zmieniających się potrzeb społecznych.
Jednocześnie dostrzegamy, iż w obszarze kształcenia nauczycieli stopień regulacji znacząco się zwiększył w ostatnich latach. Aktualne standardy – poprzez rozbudowane załączniki, szczegółowe opisy treści programowych, efektów kształcenia czy wymogi dotyczące liczby godzin – przyjęły formę quasi-sylabusa, ograniczając realny zakres decyzyjności uczelni kształcących kadry nauczycielskie. Wskazuje to na potrzebę ponownego przemyślenia równowagi między koniecznymi wymaganiami systemowymi a przestrzenią do tworzenia autorskich, zróżnicowanych
i innowacyjnych rozwiązań dydaktycznych.
Jako osoby zaangażowane w kształcenie nauczycieli na różnych typach uczelni dostrzegamy liczne trudności związane z jego realizacją. Należą do nich m.in.:
● narastające problemy w pozyskiwaniu kandydatów do zawodu nauczyciela,
● niska konkurencyjność i atrakcyjność oferty studiów nauczycielskich na tle innych kierunków,
● ryzyko unifikacji i utraty różnorodności podejść pedagogicznych w wyniku nadmiernej standaryzacji.
Uważamy, iż aby skutecznie odpowiedzieć na te wyzwania, konieczne jest wypracowanie modelu regulacji, który zapewni minimalne, jasno określone standardy, ale jednocześnie pozostawi uczelniom przestrzeń do rozwijania własnych koncepcji kształcenia. Dostrzegamy także potrzebę realnego wzmocnienia jakości i pozycji praktyk zawodowych nauczycielskich, przy jednoczesnym zachowaniu ich elastyczności organizacyjnej. Wierzymy, iż różnorodność programowa i metodyczna nie jest zagrożeniem dla jakości – przeciwnie, stanowi wartość, która wzbogaca system i pozwala lepiej odpowiadać na potrzeby przyszłych nauczycielek i nauczycieli oraz polskich szkół.
Deklarujemy więc wolę wspólnego wypracowania takich rozwiązań, które:
● wzmocnią autonomię uczelni,
● podniosą jakość kształcenia nauczycieli bez nadmiernego uszczegółowienia regulacji,
● uczynią kierunki nauczycielskie bardziej atrakcyjnymi i otwartymi na innowacje,
● zapewnią praktykom pedagogicznym rangę adekwatną do ich kluczowej roli w przygotowaniu zawodowym,
● będą odpowiadały na aktualne potrzeby otoczenia społecznego, środowiska lokalnego, uwzględniały perspektywy różnych typów uczelni, programów kształcenia, środowisk akademickich..
Liczymy, iż kooperacja przedstawicieli szerokiego środowiska, dla którego ważna jest wysokiej jakości edukacja, pozwoli stworzyć spójny, przemyślany i nowoczesny model kształcenia przyszłych nauczycieli – taki, który będzie odpowiadał na potrzeby państwa i systemu edukacji, ale także wpisywał się w misję i odpowiedzialność uczelni wyższych.
Wyrażamy gotowość do dalszej pracy, dialogu i wymiany doświadczeń, a niniejsza deklaracja stanowi pierwszy wspólny krok w kierunku opracowania propozycji zmian legislacyjnych w obszarze kształcenia nauczycieli.
