Z wypoczynku Igor nie wrócił — — Czemu twój nie pisze, nie dzwoni? — Nie, Wera, ani przez dziewięć dni, ani na czterdziesty żadnego znaku życia — żartowała Luda, poprawiając roboczy fartuch na szerokiej talii. — Poszedł w tango albo co innego — współczująco kiwała głową sąsiadka. — No czekaj, czekaj. Policja też milczy? — Wszyscy milczą, Weroniko, jak ryby w Bałtyku. — Ot, los… Ta rozmowa ciążyła Ludmile. Wzięła miotłę w drugą rękę i zaczęła zamiatać spadające liście przed swoim domem. Długa, ponura jesień 1988 roku. Trzy lata odkąd Gulkowa Ludmiła przeszła na emeryturę i cieszyła się zasłużonym odpoczynkiem, ale ostatnio musiała podjąć pracę w spółdzielni mieszkaniowej jako dozorczyni — pieniędzy coraz mniej, a nowej pracy nie znalazła. Mieszkali jak zwyczajna polska rodzina — ani dobrze, ani źle. Pracowali, wychowywali syna. Mąż Ludmiły nie przepijał, tylko od święta. W pracy szanowany, solidny. Nie oglądał się za innymi babami. Ona całe życie jako pielęgniarka w szpitalu, dyplomy, nagrody. Mąż wyjechał nad morze na wczasy i nie wrócił. Ludmiła długo nie podejrzewała nic złego. Nie dzwoni? To pewnie dobrze się bawi, odpoczywa. Ale gdy w wyznaczonym dniu nie wrócił, zaczęła go szukać, obdzwoniła szpitale, policję, choćby do kostnicy zadzwoniła. Synowi, który służył w wojsku, najpierw wysłała telegram o zaginięciu ojca, potem dodzwoniła się. Ustalili — z hotelu wyjechał, na pociąg nie wsiadł. Przepadł. Znów telefony po szpitalach, kostnicach. W pracy męża rozkładali ręce — przyznali wczasy, reszta to sprawa rodzinna, nie wtrącają się. Nie zgłosi się do pracy — zwolnią za nieobecność. Matka rwała się, żeby jechać szukać go nad morzem, syn przekonywał: — Gdzie ty go tam znajdziesz? Ja mam niedługo wolny tydzień, jeżeli dadzą przepustkę, pojadę. W mundurze łatwiej się dogadam. Ludmiła trochę się uspokoiła, próbując zająć się czymś, by nie myśleć o najgorszym. Do komisariatu chodziła już jak do pracy — ale bez nerwów, wiadomości żadnych. Pracę też przez to podjęła. Jak zamiatasz i jesteś między ludźmi, trzymasz się. W domu wieczorami płakała. Winiła siebie i los, iż postawił przed nią takie trudne wyzwanie w tym wieku. Najgorsza była niepewność. Igor pojawił się przed Ludmiłą tak nagle, jak zniknął. Stał w tym samym ciemnogranatowym garniturze, w którym wyjeżdżał. Bez torby, bez walizki. Po prostu stał, podniesionym kołnierzem, ręce w kieszeniach, i patrzył, jak Ludmiła zamiata podwórko. Nie zauważyła go od razu, nie wiedziała, ile już tak stoi, dopóki nie zawołał ją syn. — Igor, Piotrek… — Ludmiła rzuciła miotłę i pobiegła. Kobieta rozłożyła ramiona jak ptak wracający do domu, rzuciła się mężowi na szyję i przytuliła. Igor chwile zwlekał, ale i on przytulił żonę. — Chodźcie do domu, aż się obejmują — mruczał syn niezadowolony. Ludmiła wyczuła to w jego głosie, w stąpaniu po ścieżce. — Piotrusiu, przytul się, nie widziałam cię od wiosny — matka dogoniła syna. — Cześć, cześć. Chodźmy, zimno. — Czemu nie zadzwoniłeś? Mogłabym się przygotować, posprzątać, ugotować… — Mamo, nie po pierogi przyjechałem. Obiecałem. No i jestem. Żona spojrzała na męża, potem na syna. Przeżyła tyle przez te miesiące, iż czuła się jak we mgle. Żywy, zdrowy. Nie chciała wypytywać, tylko go nakarmić, napoić i pozwolić odpocząć. Igor siedział i milczał. — Mamo, usiądź wreszcie. Ale Luda krzątała się po kuchni, stukała talerzami, filiżankami. — Mamo, tatę znalazłem u innej kobiety. Ludmiła spojrzała na syna, potem na męża. Ten siedział z rękami splecionymi na kolanach, głowę spuszczoną, jak nastolatek przyłapany na psocie, chudy i ponury, nie chcący przyznać się do winy. — U jakiej innej? Co się dzieje, Igor? Wszystko, co sobie wyobrażała Luda, to iż mężowi stało się coś złego: okradli go, nie ma pieniędzy na bilet, pobili go i biednie tuła się po obcych miastach. — Nie wrócił do domu, zamieszkał u Zubowej Oli, w domku nad morzem. Nie chciał wracać. Ludmiła patrzyła na męża, mrugała powiekami. — Jak to, nie chciał? — Tak, nie chciałem. Zrozumiałem, iż żyję nie tak. Praca – dom, dom – praca. Weekend na działce. A wolności nie ma. — Aha, wolności! — Luda aż się zaczerwieniła ze złości. — Synku, po co taką porcję wolności tu przytargałeś? Chciałeś mnie upokorzyć? Lepiej jakby powiedział, iż nie żyje, byłoby sprawiedliwiej. Wypłakałam za nim oczy, a on w domku nad morzem… — Wiesz, Luda… może chciałem zacząć nowe życie. — Nie, Igor, ciebie nie nowe życie zaczęcie wzięło, tylko gorące słońce walnęło w łeb, rzuciłeś wszystko i jak ostatni drań ukryłeś się przy innej. Prawdziwy facet wróciłby, rozwiódł się, a potem ruszyłby na wszystkie cztery wiatry. Najpierw byłby szczery z innymi, potem ze sobą. Nie chcę cię widzieć, wyjdź… Igor wstał i przeszedł korytarzem do pokoju. — Nie-e, idź stąd. Jakbyś nigdy nie wrócił! Nie chcę, nie mogę! — krzyknęła Ludmiła, bliska histerii. — Tato, idź, — Piotrek już był w korytarzu. Luda zobaczyła Igora ponownie dopiero po dwóch tygodniach. Znów zamiatała ścieżkę, zgarniała wodę po deszczu z jezdni. Stał na początku domu, w starym płaszczu i śmiesznej czapce. — Luda — zawołał, potem głośniej powtórzył jej imię. Podniosła głowę, spojrzała na niego pustym wzrokiem. On jakby połamał jej ręce i nogi — mogłaby mu wybaczyć, ale podejść i przytulić już nie umie. Igor sam podszedł bliżej. — Zostałem, wróciłem do pracy w zakładzie. Brygadzistą nie chcieli, tylko zwykłym robotnikiem. Przyjmiesz mnie? Podparła się rękami na miotle, spojrzała: — Przyjmę! Ale najpierw papiery rozwodowe, i to pilnie. — Nie wybaczysz? Rozumiem. — No, skoro rozumiesz, po co przyszedłeś? — Kiedy wyjeżdżałem, Ola powiedziała: jak wrócisz, nie wpuszczę cię już. No to wróciłem, Luda, do domu. — Ha, ha, ha! I tam, i tu nigdzie nie jesteś potrzebny, Igor. Bo takich facetów nikt nie chce. I gdyby nie syn, nie wsiadłbyś choćby w pociąg z powrotem. Idź, żyj swoim życiem, jak chciałeś — nie przeszkadzaj mi pracować. Tłuczesz się tu… — i kilka razy przejechała mu po butach miotłą. Odwróciła się i z wściekłością zamieształa dalej. Po pięciu minutach obejrzała się — Igora już nie było. Westchnęła z ulgą, jakby ciężar zrzuciła z ramion. Bała się, iż zostanie, a ona jednak mu wybaczy… Bo tych, co w plecy biją, zwykle broni się własną piersią.