Współpraca redakcyjna
Zabawki dla najmłodszych to zawsze jest opowieść .. Klocek po raz piąty ląduje na podłodze, maskotka regularnie wypada poza łóżeczko.. a dziecko? Dziecko śledzi je wzrokiem, nasłuchuje efektu, a potem zerka na ciebie i czeka. Podając mu klocek czy inną zabawkę odpowiadasz na jego „jeszcze raz”, choć nie padło żadne słowo. Właśnie tak pierwsze zabawki angażują wzrok, słuch i dotyk, a rodzicowi dają okazję do swoistej pierwszej rozmowy z dzieckiem.
Grzechotki - od patrzenia do chwytania
Grzechotka, choć brzmi banalnie, to właśnie ona, jest często ulubioną zabawką i często przydaje się na różnych etapach rozwoju. W pierwszych miesiącach możesz pokazać ją dziecku, przytrzymać przez chwilę, a potem powoli przesunąć w bok. Daj maluchowi czas, by spróbował podążyć za nią wzrokiem. Kiedy zacznie wyciągać ręce po przedmioty, połóż grzechotkę w jego zasięgu. Patrząc na uchwyt i kierując ku niemu dłoń, dziecko ćwiczy koordynację wzroku i ruchu.
Gdy już dziecko chwyci zabawkę, może nią potrząsnąć, zatrzymać rękę i spróbować jeszcze raz. W ten sposób odkrywa związek między własnym ruchem a dźwiękiem. A jeżeli później potrząśnie także zwykłym klockiem, czeka je kolejna niespodzianka – tym razem nic nie zagrzechocze. Tak działać mają zabawki dla najmłodszych.. uczyć i rozwijać.
Książeczki - trzy zmysły na jednej stronie
A teraz w temacie pierwszych książek. To nie są zwykłe książki, to obrazy dostosowane do zmysłów niemowląt i potrzeb ich zmysłów, często 1-2 kolorowe z elementami 3D. Dzięki nim, maluch wyraźniej widzi kształty, a pood palcami poznaje tego samego kota inaczej. Grzbiet jest gładki, a ucho prążkowane. jeżeli dziecko wciąż wraca dłonią do ucha, poczekaj z przewracaniem kartki. Być może to najciekawsza dla niego część opowieści.
Jeśli strona szeleści, delikatnie ją ściśnij i zrób pauzę. Daj dziecku chwilę, by wsłuchało się w odgłos, a potem spróbowało wywołać go samodzielnie. Kiedy mu się uda, możesz powiedzieć „Szeleści!”. Wtedy słowo, które wypowiadasz, łączy się z tym, co maluch właśnie słyszy i czuje pod palcami.
Zabawki dla najmłodszych - sposób na spostrzegawczość
Gdy zbliżają się pierwsze urodziny, możecie użyć wielu zabawek dla najmłodszcych i dać im wiele zadań – np. pobawić się w szukanie misia. Usiądźcie na podłodze i na oczach dziecka schowaj misia za pudełkiem tak, żeby wystawało jedno ucho. „Gdzie jest miś?” – zapytaj i poczekaj. Wystające ucho to wskazówka, którą maluch może sam zauważyć. Z czasem spróbuj schować misia w całości.
Taka prosta na pozór zabawa pomaga dziecku odkryć, iż przedmiot przez cały czas istnieje, choć przez chwilę go nie widać. W drugim roku życia okazją do ćwiczenia spostrzegawczości może być sorter, czyli pudełko z otworami o różnych kształtach. Gdy duży klocek zatrzyma się na brzegu otworu, poczekaj z podpowiedzią. Obracając go w dłoni i przymierzając do kolejnego otworu, dziecko porównuje kształty i sprawdza własny pomysł.
Zabawki dla najmłodszych jako początek rozmowy
Co zrobić, gdy podczas oglądania książeczki dziecko po raz kolejny wskazuje tego samego psa? Zostańcie na tej stronie. Powiedz „Piesek! Hau, hau!” i poczekaj na odpowiedź. Może nią być spojrzenie, uśmiech albo własne „hau”. Tak wygląda chwila wspólnej uwagi. Oboje zajmujecie się tym samym, a dziecko słyszy słowo odnoszące się do tego, co samo wybrało.
Z czasem pojawi się też zabawa na niby. Kiedy maluch podaje misiowi pusty kubeczek, możesz powiedzieć „O, miś pije. A dla mnie też jest herbata?”. Teraz dziecko decyduje, kogo poczęstuje, a ty masz okazję zobaczyć, co podpatrzyło przy waszym stole.
Warto też zauważyć moment, kiedy dziecko odwraca głowę lub zaczyna marudzić. To może być sygnał, iż potrzebuje przerwy. Odłóż zabawkę i wróćcie do niej, gdy maluch znów okaże zainteresowanie.
Zabawki dla najmłodszych - jak wybrać
Przed zakupem sprawdź oznaczenie zabawek dla najmłodszych – wieku i znak CE, a przed zabawą obejrzyj sam przedmiot. Dla dzieci poniżej trzech lat wybieraj zabawki bez małych części. Upewnij się też, iż żaden drobny element nie może się oderwać. W miękkiej książeczce czy maskotce zwróć uwagę na trwałość szwów. jeżeli zabawka działa na baterie, ich komora powinna być zabezpieczona przed otwarciem przez dziecko.
O tym, co sprawi dziecku radość, wiele powiedzą ci jego ostatnie zabawy. jeżeli z zapałem wyjmuje przedmioty z pudełka i wkłada je z powrotem, wystarczą duże klocki i pojemnik bez pokrywki. Usiądź obok. Być może za chwilę jeden z klocków wyląduje w twojej dłoni. Teraz twoja kolej.
Co proponować noworodkowi i niemowlęciu do 6. miesiąca?
W pierwszego tygodnia życia najważniejsze są kontakt z rodzicem oraz możliwość kontaktu, słuchania i swobodnego poruszania kończynami – to te aktywności i zmysły mają w kolejnych etapach rozwoju wspierać zabawki dla najmłodszych. Takie aktywności wskazują karty Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Funduszu Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF). Wymieniają również dotykanie opiekuna, delikatne przytulanie i kontakt skóra do skóry.
W tym okresie zabawa nie wymaga rozbudowanego zestawu przedmiotów. Bliskość dorosłego i proste doświadczenia zmysłowe zajmują pierwszoplanowe miejsce. Propozycje WHO i UNICEF na kolejne miesiące obejmują:
- od pierwszego tygodnia do około 6. miesiąca — powolne przesuwanie kolorowego przedmiotu, aby dziecko mogło go obserwować i próbować po niego sięgać;
- wykorzystywanie grzechotki jako jednego z przykładowych przedmiotów do zabawy.
To pomysły na wspólną aktywność, a nie powód do kupowania wielu zabawek. O ich wartości decyduje także to, jak opiekun wykorzystuje je w kontakcie z dzieckiem. Kluczem więc są nie same zabawki dla najmłodszych, ale wspólny czas z dzieckiem, umiejętność skupienia się na dziecku i kontakt wzrokowy oraz kreatywność w zabawie i umiejętne korzystanie z zabawek dla najmłodszych.
Jakie zabawy proponować od 6. miesiąca do 2. roku i później?
- 6–9 miesięcy: czyste, bezpieczne zabawki do chwytania, upuszczania i uderzania nimi, na przykład pojemniki z pokrywkami lub garnek i łyżka;
- 9–12 miesięcy: szukanie ulubionej zabawki schowanej pod tkaniną lub pudełkiem oraz zabawa w „a kuku”;
- od 12. miesiąca do 2. roku życia: ustawianie zabawek dla najmłodszych – elementy jeden na drugim, wkładanie ich do pojemników i wyjmowanie, a także zabawki do piętrzenia i zagnieżdżania;
- od 2. roku życia: sortowanie przedmiotów według kolorów i kształtów oraz proste puzzle.
***
Artykuł ma charakter edukacyjny. Indywidualne pytania o rozwój dziecka warto omówić z pediatrą.
Dalsza lektura:
Akademia Porodu · Wpływ zabawek sensorycznych na rozwój dziecka · Zabawki, które pomagają rozwijać spostrzegawczość dziecka
UNICEF Polska · Zabawy edukacyjne dla niemowląt i małych dzieci · Rozwój czteromiesięcznego dziecka
American Academy of Pediatrics · The Power of Play · How Your Newborn Behaves
NHS · Sygnały, iż dziecko potrzebuje przerwy
UOKiK · Oznakowanie CE i bezpieczeństwo zabawek




