Narodziny dziecka oznaczają nie tylko zmianę w życiu rodzinnym, ale także konkretne prawa pracownicze. To jedno z podstawowych uprawnień wynikających z Kodeksu pracy, które zapewnia czas wolny, zasiłek oraz silną ochronę przed zwolnieniem. Warto wiedzieć, kogo obejmuje, od kiedy przysługuje i jakie warunki trzeba spełnić, by w pełni z niego skorzystać.
REKLAMA
Zobacz wideo Lepszy urlop macierzyński niż żłobek za rogiem
Ile trwa urlop i kto może z niego skorzystać? Liczba dzieci zmienia wymiar wolnego
Z prawa do wolnego może skorzystać każda pracownica zatrudniona na podstawie umowy o pracę, bez względu na jej rodzaj. W przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie wymiar wynosi 20 tygodni, a przy pięciorgu i więcej dzieci choćby 37 tygodni. Przy bliźniętach to 31 tygodni, przy trojaczkach 33 tygodnie, a przy czworgu dzieci 35 tygodni.
Część wolnego można wykorzystać jeszcze przed porodem, maksymalnie sześć tygodni. jeżeli pracownica nie zdecyduje się na wykorzystanie części urlopu przed porodem, okres ten rozpoczyna się w dniu narodzin dziecka. Po porodzie matka musi obowiązkowo wykorzystać 14 tygodni. Pozostały czas może przekazać ojcu wychowującemu dziecko lub innemu najbliższemu członkowi rodziny, o ile spełnione są ustawowe warunki i złożone zostaną odpowiednie wnioski.
Jakie formalności trzeba spełnić i o czym łatwo zapomnieć? Terminy mają najważniejsze znaczenie
Rezygnacja z części urlopu macierzyńskiego wymaga złożenia wniosku do pracodawcy w formie papierowej lub elektronicznej. Wniosek trzeba przekazać najpóźniej siedem dni przed planowanym powrotem do pracy, a pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Ojciec lub inny członek najbliższej rodziny, który chce przejąć część urlopu, składa swój wniosek co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z wolnego. Do dokumentów zwykle potrzebny jest skrócony akt urodzenia dziecka oraz oświadczenia dotyczące podziału urlopu. Typowym błędem jest niedotrzymanie terminów lub brak wymaganych załączników. Skutkiem może być opóźnienie w udzieleniu urlopu albo problemy z wypłatą zasiłku.
Szpital, śmierć dziecka lub matki zmieniają zasady. Przepisy przewidują szczególne rozwiązania
Prawo reguluje także sytuacje nadzwyczajne. jeżeli dziecko wymaga hospitalizacji, matka po wykorzystaniu co najmniej ośmiu tygodni urlopu po porodzie może przerwać jego dalszą część, a niewykorzystany okres wykorzystać po wyjściu dziecka ze szpitala. W przypadku pobytu matki w szpitalu przerwanie urlopu jest możliwe dopiero po wykorzystaniu minimum ośmiu tygodni po porodzie i pod warunkiem, iż za ten okres opiekę nad dzieckiem przejmie ojciec wychowujący dziecko albo inny uprawniony członek najbliższej rodziny.
W przypadku urodzenia martwego dziecka lub jego śmierci przed upływem 8. tygodnia życia urlop przysługuje przez osiem tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż siedem dni od dnia zgonu. jeżeli dziecko umrze po upływie 8. tygodnia życia, matka zachowuje prawo do siedmiu dni urlopu od dnia zgonu. Gdy umiera matka, prawo do niewykorzystanej części urlopu przechodzi na ojca lub innego uprawnionego członka rodziny, również na podstawie wniosku.
Zasiłek i ochrona przed zwolnieniem to najważniejsze gwarancje. Pracodawca ma ograniczone pole manewru
Za czas urlopu macierzyńskiego przysługuje zasiłek macierzyński. Co do zasady wynosi on 100 proc. podstawy wymiaru, ale po złożeniu wniosku w ciągu 21 dni od porodu może zostać uśredniony do 81,5 proc. za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. To rozwiązanie pozwala rozłożyć świadczenie na dłuższy czas w stałej wysokości.
W okresie ciąży oraz korzystania z tego uprawnienia pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Wyjątkiem jest ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy, a także rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o ile reprezentująca go zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę. Ochrona obejmuje także okres od dnia złożenia wniosku. Po zakończeniu wolnego pracownik musi zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym stanowisku albo równorzędnym, na nie gorszych warunkach. Oznacza to realne zabezpieczenie stabilności zatrudnienia. Wszystkie informacje znajdziesz TUTAJ.
