Kto cię zechce z piątką dzieciaków na karku? powiedziała mama, wyrzucając wdowę, trzydziestodwulatkę, z mieszkania. Nie wiedziała wtedy, iż w starym domu czeka na nią spadek i nocny gość.
Było wilgotno na cmentarzu. Glina kleiła się do moich półbutów, mokra ziemia zasysała podeszwy. Stałem, patrząc, jak robotnicy zasypują mojego przyjaciela, moje życie. Basia odeszła nagle, trzydzieści pięć lat, zatrzymało się serce w pracy i już się nie obudziła.
Obok nerwowo przestępowała z nogi na nogę moja mama, Janina Pietrzyk. Otulała się szczelnie futrem, spoglądała niechętnie na wnuki, tuliły się do mojego czarnego płaszcza.
No, popłakaliśmy i wystarczy rzuciła nagle mama, kiedy ziemia utworzyła już kopiec. Wracajmy, Krzysiek. Po co tu marznąć, musimy pogadać.
W ciasnej, dwupokojowej kawalerce na warszawskim blokowisku, wziętej na kredyt, mama od razu siadła pośrodku kuchni jak u siebie.
No to tak zaczęła, choćby nie zdjęła czapki. Mieszkanie bank i tak ci zabierze, przecież nie spłacisz rat. Basia nie żyje, a ty tylko siedzisz w tym swoim „urlopie wychowawczym”.
Znajdę pracę powiedziałem cicho, kołysząc Kubusia, który ledwo skończył rok.
Ty? Z pięciorgiem dzieci? Dokąd?! Kto cię zatrudni, Krzysiek? Starsze, Marysię i Piotrka, dałabym tymczasowo do domu dziecka. Młodsze może jakaś opieka pomoże, nie wiem.
Nigdy! szepnąłem, ściskając dziecięcą dłoń.
Co?! spojrzała zaskoczona mama.
Nigdy ich nie oddam podniosłem głos. Spojrzałem jej prosto w oczy. Albo zjem ostatnią kromkę chleba, ale dzieci wychowam sam, nigdzie nie oddam.
Jesteś głupi wzruszyła ramionami, zapięła futro. Trzeba było myśleć wcześniej, a nie latać za Basią jak pajac. Nie licz na moją pomoc, grosza nie dostaniesz.
Po miesiącu, rzeczywiście, przyszło z banku pismo: dwa tygodnie na opuszczenie mieszkania. Szukałem kąta u znajomych, ale pięcioro dzieci skutecznie zniechęcało wszystkich.
Wtedy przyszedł list. Z miejscowości Zalesie. Notariusz poinformował, iż odziedziczyłem dom po ciotecznej babce, którą widziałem tylko raz w życiu. Dom stary, ale własny, pomyślałem. Wyboru nie było.
Zalesie powitało nas mroźnym wiatrem. Dom stał na końcu wsi, na skraju lasu. Zbutwiałe belki, przekrzywiony ganek, brudne okna. Dzieci przytuliły się do mnie.
Tato, tu zimno zawołała pięcioletnia Zosia.
Zaraz napalę, skarbie, obiecuję starałem się brzmieć pewnie.
Pierwsza noc była koszmarem. Piec dymił, dzieci kasłały, przez szczeliny wiało. Przykryłem je wszystkim: kurtkami, kocami, choćby chodnikiem. Sam nie zmrużyłem oka, czuwałem przy łóżeczku Janka.
Największy problem miałem z Jankiem, moim siedmioletnim synem. Choroba serca, rok czekania na zabieg z refundacją. Lekarze z Warszawy powiedzieli prosto: „Nie wiadomo, czy doczeka. Najlepiej zrobić prywatnie, ale to koszt dwu mieszkań”.
Rano poszedłem na strych, żeby czymś zalepić dziury. Między stertą rupieci, starych gazet i podartych kożuchów, znalazłem puszkę po herbacie. W środku, w tłustej szmatce, coś ciężkiego.
Zegarek. Babciny, masywny, na łańcuszku. Przetarłem srebro palcem. Na wieczku wyryty polski orzeł i napis: Za wiarę i wierność.
Ładny ale ile może być wart? westchnąłem. Zegarek stał. Wskazówki na pięć przed dwunastą.
Schowałem zegarek do szafy. Wtedy nie miałem głowy do antyków. Jedzenia na trzy dni, drewna końcówka, a Jankowi coraz gorzej. Ledwo siedział, sił nie miał już na nic.
Wieczorem rozpętała się zadymka. Dom odciął się od świata. Położyłem dzieci spać i usiadłem przy oknie. Było ciężko. Po co ich tu przywiozłem? Zamknąłem sobie z nimi na cztery spusty przyszłość
Nagle ktoś zastukał.
Zdębiałem. Przesłyszałem się?
Stuk. Znów, wyraźnie.
Wziąłem pogrzebacz do ręki. Podszedłem do drzwi.
Kto tam?
Otwórz gospodarzu, zima wściekła odpowiedział głos za drzwiami. Dziwny, chropawy, ale spokojny
Otworzyłem, sam nie wiem czemu. Stał tam staruszek, niewysoki, ubrany w długą kapotę do ziemi, przepasaną sznurkiem. Siwa broda, ale oczy młode, jasne.
Proszę wpuściłem go.
Gość przeszedł przez sień, choćby śniegu nie zostawił na podłodze. Czułem od niego ciepło, nie chłód.
Zajrzał do pokoju dzieci. Spojrzał na Janka. Malec oddychał ciężko przez sen.
Dziecko chore? zapytał.
Bardzo Pomoc potrzebna, ale nie mam pieniędzy
Pieniądz to kurz, a czas to złoto. Znalazłeś moją zgubę?
Zaniemówiłem.
Zegarek? Pana?
Tak. Od hrabiego dostałem, kiedy go wyciągnąłem z rzeki. Dawno temu Chowałem go na czarną godzinę.
Może go sprzedam? powiedziałem. Chociaż na leki starczy Srebro jednak!
Przyjaciel pokiwał głową.
Nie śpiesz się. Jest tam sekret. Zdejmij wieczko przy zawiasie, igłą, tam jest podwójne dno.
Po chwili wstał.
Do zobaczenia, Krzysztofie. Dobre imię. Nie poddawaj się.
Proszę, może chociaż herbaty Jak się pan nazywa?
Proszę mówić: Szymon.
Odwróciłem się dosłownie na sekundę po kubek już go nie było. Dzieci spały, drzwi zamknięte, ale w powietrzu unosił się zapach kadzidła, świeżego chleba
Przez noc nie spałem. Nad ranem wyciągnąłem zegarek, znalazłem igłę, ręce drżały. Nacisnąłem przy zawiasie pyk! Otworzyło się ukryte dno. W środku złota moneta piękna, ciężka, i zwinięty papier.
Rozwinąłem go. Niniejszym poświadczam, iż pismo stare, trudne do odczytania
Pojechałem do miasta, do antykwariatu. Właściciel, pan Mietek, oglądał przez lupę.
Srebro, niewielka wartość czekaj pan Ta moneta to dukat Stanisława Augusta! Oryginał! A ten dokument Krzysztofie, to poświadczenie własności i nagroda za zasługi pańskie! Ja takich pieniędzy nie mam. Jedź pan do Warszawy z tym, to majątek!
Miesiąc później Janek był już po operacji najlepszy specjalista, klinika w stolicy. Pieniędzy starczyło na wszystko leczenie, nowy dom, naukę dla wszystkich pięciu dzieci.
Wróciwszy do Zalesia, poszedłem na cmentarz. Długo szukałem, aż trafiłem przekrzywiony krzyż, wyblakła tabliczka: Ś.P. Szymon 1888 1960.
Położyłem kwiaty, pochyliłem głowę.
Dziękuję, panie Szymonie
Od tamtej pory wszystko się zmieniło. Wyremontowałem dom, duży, z ciepłem i wygodą. Ludzie w Zalesiu szanowali mnie jako wdowca pracowity, dzieci czyste, dom zadbany.
Mama zjawiła się po pół roku, wynajęła taksówkę, z tortem w ręce. Rozglądała się po nowej willi.
Cześć, synu! Słyszałam, iż się dorobiłeś, wszyscy gadają! Znalazłeś skarb? No i dobrze. Teraz pewnie matce pomożesz, eh?
Stanąłem na ganku. Dzieci przy mnie, uśmiechnięte.
Dzień dobry, mamo.
To co, wpuszczasz? już wchodziła na schodek.
Nie.
Jak to nie?! mina jej zrzedła.
Podjęłaś decyzję wtedy, gdy nas wyrzucałaś. Teraz już dla ciebie tu miejsca nie ma. Dla moich dzieci jest.
Ty ja cię do sądu podam! Obowiązki masz wobec matki!
Rób, co chcesz. A teraz u nas pora drzemki dla Janka.
Zamknąłem za nią drzwi. Jeszcze przez chwilę słyszałem jej krzyki i narzekania, ale już mnie nie dotykały. Poszedłem do kuchni, gdzie pachniało ciastem i ciepłem, a stary zegar na ścianie wybijał rytm mojego nowego, spokojnego życia.
Tego wieczoru zrozumiałem jedno: choćby w najgorszej chwili warto być wiernym sobie i swoim dzieciom. Czasem nagroda przychodzi całkiem niespodziewanie i wystarczy jedno dobre serce, żeby odmienić cały los.
