Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu od lat prowadzą szczegółowe badania nad bocianami białymi. Tym, co wyróżnia poznański zespół na tle świata, jest stosowanie najnowocześniejszych technologii – w tym nadajników wyposażonych w kamery, które zakładane są jako pierwsze na świecie.
– Na Józefa świętego przylatują ptaki jego – mówi stare polskie przysłowie. W rzeczywistości jednak w połowie marca widzimy jedynie pierwszych zwiastunów wiosny. Prawdziwa fala bocianów dopiero się szykuje – wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski, kierownik Katedry Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i jeden z najbardziej doświadczonych badaczy bocianów w Europie.
Dzięki klasycznym nadajnikom GPS śledzonych jest około 200 bocianów. Nowością są jednak urządzenia z kamerami, które pozwalają nie tylko określić położenie ptaka, ale także zobaczyć, w jakim otoczeniu się znajduje – czy podróżuje samotnie, czy w stadzie. Nadajniki te są zasilane energią słoneczną i robią średnio jedno zdjęcie na godzinę. Przesyłanie zdjęć odbywa się dopiero wtedy, gdy ptak znajdzie się w zasięgu sieci.
Prof. Tryjanowski z uśmiechem podkreśla:
– Wyprzedziliśmy amerykańskich naukowców.
Badacze zwracają uwagę na dramatyczną statystykę – aż 60 procent młodych bocianów nie przeżywa pierwszej wędrówki do Afryki. Główną przyczyną śmierci są niezabezpieczone linie energetyczne.
Co ciekawe, nie wszystkie bociany lecą aż do Afryki. Coraz więcej ptaków spędza zimę bliżej – w Turcji, Bułgarii czy Rumunii, a niektóre choćby w zachodniej Europie, żerując na wysypiskach śmieci. Zjawisko to powoli pojawia się także w Polsce.
Naukowcy podkreślają, iż bocian biały spędza w naszym kraju mniej niż pół roku. Resztę czasu poświęca na wędrówki i poszukiwanie pożywienia. Dzięki nadajnikom poznajemy nie tylko trasy przelotów, ale także zwyczaje ptaków na „czarnym lądzie”.
Dla wielu osób obserwacja bocianów stała się prawdziwą pasją. Dzięki kamerom umieszczonym w gniazdach (np. w wielkopolskich Przygodzicach) można śledzić życie ptaków 24 godziny na dobę. Badania pokazują, iż taka obserwacja nie tylko relaksuje, ale także poprawia pamięć i zdolności poznawcze.
Dla wszystkich zainteresowanych wynikami badań poznańskich naukowców zaplanowano specjalną konferencję. Odbędzie się ona 8 kwietnia 2026 w godz. 12:00–14:00 w Uniwersyteckim Centrum Dobrostanu i Zdrowia Zwierząt przy ul. Szydłowskiej w Poznaniu.
To doskonała okazja, by dowiedzieć się więcej o tych niezwykłych ptakach, które od pokoleń są symbolem polskiej wiosny.
