Marta Woźniak już nie pamięta, kiedy ostatni raz obudziła się sama, bez budzika.
Mieszka w bloku na Ursynowie, na trzecim piętrze, gdzie winda prawie nigdy nie działa, a na parterze wisi tablica ogłoszeń z ofertami wyprowadzania psów i korepetycji z matematyki. Ma troje dzieci — Antka, Zosię i małą Wikcię, mających cztery, siedem i jedenaście lat. Mąż pracuje na delegacjach — trzy tygodnie tam, tydzień w domu. Więc dom, po którym biega troje bosych nóg po zimnym panelu, trzyma się kupy głównie dzięki niej.
Ranek zaczyna się o szóstej czterdzieści piknięciem ekspresu, który kupili kiedyś w promocji w markecie i który od tamtej pory robi kawę smakującą lekko jak spalona guma. Marta i tak ją pije. Inaczej by nie dała rady. Podczas gdy woda gotuje się na kaszkę, wiesza sobie Wikcię na biodrze i próbuje zdjąć z niej piżamę, w której śpi zwinięta w kłębek.
— Mamo, Antek zabrał mi skarpetkę.
— Mamo, nie chcę tej kaszki, chcę bułkę.
— Mamo, gdzie jest mój plecak.
Trzy głosy naraz, trzy różne kryzysy, a ona odpowiada wszystkim trzem, nie zdążywszy choćby upić kawy.
Sąsiadka z naprzeciwka, pani Krawczyk, powiedziała jej kiedyś na klatce, iż macierzyństwo to w sumie "taka miła nuda". Marta uśmiechnęła się tylko i mruknęła, iż tak, jest fajnie. Ale w domu usiadła potem na brzegu wanny, gdy dzieci spały, i zastanawiała się, czy pani Krawczyk w ogóle wie, o czym mówi.
Bo nikt z zewnątrz nie widzi, co się dzieje w środku.
Nikt nie widzi, jak trzyma Wikcię w ramionach o trzeciej nad ranem, kiedy ma gorączkę, i liczy minuty do rana, kiedy będzie mogła zadzwonić do pediatry. Nikt nie widzi, jak gotuje obiad jedną ręką, a drugą trzyma telefon i uspokaja Zosię, która płacze, bo w szkole nikt jej nie wybrał do drużyny na wf. Nikt nie widzi tej chwili, gdy zasypia na siedząco na kanapie, z ręką wciąż na plecach Antka, bo zasnął jej na kolanach, a ona boi się go obudzić przekładaniem.
Jest zmęczona w sposób, którego nie da się przespać.
A mimo to — kiedy rano wychodzi na klatkę odprowadzić dzieci do szkoły i przedszkola, uśmiecha się. Wiąże sznurówki, sprawdza kanapki, mówi "uważaj na schodach" i "będę z ciebie dumna" tyle razy dziennie, iż prawie straciła rachubę.
Pewnego piątku, kiedy w końcu ułożyła całą trójkę i usiadła przy oknie z kubkiem letniej herbaty, przyszła jej wiadomość od koleżanki Ani, też matki, czwartej z rzędu na urlopie macierzyńskim. Napisała tylko: "Masz wrażenie, iż się rozpuszczasz?"
Marta siedziała długo z telefonem w dłoni. Za oknem świeciły latarnie na parkingu, gdzieś szczekał pies, należący do rodziny z parteru — ten pies szczekał co wieczór dokładnie o dziewiątej, jakby miał budzik. Marta odpisała: "Codziennie. Ale wciąż tu jestem."
I była. To było to dziwne. Rozpuszczała się, a jednocześnie zostawała. Oddawała kawałek po kawałku i mimo to nigdy nie zauważyła, iż nie ma już czego dawać dalej.
Mąż Robert wrócił do domu w weekend, zmęczony podróżą, z torbą pełną brudnych ubrań i walizką pełną narzędzi. Usiadł przy stole, patrzył, jak Marta kroi chleb dla Wikci w trójkąciki, bo inaczej nie zje, i powiedział:
— Wyglądasz na zmęczoną.
— Jestem zmęczona — odpowiedziała bez emocji w głosie, jakby stwierdzała fakt o pogodzie.
— Powinnaś odpocząć.
Ścisnęła nóż mocniej, niż było trzeba, i kromka rozpadła się na dwie nierówne połówki.
— Kiedy?
Nie wiedział. Ona też nie wiedziała. Więc po prostu usiedli przy stole, troje dzieci wokół, głośny śmiech, rozlany sok na obrusie, a wieczór toczył się dalej, jak toczył się każdy wieczór.
Lata mijały szybciej, niż się spodziewała. Antek wyrósł z tych bosych stópek na chłopaka, który sam wiąże sznurówki i wstydzi się, kiedy matka całuje go przed szkołą. Zosia wsiadła pierwszy raz sama do autobusu do centrum. Wikcia, ta najmłodsza, przestała potrzebować, żeby Marta kroiła jej chleb w trójkąciki — nagle chciała sama, całą kromkę, "jak duża".
I były dni, kiedy Marta stała pośrodku salonu i równała stertę butów przy drzwiach, która z roku na rok robiła się mniejsza, w miarę jak przybywało ciszy tam, gdzie kiedyś było naraz troje głosów. Nie do końca smutek. Raczej świadomość, iż coś się zmienia i ona nie może tego zatrzymać ani spowolnić.
Pewnego listopadowego wieczoru, kiedy Wikcia miała już czternaście lat, wróciła późno z dorywczej pracy w cukierni na Mokotowie i zastała matkę siedzącą przy kuchennym stole z otwartym starym albumem zdjęć. Były tam fotografie ze szpitala, z pierwszego przedszkola, z urodzinowego przyjęcia, gdzie Antek miał na twarzy rozmazaną czekoladową polewę.
— Co robisz? — zapytała Wikcia i usiadła obok.
— Wspominam — powiedziała Marta i pokazała zdjęcie, na którym stała z Antkiem w ramionach, wykończona, w dresie, z włosami związanymi w kok, który się rozpadał.
Wikcia długo patrzyła na zdjęcie.
— Wyglądasz tam strasznie zmęczona.
— Byłam.
— A szczęśliwa?
Marta zamknęła album, położyła na nim obie dłonie i w tej chwili dokładnie wiedziała, co odpowie. Nie frazes, nie banał o tym, jakie macierzyństwo jest piękne. Powiedziała prawdę:
— Byłam jednym i drugim naraz. Wciąż jestem.
Trzy lata później, kiedy Antek wyjechał na studia do Krakowa, a Zosia przeprowadziła się do chłopaka do Wrocławia, Marta została z Wikcią i Robertem w mieszkaniu, które nagle wydawało się za duże. Weszła kiedyś do pokoju Antka, po którym zostało tylko łóżko, pusta szafa i ślad po plakacie, który wisiał na ścianie dziesięć lat. Usiadła na brzegu łóżka.
A potem zrobiła coś, co planowała od miesięcy.
Wzięła wolne w pracy — pracowała na pół etatu jako księgowa w firmie na Służewcu — i pojechała do wydziału ksiąg wieczystych w Warszawie. W torebce miała teczkę z dokumentami, które przygotowała tydzień wcześniej: umowę darowizny, którą zaproponował jej notariusz, i wyciąg z konta bankowego, na którym oszczędzała przez ponad dwanaście lat kwotę, o której Robert choćby nie wiedział — sto dwadzieścia tysięcy złotych, które odkładała stopniowo, drobne sumy z każdej wypłaty, na "swoje" konto, o którym nikt nie wiedział.
Tego konta nie otworzyła z braku zaufania do męża. Otworzyła je, bo w pewnym momencie życia zrozumiała, iż oddawanie siebie całej, każdego dnia, bez żadnej rezerwy, jest sposobem, by zgubić samą siebie do końca.
Pieniądze wykorzystała inaczej, niż pierwotnie planowała. Nie kupiła sobie nic. Zadzwoniła do koleżanki księgowej Ani i zapytała ją o kontakt do dobrego doradcy finansowego. Z jej pomocą założyła Wikci, wtedy siedemnastoletniej, konto oszczędnościowe — na studia, na pierwsze mieszkanie, na cokolwiek, co Wikcia zechce kiedyś w życiu zbudować sama, bez czekania na rodziców czy zadłużania się.
Przekazała jej to przy kuchennym stole, bez uroczystej otoczki, po prostu w któryś wtorkowy wieczór, kiedy wróciła z dorywczej pracy. Położyła przed nią wydruk z banku i powiedziała:
— To jest twoje. Nie mogę ci tego dać z warunkiem, iż będziesz mi wdzięczna. Daję ci to, bo chciałam to dla ciebie mieć.
Wikcia patrzyła na kwotę na kartce długo, w milczeniu. Potem podniosła wzrok na matkę.
— Ty na to oszczędzałaś przez cały ten czas? Kiedy nie było nas choćby stać na nowe buty?
— Oszczędzałam, jak się dało. Po trochu.
Wikcia nie powiedziała nic o wdzięczności, o tym, jak to piękny gest. Po prostu wstała, objęła matkę za szyję tak mocno, iż tej na chwilę zabrakło tchu, i stały tak, dopóki za oknem nie zgasła ostatnia latarnia na parkingu, a pies z parteru nie odszczekał swojego ostatniego wieczornego meldunku.
