Historyczny spadek urodzeń w Norwegii: Rząd szuka sposobów na zmianę – jest raport i konkretne propozycje

wataha.no 2 dni temu

Norweski rząd otrzymał dziś raport specjalnego zespołu eksperckiego, który przeanalizował przyczyny spadku liczby urodzeń w Norwegii, możliwe konsekwencje dla społeczeństwa oraz zestaw działań mających odwrócić ten trend.

– Rząd Partii Pracy pracuje nad tym, by stworzyć warunki umożliwiające ludziom posiadanie takiej liczby dzieci, jakiej pragną. Wciąż jednak pozostaje wiele pytań dotyczących powodów spadku dzietności oraz jego skutków. Dlatego bardzo cieszę się, iż otrzymujemy solidną bazę wiedzy na ten temat – powiedziała minister ds. dzieci i rodziny Lene Vågslid.

Historyczny spadek urodzeń

Łączny współczynnik dzietności w Norwegii spadł z 1,98 dziecka na kobietę w 2009 roku do 1,4 w 2023 roku – najniższego poziomu w historii pomiarów. W 2024 roku odnotowano wprawdzie niewielki wzrost, jednak badania ankietowe pokazują, iż Norwegowie – zarówno kobiety, jak i mężczyźni – chcą mieć więcej dzieci, niż faktycznie mają.

– Elastyczność i czas dla rodziny są co najmniej tak samo ważne jak wsparcie finansowe i bodźce ekonomiczne. Zwraca na to uwagę również zespół ekspercki. Jednocześnie najważniejsze są uniwersalne rozwiązania, które ograniczają nierówności ekonomiczne i społeczne. Dziś mamy historycznie niską maksymalną opłatę za przedszkole, bezpłatne godziny podstawowe w SFO oraz zwiększony zasiłek na dziecko – podkreśliła Vågslid.

Przyczyny spadku dzietności i rekomendowane działania

Zdaniem zespołu ds. dzietności spadek liczby urodzeń ma dwie główne przyczyny.

– Po pierwsze, młodzi ludzie później wchodzą w dorosłe życie – odkładają stabilizację mieszkaniową, związek i karierę zawodową, a tym samym później zakładają rodziny. Po drugie, coraz mniej osób decyduje się na więcej niż dwoje dzieci. Ma to związek zarówno z presją czasu między pracą a życiem rodzinnym, jak i z wyzwaniami zdrowotnymi związanymi z ciążą, porodem i okresem poporodowym – wyjaśnia przewodnicząca zespołu Rannveig Kaldager Hart.

Eksperci proponują trzy najważniejsze kierunki działań:

– Ułatwienie młodym ludziom szybszego wejścia w dorosłość.

– Poprawę jakości opieki zdrowotnej dla przyszłych i nowych rodziców.

– Lepszą równowagę między pracą a życiem rodzinnym w okresie wychowywania małych dzieci.

Wśród konkretnych propozycji znalazło się m.in. wprowadzenie elastycznego, ciągłego naboru do przedszkoli oraz bardziej elastycznego systemu urlopów rodzicielskich, co ma dać rodzinom większą swobodę w pierwszych latach życia dziecka.

Więcej elastyczności, mniej presji

– Chcemy skończyć z życiem w wiecznym biegu. Wypalenie rodziców nie leży w niczyim interesie. Naszym celem jest polityka rodzinna, która pozwala być jednocześnie zaangażowanym rodzicem i aktywnym pracownikiem – zaznaczyła Vågslid.

Rząd zapowiada m.in. wprowadzenie bardziej spójnego dnia szkolnego dla najmłodszych dzieci, co ma ułatwić rodzicom godzenie obowiązków zawodowych z życiem rodzinnym.

Raport zostanie skierowany do konsultacji społecznych, a jego wnioski będą podstawą przyszłej „białej księgi” rządu przedstawionej parlamentowi.

Pięć kluczowych zmian społecznych wpływających na spadek liczby urodzeń

Zespół ekspertów wskazuje na pięć głównych czynników strukturalnych:

– Wykluczenie społeczno-ekonomiczne – osoby z niższym wykształceniem, gorszym stanem zdrowia i słabą pozycją na rynku pracy częściej pozostają bezdzietne.

– Późne zakładanie rodzin – dłuższa edukacja, późniejsza stabilizacja zawodowa i mieszkaniowa oraz skuteczniejsza antykoncepcja ograniczają liczbę nieplanowanych ciąż.

– Zmiana norm i priorytetów – nowe wartości, wyższe oczekiwania wobec rodzicielstwa oraz inne projekty życiowe sprawiają, iż pary decydują się na mniej dzieci.

– Presja czasu – wysokie wymagania zawodowe i intensywne rodzicielstwo ograniczają czas wolny i skłaniają do odkładania decyzji o dzieciach.

– Trudny start młodych rodzin – wyższy wiek rodzenia, więcej problemów zdrowotnych i większe obciążenie systemu ochrony zdrowia mogą zniechęcać do posiadania kolejnych dzieci.

Najważniejsze propozycje zespołu ekspertów

– Ograniczanie wykluczenia społecznego poprzez profilaktykę zdrowotną, wsparcie ukończenia szkoły średniej i integrację na rynku pracy, zwłaszcza wśród mężczyzn.

– Szybsze wejście w dorosłość – m.in. usprawnienie przejścia między służbą wojskową a edukacją, wzmocnienie kształcenia zawodowego oraz ewentualne skrócenie cyklu edukacji podstawowej.

– Lepsza opieka zdrowotna dla przyszłych i nowych rodziców, w tym wzmocnienie opieki okołoporodowej i poporodowej oraz zwiększenie dostępności publicznego leczenia niepłodności przy niższych kosztach własnych.

– Płynne przejście z urlopu rodzicielskiego do przedszkola – propozycja gwarancji miejsca w przedszkolu od ukończenia pierwszego roku życia dziecka oraz możliwości skorzystania z 70 tygodni urlopu z 70-procentowym wynagrodzeniem.

– Dodatkowe wsparcie finansowe dla rodziców poniżej 30. roku życia – jednorazowe zwiększenie stypendium rodzicielskiego o 25 tys. koron, redukcja długu studenckiego o 25 tys. koron oraz dodatkowy zasiłek na dziecko.

– Poprawa sytuacji mieszkaniowej rodzin z dziećmi – zwiększenie podaży mieszkań, ograniczenie wzrostu cen oraz rozważenie reform podatkowych zaproponowanych przez tzw. zespół Torvika.

– Lepsza równowaga między pracą a rodziną – większość członków zespołu popiera pilotażowy program skróconego czasu pracy dla rodziców małych dzieci, przegląd przepisów urlopowych, wzmocnienie oferty SFO oraz rozważenie subsydiowania pomocy domowej.