Jak powstaje grzyb? Grzybnia, zarodniki i cykl życia – film dla dzieci

„Skąd się biorą grzyby? Przecież nikt ich nie sieje!” – to jedno z najczęstszych jesiennych pytań w przedszkolu. Dla dzieci grzyb to kapelusz na nóżce, więc ogromnym odkryciem jest to, iż prawdziwy grzyb żyje schowany pod ziemią. Przygotowałam krótki film animowany, który pokazuje, jak powstaje grzyb i jak rozmnażają się grzyby. Film ma siedem etapów, tak samo jak nasza harmonijka „Cykl życia grzyba”, więc oba materiały świetnie się uzupełniają.

Karta do filmu

Cykl życia grzyba – karta edukacyjna do wycinania i składania

Harmonijka ukryta pod grzybkiem: 7 etapów od zarodnika do dojrzałego grzyba, w wersji kolorowej i czarno-białej, z instrukcją składania. Do druku dla przedszkola i klas 1–3.

10,00 zł · PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

Film dla dzieci: jak powstaje grzyb

Film trwa nieco ponad minutę i ma polskiego lektora. Najpierw obejrzyjcie go w całości, a za drugim razem zatrzymujcie go na każdym etapie. Dzieci mogą wtedy pokazywać ten sam etap na swojej harmonijce.

Siedem etapów – od zarodnika do grzyba

1. Zarodniki. Wszystko zaczyna się od zarodników – mikroskopijnych drobinek, których nie widać gołym okiem. Wiatr, woda i zwierzęta roznoszą je po lesie.
2. Kiełkujący zarodnik. Gdy zarodnik spadnie na wilgotną ziemię, liście albo drewno, zaczyna kiełkować i wypuszcza cieniutką niteczkę.
3. Strzępki. Niteczki to strzępki. Rosną i rozgałęziają się, a po drodze rozkładają opadłe liście i drewno. Tak grzyb się odżywia.
4. Grzybnia. Strzępki splatają się w gęstą sieć pod ziemią. To grzybnia, która jest adekwatnym grzybem i może żyć wiele lat.
5. Młody grzyb. Kiedy jest ciepło i wilgotno, z grzybni wyrasta mały „guziczek” i przebija się przez ściółkę.
6. Dojrzały grzyb. Rośnie trzon, a kapelusz się rozkłada. To owocnik, czyli ta część grzyba, którą widzimy i zbieramy w lesie.
7. Nowe zarodniki. Pod kapeluszem, w blaszkach albo rurkach, powstają nowe zarodniki. Wysypują się, wiatr je niesie i cykl zaczyna się od nowa.

O tym, z czego składa się owocnik (kapelusz, blaszki lub rurki, trzon, pierścień), piszę szerzej we wpisie Budowa grzyba dla dzieci, a etapy cyklu życia opisuję w artykule Cykl życia grzyba dla dzieci.

Grzybnia – prawdziwy grzyb pod ziemią

Najważniejsza rzecz, którą dzieci zapamiętują z filmu: grzyb, którego widzimy w lesie, to tylko mała część grzyba. Większość grzyba to grzybnia – plątanina strzępek ukryta w ziemi, w ściółce albo w pniu drzewa. Można ją porównać do jabłoni: kapelusz to jak jabłko, a grzybnia to całe drzewo.

Grzybnia potrafi być ogromna. W Stanach Zjednoczonych naukowcy odkryli grzybnię opieńki, która zajmuje kilka kilometrów kwadratowych lasu i ma prawdopodobnie kilka tysięcy lat. Wiele grzybów, np. borowiki i koźlarze, żyje w przyjaźni z drzewami: grzybnia oplata korzenie i pomaga drzewu pobierać wodę, a w zamian dostaje od niego cukry. Nazywamy to mikoryzą.

Zarodniki grzybów i doświadczenie dla dzieci

Jak rozmnażają się grzyby? Głównie przez zarodniki. Jeden kapelusz wytwarza ich miliony, dlatego chociaż większość zarodników ginie, zawsze któryś trafi w dobre miejsce.

Zarodniki można zobaczyć dzięki prostemu doświadczeniu – odbitce zarodników:

1. Kupcie w sklepie kilka pieczarek z rozłożonymi kapeluszami (od spodu widać ciemne blaszki).
2. Odetnijcie trzon i połóżcie kapelusz blaszkami do dołu na białej kartce.
3. Przykryjcie go miską, żeby nie wiało, i zostawcie na noc.
4. Rano delikatnie podnieście kapelusz – na kartce zostanie brązowy „rysunek” z milionów zarodników, ułożony jak promienie słońca.

Po doświadczeniu dzieci myją ręce, a kapelusz wyrzucamy. Odbitkę można spryskać lakierem do włosów, żeby się nie rozmazała, i powiesić na wystawie razem z harmonijkami.

Jak wykorzystać film na zajęciach

• Film i harmonijka: dzieci oglądają film, a potem składają harmonijkę „Cykl życia grzyba” i opowiadają kolejne etapy.
• Grzybnia z wełny: na kartonie dzieci przyklejają włóczkę jako strzępki i grzybnię, a nad „ziemią” – papierowy owocnik.
• Zabawa ruchowa: dzieci są zarodnikami „niesionymi przez wiatr”, kucają, gdy spadną na ziemię, łączą się za ręce w grzybnię i na sygnał „deszcz” wstają jako grzyby.
• Odbitka zarodników: doświadczenie opisane wyżej, idealne na drugi dzień tematu.

Więcej pomysłów na cały tydzień znajdziesz we wpisie Zajęcia o grzybach w przedszkolu.

Jesienne zajęcia plastyczne

Jesienne wyklejanki – 20 wzorów do plasteliny i ciastoliny

20 kart A4 do wyklejania plasteliną: sówka, lisek, żołądź, kalosze, grzybowy domek i inne jesienne motywy. Ćwiczą sprawność dłoni i koncentrację.

10,00 zł · PDF do pobrania i druku

Zobacz w sklepie →

Najczęstsze pytania