Jeszcze mamy w domu swoje sprawy… Babcia Wala z trudem otworzyła furtkę, powoli doczłapała do drzwi, długo mocowała się ze starym, zardzewiałym zamkiem, weszła do swojego nieogrzewanego domu i usiadła na stołku przy zimnym piecu. W chacie pachniało pustką. Nie było jej zaledwie trzy miesiące, a sufity zdążyły pokryć się pajęczynami, wiekowy stołek żałośnie skrzypiał, wiatr huczał w kominie – dom przywitał ją niemal z wyrzutem: gdzieś ty, gospodyni, zniknęła? Na kogo mnie zostawiłaś?! Jak tu zimować?! – Zaraz, zaraz, kochany mój, poczekaj chwilkę, odpocznę… Napalę, rozgrzejemy się… Jeszcze rok temu babcia Wala kręciła się po starej chacie: bieliła, malowała, przynosiła wodę. Jej drobna postać raz kłaniała się przed ikonami, raz rządziła przy piecu, raz latała po ogrodzie, sadząc, pieląc i podlewając. A dom cieszył się razem z gospodynią; deski skrzypiały radośnie pod jej lekkimi krokami, drzwi i okna otwierały się na pierwszy dotyk spracowanych dłoni, piec wypiekał pachnące drożdżówki. I było im razem dobrze – Wali i jej starej chacie. Pochowała męża wcześnie. Wychowała troje dzieci, wszystkich wykształciła i „w ludzi wypuściła”. Jeden syn kapitan żeglugi wielkiej, drugi – wojskowy, pułkownik, obaj daleko mieszkają, rzadko wpadają do matki. Tylko najmłodsza córka, Tamara, została na wsi, główną agronomką, od rana do wieczora ślęczy w pracy, do matki wpada w niedzielę, duszę pierogami uraczy – i znowu widzą się dopiero za tydzień. Ukojenie – wnuczka Świetusia. Można powiedzieć, iż wychowała się u babci. A wyrosła jaka! Ślicznotka! Oczy szare, ogromne, włosy w kolorze zboża, do pasa, kędzierzawe, ciężkie i błyszczące – jakby promień ze słońca wplotła. Zrobi kucyka – a pasma rozsypią się po ramionach i chłopakom w okolicy mowę odcina. Usta otwierają – taki efekt. Figura jak malowana. Skąd u wiejskiej dziewczyny taka postura, taka uroda? Babcia Wala młoda też ładna była, ale jak stare zdjęcie postawić obok Świetusi – to jakby pasterka i królowa… I głowa nie od parady. Skończyła Akademię Rolniczą w Poznaniu, wróciła na rodzimą wieś pracować jako ekonomistka. Za mąż wyszła za weterynarza, dostali w ramach programu dla młodych rodzin nowy dom. A dom – prawdziwa willa! Solidny, murowany, na tamte czasy niemal pałac. Jedno tylko – u babci wokół chaty kwitnący sad, a przy nowym domu Świetusi jeszcze nic nie zdążyło urosnąć – trzy badyle. I do tego, powiedzmy wprost, do pracy w ogrodzie Świetlana niespecjalnie miała smykałkę. Bo chociaż dziewczyna ze wsi, była delikatna – babcia zawsze chroniła ją przed przeciągami i ciężką pracą. A na dodatek pojawił się syn – Wasilek. To już zupełnie nie było czasu w grządki. I zaczęła Świetusia wabić babcię do siebie: chodź do nas, chodź, dom duży, ogrzewany, pieca nie trzeba palić. A babcia Wala zaczęła podupadać na zdrowiu, stuknęła jej osiemdziesiątka, jakby choroba czekała na tę okrągłą datę – nogi, kiedyś lekkie, odmówiły posłuszeństwa. Dała się przekonać. Pobyła u wnuczki dwa miesiące. A potem usłyszała: – Babciu, kochana, wiesz, iż cię tak bardzo kocham! Ale tylko siedzisz… Ty przecież całe życie jesteś aktywna! Ja tu gospodarstwo chcę rozkręcać, na twoją pomoc liczę… – Ale nie mogę, córeczko, nogi już nie te… stara jestem… – Hm… Przyszłaś do mnie – od razu stara… No i babcia, która nie sprostała oczekiwaniom, wróciła na stare śmieci. Z żalu, iż nie pomogła ukochanej wnuczce, babcia Wala zupełnie opadła z sił. Nogi wolno sunęły po podłodze – nacięły się już za całe życie, zmęczone. Przejście od łóżka do stołu stało się wyczynem, a do ukochanego kościoła – czymś zupełnie niemożliwym. Proboszcz – ksiądz Borys – sam przyszedł do swojej stałej parafianki, przed chorobą bardzo czynnej przy wszystkich pracach w zabytkowym kościele. Rozejrzał się czujnym okiem. Babcia Wala pisała ważne listy – swoje miesięczne listy do synów. W chacie chłodno, piec ledwo dogrzany, podłoga lodowata. Na sobie miała zniszczony sweter i przybrudzoną chustkę – a przecież zawsze była wzorem czystości i porządku; na nogach znoszone walonki. Ksiądz Borys westchnął: potrzeba jej pomocy. Może Ania? Mieszka blisko, jeszcze dość krzepka, dwadzieścia lat młodsza od babci Wali. Wyjął chleb, pierniki, pół wielkiej, jeszcze ciepłej drożdżówki z rybą (pozdrowienia od gospodyni Aleksandry). Zawijał rękawy sutanny, wybierał popiół z pieca, przynosił drewno, układał w kącie poważny zapas. Napalił. Przyniósł wody, postawił duży okopcony czajnik na piecu. – Synku kochany! Ojej, to znaczy, księże drogi! Pomóż mi z adresami na kopertach. Bo moją kurzą łapką napiszę i nie dojdzie! Ksiądz Borys usiadł, napisał adresy, rzucił okiem na kartki z krzywymi linijkami. Od razu rzuciło się w oczy: dużymi, drżącymi literami – „A u mnie bardzo dobrze, synku mój kochany. Wszystko mam, chwała Bogu!” Ale te kartki o dobrym życiu babci Wali – całe w kleksach rozmazanych słów, i chyba solonych… Ania przejęła opiekę nad staruszką, ksiądz Borys regularnie ją spowiadał, na największe święta mąż Ani, wujek Piotrek, stary marynarz, przywoził ją motocyklem do kościoła. Powoli życie wracało na lepsze tory. Wnuczka przestała się pokazywać, a potem, po paru latach, ciężko zachorowała. Już dawno bolał ją żołądek, ale wszystko zrzucała na stare dolegliwości. Okazało się, iż to rak płuc. Skąd taka choroba u niej – któż wie. Wypaliła się w pół roku. Mąż niemal zamieszkał przy grobie: kupował półlitra, pił na cmentarzu, spał tam, budził się i szedł po następną butelkę. Czteroletni syn, Wacek, nikomu nie był potrzebny – brudny, głodny i zapłakany. Przygarnęła go Tamara, ale przez pracę, nie miała czasu się nim zajmować – i zaczęto szykować Wacka do domu dziecka. Ośrodek był całkiem dobry: energiczny dyrektor, pełnowartościowe wyżywienie, na weekend można było brać dzieci do domu. Domowa opieka to nie była, ale Tamara nie miała wyboru; musiała pracować, do emerytury jeszcze daleko. Wtedy, w wózku starego „Uralu”, przyjechała do córki babcia Wala. Za kierownicą siedział gruby sąsiad, wujek Piotrek, w marynarskiej koszulce z kotwicami i syrenami na obydwu rękach. Oboje mieli bojowy wyraz twarzy. Babcia Wala powiedziała krótko: – Wacka biorę do siebie! – Mamo, ty ledwo chodzisz! Jak sobie z tym maluchem poradzisz? I ugotować, i wyprać trzeba! – Dopóki żyję, Wacka do domu dziecka nie oddam – odcięła babcia. Tamara, zaskoczona stanowczością zawsze łagodnej matki, zamilkła i zaczęła pakować wnuczkowi rzeczy. Wujek Piotrek odwiózł staruszkę i malca do chaty, niemal na rękach wniósł ich oboje do izby. Sąsiedzi kręcili głową: – Dobra kobieta, ale na stare lata chyba już jej nie po kolei – sama wymaga opieki, a tu jeszcze dziecko… Przecież to nie szczeniak – opieka mu potrzebna… I co ta Tamarka sobie myśli! Po niedzielnej mszy proboszcz Borys poszedł z niepokojem do babci Wali – czy nie trzeba będzie odbierać wygłodzonego i zaniedbanego Wacka? W chacie pachniało ciepłem, piec napalony porządnie. Czyściutki, zadowolony Wacek siedział na tapczanie i słuchał ze starego adaptera bajki o Czerwonym Kapturku. A biedna, schorowana babcia uwijała się po izbie: smarowała brytfankę pędzelkiem, zagniatała ciasto, wbijała jajka do sera. I jej wymęczone nogi znów poruszały się sprytnie – jak dawniej. – Księże kochany! A ja tu takie… drożdżówki z serem przygotowuję… Pochwytaj jeszcze, będzie coś pysznego dla pani Aleksandry i Kuby… Ksiądz Borys wrócił do domu, przez cały czas powalony tym, co zobaczył, i opowiedział o wszystkim żonie. Pani Aleksandra chwilę pomyślała, potem z biblioteczki wyjęła grubą niebieską kronikę, przekartkowała i znalazła adekwatną stronę: „Stara Eufemia przeżyła długie życie. Wszystko minęło – marzenia, uczucia, nadzieje – wszystko śpi pod śnieżnym, cichym kopcem. Czas już tam… gdzie nie ma choroby, ni smutku, ni westchnienia… Kiedyś, zimowego wieczoru, długo modliła się przed ikonami, potem położyła i powiedziała domownikom: Wezwijcie księdza – będę umierać. I twarz jej pobielała jak śnieg za oknem. Domownicy wezwali księdza, Eufemia wyspowiadała się, przyjęła komunię, a już całą dobę leżała nie przyjmując jedzenia, ani wody. Tylko ciche oddechy zdradzały, iż dusza jeszcze nie uleciała ze starczego ciała. Nagle drzwi w korytarzu otwarły się: powiew zimnego powietrza, płacz niemowlęcia. – Ciszej, ciszej, u nas babcia umiera. – Przecież dziecku nie zatkam ust, ono dopiero co się urodziło, nie rozumie jeszcze, iż płakać nie wolno… Wnuczka starej Eufemii, Ania, wróciła właśnie ze szpitala z malutką córeczką. Rano cała rodzina była w pracy – zostali umierająca staruszka i młoda mama. Mleko jeszcze słabo się pojawiało, mama, niedoświadczona, nie umiała się odnaleźć, a niemowlę płakało tak głośno, iż przeszkadzało Eufemii w… odchodzeniu. Umierająca uniosła głowę, zamglone spojrzenie się sklarowało. Z trudem usiadła na łóżku, spuściła gołe stopy na podłogę i szukała kapci. Gdy domownicy wrócili – wszyscy w pracy poprosili się wcześniej z powodu (babci śmierć w domu) – zastali obrazek następujący: Eufemia nie tylko nie wybierała się do nieba, ale wyglądała lepiej niż zwykle. Bez cienia wahania odwołała przeprowadzkę i dziarsko chodziła po domu, kołysząc spokojną, wreszcie najedzoną wnuczkę, podczas gdy zmęczona, młoda mama wypoczywała na kanapie”. Aleksandra zamknęła pamiętnik, spojrzała na męża, uśmiechnęła się i dodała: – Moja prababcia, Weronika Eufemiewna, pokochała mnie bardzo i po prostu nie mogła pozwolić sobie umrzeć. Powiedziała słowami piosenki: „A nam się jeszcze nie umiera, jeszcze mamy w domu swoje sprawy!” Przeżyła potem jeszcze dziesięć lat, pomagając mojej mamie, a twojej teściowej Anastasii, wychowywać mnie, ukochaną prawnuczkę. A ksiądz Borys uśmiechnął się do żony.