Jeszcze mamy w domu swoje sprawy… Babcia Wala z trudem otworzyła furtkę, z wysiłkiem dotarła do drzwi, długo mocowała się ze starym, zardzewiałym zamkiem, weszła do swego dawnego, niewygrzanego domu i usiadła na stołku przy zimnym piecu. W chacie pachniało niezamieszkaniem. Nie było jej zaledwie trzy miesiące, a pajęczyny zdążyły pokryć sufity, stare krzesło żałośnie skrzypiało, wiatr huczał w kominie – dom powitał ją gniewnie: Gdzieś ty przepadła, gospodyni, komu mnie zostawiłaś?! Jak tu przezimujemy?! – Już, już, mój kochany, poczekaj tylko chwilkę, odsapnę… Zaraz napalę w piecu, ogrzejemy się… Jeszcze rok temu babcia Wala krzątała się żwawo po starym domu: bieliła, malowała, przynosiła wodę. Jej mała, drobna postać raz pochylała się nisko przed ikonami, raz gospodarzyła przy piecu, raz uwijała się w sadzie, sadząc, plewiąc, podlewając wszystko, na co czas pozwalał. I dom cieszył się razem z gospodynią – deski witały radośnie każdy jej lekki krok, drzwi i okna otwierały się od pierwszego dotknięcia spracowanych małych dłoni, piec gorliwie piekł pyszne drożdżówki. Dobrze im było razem: Wali i jej starej chacie. Męża pochowała wcześnie. Troje dzieci wychowała i wykształciła, wszystkim pomogła znaleźć swoje miejsce w świecie. Jeden syn – kapitan dalekomorskiej żeglugi, drugi – wojskowy, pułkownik, obaj daleko mieszkają, rzadko przyjeżdżają w odwiedziny. Tylko najmłodsza córka Tamara została na wsi jako główna agronomka, od rana do wieczora w pracy, do matki wpadnie tylko w niedzielę na chwilę, poczęstuje ją ciastem i znów cały tydzień się nie widzą. Pociechą była wnuczka, Świetusia, która, można rzec, u babci wyrosła. A jaka z niej wyrosła dziewczyna! Piękność! Oczy szare, wielkie, włosy do pasa, koloru dojrzałego owsa, kręcone, lśniące – aż bije od nich blask. Zwiąże w koński ogon, zaraz loki spłyną na ramiona – lokalni chłopcy od razu tracili głowę. Usta im się otwierały z podziwu. Sylwetka niczym rzeźba. Skąd u wiejskiej dziewczyny taka postawa, taka uroda? Babcia Wala za młodu była ładna, ale gdyby porównać jej stare zdjęcie ze Świetą – pasterka i królewna… I rozumna była. Ukończyła studia rolnicze w mieście, wróciła pracować do rodzinnej wsi jako ekonomistka. Wyszła za mąż za weterynarza, dostali od gminy nowy dom w ramach programu dla młodych rodzin. A to był dom! Murowany, solidny – jak na tamte czasy prawdziwa willa. Jedynie: wokół chałupy babci – sad, wszystko kwitnie i rośnie. A przy nowym domu wnuczki jeszcze nic nie zdążyło wyrosnąć – tylko kilka źdźbeł trawy. I szczerze mówiąc, do pielęgnowania zieleni Świetlana była niespecjalnie stworzona. Chociaż to dziewczyna wiejska, była delikatna, przez babcię chroniona przed każdym przeciągiem i ciężką pracą. A potem urodził się syn, Wacek. Teraz już nie miała czasu w ogródki i sady. I zaczęła Światka namawiać babcię: chodźże, babciu, zamieszkaj u mnie – dom nowy, wygodny, pieca palić nie trzeba. Babcia Wala zaczęła niedomagać, stuknęło jej osiemdziesiąt lat i jakby choroba czekała na tę okazję – nogi, kiedyś żwawe, coraz gorzej się ruszały. Dała się przekonać i przeniosła do wnuczki. Pobyła tam dwa miesiące. A potem usłyszała: – Babciu, kochana, wiesz, jak cię kocham! Ale czemu tylko siedzisz?! Całe życie pracujesz, chodzisz po domu! A u mnie – usiadłaś jak na emeryturze… Chciałam założyć gospodarstwo, liczyłam na twoją pomoc… – Ale ja już nie mogę, córciu, nogi nie chodzą… zestarzałam się… – Hm… U mnie od razu się zestarzałaś… I tak babcia, która zawiodła oczekiwania, wróciła w rodzinne progi. Ze zmartwienia, iż nie podołała, iż nie pomogła ukochanej wnuczce, babcia Wala jeszcze bardziej opadła z sił. Nogi już nie chciały chodzić – nabiegały się przez całe życie. Dojście od łóżka do stołu stało się sztuką, a do ukochanego kościoła – czymś niewyobrażalnym. Proboszcz, ksiądz Stefan, sam przyszedł do wieloletniej parafianki i nieocenionej pomagierki w sprawach świątyni. Wszystkiemu się przyjrzał. Babcia Wala pisała swoje comiesięczne listy do synów. W chacie chłodno: piec dogrzany słabo, podłoga lodowata. Na niej cieplejszy, niezbyt świeży sweter, nieco przybrudzona chusta – a przecież zawsze była taka schludna! Na nogach wytarte walonki. Ksiądz westchnął: potrzeba babci pomocy. Może poprosić Annę? Mieszka niedaleko, jeszcze krzepka, o dwadzieścia lat młodsza od Wali. Przyniósł chleb, pierniki i pół jeszcze ciepłej rybnej drożdżówki (podziękowanie od żony, pani Aleksandry). Podwinął rękawy sutanny i wyrzucił popiół z pieca, w trzech turach naniósł drewna na kilka dni, ułożył w kącie. Nagrzał, przyniósł wody i postawił na piecu duży okopcony czajnik. – Synku kochany! Ojej, to znaczy księże nasz! Pomóż mi zaadresować koperty. Bo jak ja tym moim kurańskim pazurkiem napiszę, to list nie dojdzie! Ksiądz Stefan przysiadł, zaadresował koperty, rzucił okiem na kartki z krzywymi liniami. W oczy rzucało się duże, drżące pismo: „A żyje mi się bardzo dobrze, kochany synku. Wszystko mam, dzięki Bogu!” Tylko te kartki o dobrym życiu babci Wali były w plamkach, rozmazanych od łez. Anna objęła opiekę nad staruszką, ksiądz starał się regularnie omawiać z nią sprawy sumienia, a na większe święta mąż Anny, wujek Piotrek, były marynarz, zabierał babcię na motorze do kościoła. Życie powoli wracało do normy. Wnuczka przestała się pokazywać, po dwóch latach ciężko zachorowała. Od dawna miała kłopoty żołądkowe, więc swój niedomagania zrzucała na żołądek. Okazało się, iż to rak płuc. Skąd ta choroba się wzięła – kto wie. Ale Świetlana zgasła w pół roku. Mąż praktycznie zamieszkał na jej grobie: kupował flaszkę, pił, spał na cmentarzu, budził się i szedł po następną. Czteroletni syn Wacek został nikomu niepotrzebny – brudny, zmarznięty, głodny. Zabrała go do siebie Tamara, ale z racji pracy rzadko była w domu, więc Wacka szykowano do internatu powiatowego. Internat uchodził za dobry: energiczny dyrektor, trzy posiłki, na weekendy można było zabrać dzieci do domu. To jednak nie domowe wychowanie, ale Tamara nie miała wyjścia: musiała zostawać po godzinach, do emerytury jeszcze daleko. Wtedy w wózku starego „Uralu” do córki przyjechała babcia Wala. Kierowcą był sąsiad, wujek Piotr, gruby, w pasiaku z kotwicami i syrenami na obu rękach. Oboje wyglądali bojowo. Babcia powiedziała krótko: – Ja biorę Wacka do siebie. – Mamo, sama ledwo chodzisz! Jak ty dasz sobie radę z maluchem! Jemu trzeba ugotować i uprasować… – Dopóki żyję, Wacka do internatu nie oddam – ucięła stanowczo babcia. Tamara zaskoczona i zaszokowana uporem zwykle łagodnej mamy, zamilkła, zebrała ubrania wnuka. Wujek Piotr odwiózł starą i małego do chaty, wysadził, a potem niemal na rękach wniósł ich do izby. Sąsiedzi krytykowali babcię: – Fajna ta staruszka, dobra, ale musi już na starość rozum straciła: sama pomocy potrzebuje, a jeszcze dzieciaka przygarnęła… To nie szczeniak… Jak ona sobie poradzi… I gdzie patrzy Tamarka! Po niedzielnej mszy ksiądz Stefan poszedł do babci z duszą na ramieniu: czy nie będzie musiał odebrać wychudzonego i zaniedbanego Wacka starej, niemogącej chodzić kobiecie? W izbie okazało się ciepło, piec solidnie napalony. Czysty, zadowolony Wacek słuchał z kanapy bajki o Czerwonym Kapturku z gramofonu. A biedna, schorowana staruszka uwijała się po izbie, smarowała blachę masłem, wyrabiała ciasto, wbijała jajka do twarogu. I jej stare, chore nogi poruszały się żwawo – jak dawniej, przed chorobą. – Księże kochany! A ja tu właśnie… bułeczki z serem piekę… Zaczekaj chwilkę, będzie coś ciepłego dla pani Aleksandry i Kuby… Ksiądz Stefan wrócił do domu, ciągle zdziwiony, i wszystko opowiedział żonie. Pani Aleksandra zamyśliła się, potem sięgnęła po grubą, niebieską kronikę i przeczytała: „Stara Egorowna przeżyła długie życie. Wszystko przeminęło, wszystkie marzenia, uczucia, nadzieje – wszystko śpi pod śnieżnobiałą, spokojną pierzyną. Czas, już czas tam, gdzie nie ma bólu, smutku ni wzdychania… W pewien lutowy, śnieżny wieczór Egorowna długo się modliła przed ikonami, po czym położyła się i powiedziała domownikom: »Zawołajcie proboszcza – umieram«. Twarz jej stała się biała jak śnieg. Wezwano księdza, Egorowna się wyspowiadała, przyjęła komunię, i już od doby leżała, nie jedząc ani nie pijąc. Tylko lekki oddech szeptał: dusza jeszcze nie odeszła. Drzwi w sieni się otworzyły: powiew mrozu, niemowlęcy płacz. – Ciszej, ciszej, babcia umiera. – Niemowlęciu ust nie zatkam, ona dopiero się urodziła i nie wie, iż nie wolno… Z porodówki wróciła wnuczka Egorowny, Nastka, z maleństwem. Z rana wszyscy wyszli do pracy, zostawiając umierającą staruszkę i młodą mamę same. Nastka jeszcze nie miała pokarmu, była niedoświadczona, więc niemowlę wyło, przeszkadzając Egoronwnej w umieraniu. Umierająca Egorowna podniosła głowę, zamglony wzrok odzyskał jasność. Usiadła z trudem, spuściła bose stopy na podłogę, zaczęła szukać kapci. Kiedy domownicy weszli po pracy, obawiając się najgorszego, zastali Egorowną nie tylko żywą, ale i silniejszą niż zwykle. Postanowiła nie umierać i energicznie biegała po izbie, kołysząc spokojne, wreszcie szczęśliwe dziecko, podczas gdy wyczerpana wnuczka odpoczywała na kanapie”. Pani Aleksandra zamknęła pamiętnik, spojrzała na męża, uśmiechnęła się i zakończyła: – Moja prababka, Wiera Egorowna, bardzo mnie pokochała i po prostu nie mogła umrzeć. Mówiła słowami piosenki: „A pomierać nam za wcześnie – jeszcze mamy w domu swoje sprawy!” Przeżyła potem jeszcze dziesięć lat, pomagając mojej mamie, twojej teściowej, wychowywać mnie, swoją ukochaną prawnuczkę. I ksiądz Stefan uśmiechnął się do żony.