Jeżyk

Znowu to samo! wykrzyknęła Elżbieta, czytając wiadomość w przedszkolnym czacie rodziców, po czym rzuciła telefon obok siebie na kanapę.

Co się stało, mamo? zapytała Olga, odrywając się od zeszytu i patrząc na matkę.

Konkurs znowu! Mam już tego serdecznie dosyć! Po co to wszystko, powiedz mi? I jeszcze trzeba oddać już pojutrze, a ja jutro idę na dyżur. Kiedy ja mam to zrobić?

Mogę zrobić za ciebie? Olga odsunęła podręcznik do matematyki. Zaraz skończę zadania domowe. Tylko matma mi została, ale to u Marzeny jutro odpiszę. I tak nic nie rozumiem z tego zadania, może ona mi wytłumaczy.

Nie, kochanie, zajmij się swoimi sprawami. Nie brakuje ci roboty! Zaraz koniec semestru, testy na karku.

A Vovek znowu się rozczaruje. Pamiętasz, jak płakał ostatnim razem, kiedy wszystkim rozdawali dyplomy, a jego pracy choćby nie obejrzeli? W końcu sam ją robił…

Dlatego nie obejrzeli! Elżbieta ściągnęła brwi jeszcze bardziej. U nas sami Kossakowie i Abakanowicz. A jeżeli malują, to zaraz Matejko. I najważniejsze, iż to przecież robią nie dzieci, tylko rodzice. Dziecko nie zrobi takich cudów, jak na tych konkursach. Ale i tak nie to mnie najbardziej irytuje.

Co więc?

To iż wychowawczynie na mnie krzyczały, iż prace są dziecięce. Gdybyś to widziała! Dorosły by sobie nie poradził!

Mamo, dlaczego wszyscy milczą? Nikt się nie sprzeciwi? Wszyscy po prostu robią i już? Pamiętasz w pierwszej klasie jak było? Dopiero jak jeden z rodziców powiedział, iż albo mają robić same dzieci, albo koniec z tą szopką…

Wtedy wasza pani Irena rzuciła wychowawstwo?

Dokładnie! Olga się roześmiała. Ale była euforia! A pani Sylwia potem powiedziała, iż odtąd prace robią tylko dzieci. I dała Ninie dwóję, bo przyniosła maskotkę, którą mama jej wydziergała. Najpierw tylko pochwaliła, ale tydzień później kazała przynieść włóczkę i szydełko na plastykę.

To dlatego biegałam wtedy po sąsiadkach po pożyczkę włóczki! Jasne, pamiętam.

Właśnie! Posadziła Ninę, kazała zrobić okrąg nie wyszło, ocena zła. Nie pamiętasz?

Już zapomniałam, przecież to było lata temu…

Według mnie, to rodzicom nagrody powinny dawać na takich konkursach, a nie dzieciom, żeby się nie przejmowały. Olga odłożyła długopisy do piórnika i wstała. Napijesz się herbaty? Albo przeczytam Vovkowi bajkę?

Bardzo chętnie! Elżbieta wstała, podeszła do córki, przytuliła ją i pocałowała w skroń. Ale ty już wyrosłaś! Już nie da się całować w czubek głowy jak kiedyś. Cała po tacie…

Mamo, nie zaczynaj… Olga odsunęła się lekko. Nie chcę o nim rozmawiać.

I nie będziemy. Idź, zrób herbatę, a ja zadzwonię do kilku osób. Dałaś mi świetny pomysł.

Elżbieta jeszcze raz ją przytuliła, po czym popchnęła delikatnie w stronę kuchni.

Patrząc na prostą jak struna sylwetkę córki, Elżbieta znów zamarzyła. Geny to przedziwna rzecz… Ona sama była krągłą blondynką, syn Vovek podobny do niej: jasny łepek, krępa budowa. Olga smukła, długa szyja, eteryczne nadgarstki cała z rodu ojca. Teściowa Elżbiety była tancerką. Nie primabaleriną, raczej jedenasty łabędź znad stawu. Ale nikt nie odebrał jej niesamowitej postawy, pracowitości i stalowej woli. Jedynie charakter Olga miała zupełnie inny niż babcia. Elżbieta uśmiechnęła się ciepło. Córka zawsze ją rozczulała swoim urokiem, którym promieniowała i który widzieli wszyscy dookoła. Czasami inni wykorzystywali Olgę do granic jej dobroci, ale ona zawsze znajdowała powód, by nieść pomoc.

W domu nigdy nie brakowało chorych zwierząt, które Olga przygarniała, leczyła, a potem szukała im nowych domów.

Ze wszystkich zwierząt został tylko jeden stary, ogromny kocur, którego Olga przyprowadziła zimą z ulicy. Mróz był taki, iż w podstawówkach odwoływano lekcje. Olga została w domu z chorym bratem, także nie poszedł do przedszkola. Po odprowadzeniu matki na nocny dyżur, zaczęła gotować obiad, ale brakło cebuli. Sklepik był w sąsiednim bloku, więc kazała Vovkowi oglądać bajki i nigdzie się nie ruszać, wyłączyła kuchenkę i pobiegła. Wracając, poślizgnęła się pod klatką, runęła jak długa na schody i wtedy spojrzały na nią miodowe oczy. Kocur siedział na górnym stopniu, czarny jak smoła, zapuszczony, z kołtunami w sierści i łysymi miejscami. Oczy łzawiły, pysk miał wyraz zrezygnowania i obojętności.

Zimno ci? Chodź ze mną? zapytała Olga, przecierając łzy bólu.

Kot tylko jeszcze bardziej podkulił łapy. Był za ciężki, żeby go łatwo podnieść. Otworzyła drzwi do klatki i zaprosiła go, obiecując mleko. Spojrzał na nią bez nadziei, w jego oczach było: Komu ja potrzebny. Olga uklękła na śliskich schodach.

Nie bój się. Proszę… Wejdź, potrzebuję cię…

Kot długo ją mierzył wzrokiem, a potem w końcu podniósł się i szturchnął czołem jej dłoń.

O, dobra! ucieszyła się Olga. Vovka jest głośny, ale dobry nikogo nie skrzywdzi.

Elżbieta tylko westchnęła, widząc na drugi dzień tego poturbowanego dziada.

Olu, długo nie pożyje…

Mamo, ale u nas przynajmniej będzie miał ciepło.

Dobrze. Niech zostanie…

Brakowało jej siły do sprzeciwów wobec czegokolwiek. Była już jak w galarecie, całe życie spowolnione, lepkie i puste… Oprócz Olgi i Vovka. Tylko oni ją trzymali.

Mąż Elżbiety nie odszedł od razu. Przez ponad rok żył na dwa domy, nie mogąc się zdecydować. Elżbieta już dawno nie cieszyła się na jego widok, ale on uporczywie zostawał.

Ty może się mnie pozbywasz, ale dzieci mnie kochają.

Mieszkali więc osobno, na szczęście metraż na to pozwalał. Olga choćby nie protestowała, kiedy mama przeprowadziła się do jej pokoju.

Elżbieta wiedziała także o młodszym synu męża i kobiecie-rywalce, którą widywała w parku, spacerującą z modnie ubranym chłopcem. Też blondynka… Elżbieta gorzko uśmiechała się, na myśl o tym, co straciła: weekendy na działce, wyjazdy w góry, morze, wnuków… Już nic nie będzie.

Pewnego dnia nie pojechała autobusem do domu, tylko przeszła się przez park. Ciepła jesień, złociste liście pod stopami. Oddychała świeżym powietrzem, kopiąc liście, chcąc odgonić natrętne myśli. Ten półgodzinny spacer pomógł jej bardziej niż wszelkie tabletki na uspokojenie. choćby się uśmiechnęła, obserwując wiewiórkę drażniącą się z psem na smyczy przy starszym panu. Przypominał jej męża, gdy ten posiwieje i się postarzeje: dawny wojskowy, prosta sylwetka, szarmancki… Ale już z inną kobietą, nie z nią. I nie będzie już wspólnych chwil, które tak lubili. Odwróciła się rozżalona i przez alejkę zobaczyła męża z „nową rodziną”.

Życie czasem zapisuje taki scenariusz, iż przypadkowe spotkanie zmienia wszystko. Elżbieta tylko patrzyła, jak były mąż bawi się z małym synkiem. Cicho się odwróciła i wyszła z parku, wreszcie zdecydowana, co dalej.

Jeszcze tego samego wieczoru spakowała jego rzeczy i, nie chcąc wysłuchiwać argumentów, powiedziała cicho:

Wyjdź.

Może by nie posłuchał, ale z pokoju wyszła także Olga.

Wyjdź powtórzyła za matką.

Gdy drzwi się zamknęły, Elżbieta osunęła się na podłogę. Olga podbiegła przestraszona:

Mamo, co się dzieje?!

Zamknęła oczy, zbierając myśli, po chwili powiedziała:

Zapal czajnik, Olka. Napijemy się herbaty…

Dzieci zareagowały różnie. Vovek był jeszcze mały, do szczęścia mama mu wystarczała, tata i tak był wiecznie zajęty. Dla Olgi był to szok. Milczała, nie chcąc martwić mamy, ale nocami leżała bezsennie, wpatrując się w cienie rzucane przez gałęzie za oknem i szukała w nich ukrytych kształtów, aż w końcu udało się jej zasnąć.

Zmęczenie wyszło szybko; Olga stała się rozdrażniona, płaczliwa. Elżbieta zabrała ją do psychologa, ale kilka to dało. Dopiero z pojawieniem się Kuby w domu, powoli się uspokajała.

Imię Kuba nadały kocurowi dzieci. Przywiązały się do niego tak, iż Elżbiecie sam widok kota czasem siedzącego jak cień w kuchni, gdy bezsenna błąkała się nocą dodawał otuchy.

Nie śpisz? mruczała, patrząc jak rozkłada się obok.

Nigdy nie mruczał, nie domagał się pieszczot, tylko siadał w milczeniu. I ta nocna obecność stała się dla Elżbiety jak terapia. Ona szeptała, żaliła się i czasem choćby płakała, a Kuba tylko patrzył, jakby wszystko rozumiał.

Zauważywszy, iż Olga stała się spokojniejsza, Elżbieta domyśliła się, iż nie tylko ona prowadzi takie rozmowy z kotem. Olga aż uniosła brwi, kiedy matka oznajmiła mimochodem:

Nie masz zamiaru oddawać go dalej, prawda? U nas zostaje.

Przez rok Kubuś rozrósł się, wypiękniał i zrobił się całkiem domowy. O relacjach z mężczyznami Elżbieta mówiła półżartem przyjaciółkom:

Lepszego faceta nie znajdę. Wszystko wysłucha, dzieci kocha, je mało, skarpet nie zostawia. Ideał!

O innych związkach po rozwodzie w ogóle nie chciała słyszeć. Wszystko wydawało jej się zepsute, jak lalka ze sztywnymi kończynami, którym już nic nie można zrobić. I tylko dzieci jakoś ożywiały jej codzienność.

Z Olgą nie było już kłopotu z konkursami i pracami plastycznymi. Cały przedszkolny okres córki wspominała jak nieustanny festiwal: jedno przyjęcie, drugie, sukienki, kokardki…

Z Vovkiem było całkiem inaczej. Wychowawczynie inne, a do tego nadgorliwy komitet rodzicielski. Ojciec, po wyprowadzce, powiedział Elżbiecie, iż alimenty dostanie przez sąd, a wcześniej nie ma na co liczyć. Wiedział, iż jej pensja raczej nie umożliwi utrzymania dzieci na dawnym poziomie. Myślał, iż Elżbieta przybiegnie z prośbą o pomoc bardzo się przeliczył. Po dwóch miesiącach ostrego zaciskania pasa, Elżbieta znalazła drugą pracę. Kosztowało ją to sporo, ale przynajmniej już nie musiała prosić byłego męża. Jedyny problem to czas teraz jeszcze mniej mogła poświęcić dzieciom.

Na początku nie było kłopotów ile potrzeba na plastelinowego misia? Olga pomagała, Vovek uparcie robił wszystko sam. Tylko iż jego prace wciąż lądowały na końcu półki, bez żadnej wzmianki ani nagrody. W końcu na zebraniu w obecności wszystkich rodziców wychowawczyni publicznie zganiła Elżbietę. Oburzenie rodziców ucięło jej tyradę, ale Elżbieta wyszła czerwona ze wstydu i przysięgła sobie nigdy więcej nie przychodzić do przedszkola.

Ciszej, ciszej! próbowała uspokoić rodziców pani Alina Wiśniewska, wychowawczyni. My przecież wychowujemy nasze przyszłe pokolenie! To nie wymaga wiele czasu, a wspólna praca z dzieckiem to najważniejszy kontakt!

Elżbieta już nie słuchała. Przypomniał się jej Kuba i wieczorne rozmowy w kuchni przy herbacie, z dziećmi snującymi opowieści. Wtedy czuła, iż ten czas naprawdę do niej należy.

Zebranie było tydzień temu, dziś przyszła kolejna wiadomość o konkursie. I nagle coś w Elżbiecie pękło. Dosyć! Skoro konkurs jest dla dzieci niech dzieci biorą udział! Rodzice, jeżeli chcą niech mają własną kategorię. Kilka krótkich rozmów z trzema mamami i jednym tatą z grupy Vovka wystarczyło, by wszyscy zgodzili się poprzeć Elżbietę.

Tydzień później przedszkolny festyn stał się sceną ich małej rewolucji. Elżbieta szła do przedszkola w świetnym nastroju. Jej decyzja zapadła i nie zamierzała już pozwolić, by ktoś traktował ją jak kiepską matkę.

Praca Vovka, jak zwykle wciśnięta na koniec najwyższej półki, czekała na cud. Elżbieta zsunęła arcydzieła i ustawiła jeża dzieło syna na sam przód.

Pani Elżbieto, po co przestawiła pani tę pracę? zapytała Alina Wiśniewska.

Chcę, by wszyscy ją zobaczyli. Poprawiałam tylko plakietkę Elżbieta przesunęła jeszcze trochę inne prace i z dumą ustawiła jeża Vovka.

Widząc, iż wychowawczyni czerwieni się ze złości, Elżbieta nie ustąpiła. Vovek aż zaniemówił z wrażenia, widząc swojego jeża na widoku, a nie schowanego z tyłu.

Sala powoli zapełniała się rodzicami i dziećmi. Szykowanie strojów, poprawki uczesania, narastający gwar. W końcu zbiorowo przeszli do sali muzycznej na występ.

Elżbieta porozumiała się wzrokiem z ojcem Wary, zeszła z synem na dół. To, co się wydarzy w grupie, już od niej nie zależało.

Występ poszedł świetnie. Vovek wyrecytował wierszyk, którego nauczyła go Olga, a potem z Warą zatańczył walczyka. Elżbieta pomyślała, iż może geny po babci zadziałały, warto by posłać go na tańce. Ale zaraz przerwała jej rozmyślania pani Alina, ogłaszając wyniki konkursu. Przechodziły dzieci jedno po drugim, dostawały dyplomy i czekolady. Oczywiście Vovka i innych, którzy robili prace samodzielnie, nie wywołała.

A teraz… pani Alina już miała zamykać uroczystość, gdy Elżbieta wstała i przerwała jej zapowiedź.

Teraz rodzice naszej grupy chcieliby coś powiedzieć, jeżeli można.

Część rodziców się uśmiechnęła, reszta patrzyła zaskoczona. Elżbieta podeszła na środek, odebrała kopertę z dyplomami od mamy Szymka, skinęła do mamy Leny z pudełkiem słodyczy.

Najpierw chciałybyśmy podziękować naszym wspaniałym wychowawczyniom za trud, za pomysły i zaangażowanie! Dziękujemy, dziękujemy!

Sala odetchnęła, po czym wybuchła brawami.

A teraz chcemy wyróżnić tych chłopców i dziewczynki, którzy nie zostali nagrodzeni w konkursie, ale także bardzo się starali. Prosimy o brawa!

Elżbieta zaczęła wyczytywać nagrodzonych dzieci i rozdawała im dyplomy oraz czekolady. Uśmiechnięci, zadowoleni, dzieci zapomniały o tym, iż ich nie doceniono.

Ale to jeszcze nie wszystko! Teraz czas na zwycięzców w kategorii… Złote ręce rodziców. Elżbieta wręczyła pierwszego lizaka przewodniczącej komitetu rodzicielskiego, puszczając jej oko. To dla pani, może nie tylko dzieci powinny być doceniane!

Wszyscy rodzice znani z perfekcyjnych rękodzieł wracali tego dnia z dyplomem i lizakiem.

Oczywiście po tamtej wystawie zawrzało. Obok głównej półki stanęła druga, z napisem wykonanym przez Olgę: Samodzielnie! i prezentowała tylko te prace, które zrobiły dzieci same.

Tymczasem Elżbieta zabrała Vovka, pomogła mu się ubrać i ruszyli razem do domu, gdzie czekała już Olga.

Mamo? odezwał się Vovek.

Tak, skarbie?

Skoro dostałem dyplom, to znaczy, iż moja praca była dobra?

Oczywiście! Słyszałeś przecież wszystkich. I choćby Olga ci tym razem nie pomagała.

Ale jeżyk jest trochę krzywy…

I co z tego? Twój jest!

Razem pokonali kilka kroków i znów padło pytanie:

Mamo, jesteś ze mnie dumna?

Nagle Elżbieta zatrzymała się i kucnęła przy synu.

Bardzo! Jestem dumna, iż stajesz się samodzielny. Dumna, iż nie marudziłeś, by ktoś ci pomógł. Wiem, iż ostatnio to ty myłeś naczynia, a nie Olga. Dziękuję ci za to! Jesteś coraz bardziej mężczyzną!

A co to znaczy być mężczyzną?

Wiesz… to ten, kto sam rozwiązuje problemy, ale umie dziękować za pomoc. Kto nie dzieli obowiązków na kobiece i męskie, tylko jest dla bliskich. Tak jak pomogłeś Oldze ona dzięki temu dostała dziś szóstkę z chemii. Dałeś jej czas. A to coś najważniejszego w życiu.

A jak go dobrze wykorzystać?

Opowiem ci kiedyś… A teraz, wiesz co? Elżbieta wstała i wzięła go za rękę.

Co?

Należy nam się małe święto, prawda?

Pewnie iż tak!

Kupujemy więc ciasto?

Tak!

Wieczorem, popijając ulubioną herbatę z tymiankiem, Elżbieta patrzyła, jak dzieci śmieją się przy stole, jak Kuba mruczy cicho z kąta. I myślała o tym, jak łatwo uczynić dzieci szczęśliwymi wystarczy, iż poczują się ważne i potrzebne.

Wyłączy dźwięki w telefonie, schowa go do torebki, a rano wykasuje czat przedszkola, zostawiając informacyjny kontakt z mamą Leny. Pośmieją się razem, wspominając zaskoczone miny reszty rodziców.

Za dwa lata Vovek zostanie kadetem w liceum, a jego krzywy jeż będzie czekał na kuchennej półeczce, tuż przy pięknym imbryku na herbatę, który Olga przywiezie z Warszawy na ferie.

Elżbieta, gdy już zostanie sama z Kubą, na początku poczuje się nieswojo, ale z czasem pokocha Egona, który będzie zupełnie różny od jej pierwszego męża. Niski, korpulentny, życzliwy, da jej wszystko, o czym kiedyś marzyła. Będą wieczory z grillem na działce, hodowla ukochanych róż, wyjazdy nad morze, a najważniejsze Egon dogada się z dziećmi. Dla Elżbiety będzie to szok, bo uwierzy, iż można pokochać nieswoje dzieci naprawdę. Olga, patrząc na spacerujących w parku mamę i Egona, trzymających się za ręce jak dzieci, będzie marzyć, by jej życie ułożyło się podobnie: mieć kogoś, z kim można kopać liście, karmić wiewiórki, wrócić do domu i przy herbacie po prostu… milczeć.

Bo czasem nie trzeba słów, wystarczy, iż ktoś słyszy cię sercem.