Do 31 marca rodzice uczniów mogą składać wnioski o naukę języka mniejszości narodowej w szkołach. W województwie opolskim dotyczy to przede wszystkim języka niemieckiego. Po kilku latach sporów i ograniczeń wprowadzonych przez poprzednie władze edukacyjne system wraca do stabilniejszych zasad, a samorząd przypomina szkołom i rodzicom, jak dziś wyglądają obowiązujące przepisy.
Wielokulturowość Opolszczyzny od lat jest jednym z jej najbardziej charakterystycznych elementów. W wielu szkołach regionu dzieci uczą się języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej – nie tylko jako przedmiotu szkolnego, ale także jako części rodzinnej tradycji i lokalnej tożsamości.
Podczas konferencji poświęconej najnowszym regulacjom dotyczącym nauczania języka mniejszości narodowej samorząd województwa przypomniał najważniejsze terminy i zasady organizacji takich zajęć. Informację przekazała wicemarszałkini regionu Zuzanna Donath-Kasira.
Najważniejsza sprawa dla rodziców to terminy składania wniosków. Aby dziecko mogło uczyć się języka mniejszości, rodzice muszą złożyć odpowiednią deklarację w szkole do 31 marca. W przypadku uczniów nowo przyjętych do placówki termin ten wydłużono do 31 lipca.
Wprowadzono też rozwiązanie odciążające uczniów starszych klas. Uczniowie klas VII i VIII, którzy uczą się języka mniejszości, mogą zostać zwolnieni z nauki drugiego języka obcego albo z łaciny. Wniosek w tej sprawie również składają rodzice – do 31 marca w roku poprzedzającym taki rok szkolny.
Obowiązuje też jedna z podstawowych zasad organizacyjnych: uczeń nie może jednocześnie uczyć się języka niemieckiego jako zwykłego języka obcego i jako języka mniejszości narodowej.
Dyskryminacja z czasów ministra Czarnka
Dzisiejsze przypomnienie zasad ma także szerszy kontekst polityczny i prawny. Kilka lat temu nauczanie języka niemieckiego jako języka mniejszości stało się przedmiotem poważnego sporu między rządem a środowiskami mniejszości narodowych.
W czasie, gdy resortem edukacji kierował Przemysław Czarnek, zdecydowano o radykalnym ograniczeniu liczby godzin języka niemieckiego dla uczniów należących do mniejszości. W praktyce oznaczało to zmniejszenie liczby zajęć z trzech godzin tygodniowo do jednej.
Decyzja wywołała protesty samorządów, nauczycieli i organizacji mniejszości niemieckiej, szczególnie w regionach takich jak Opolszczyzna czy część Śląska. Podkreślano wówczas, iż jest to pierwsza w historii III Rzeczypospolitej sytuacja, gdy prawa jednej z mniejszości narodowych zostały ograniczone ustawowo.
Spór miał również wymiar międzynarodowy, ponieważ zasady ochrony języków mniejszości wynikają nie tylko z polskiego prawa, ale także z europejskich konwencji dotyczących praw mniejszości narodowych.
Obecny stan prawny
Po zmianach politycznych w kraju przepisy zostały ponownie zmodyfikowane. Przywrócono finansowanie nauki języka niemieckiego w wymiarze odpowiadającym zasadom stosowanym wobec innych języków mniejszości narodowych.
Oznacza to powrót do standardowych rozwiązań obowiązujących w polskim systemie oświaty: szkoła organizuje naukę języka mniejszości na wniosek rodziców, a państwo zapewnia odpowiednie finansowanie zajęć w ramach subwencji oświatowej.
Dla wielu szkół w regionie była to zmiana kluczowa, ponieważ wcześniejsze ograniczenia powodowały problemy organizacyjne i kadrowe.
Wielokulturowość jako codzienność
W województwie opolskim nauka języka niemieckiego jako języka mniejszości jest od lat częścią szkolnej codzienności. Dla wielu rodzin to naturalny element wychowania dzieci w regionie, w którym przez stulecia przenikały się różne kultury i języki.
Dlatego – jak podkreślają przedstawiciele samorządu – chodzi nie tylko o program szkolny, ale o podtrzymywanie lokalnej tożsamości i tradycji.
Rodzice, którzy mają pytania dotyczące nowych rozporządzeń lub organizacji zajęć, mogą kierować je do Departamentu Edukacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego. Samorząd zapowiedział przyjmowanie takich zapytań do 13 marca.
Dla wielu rodzin decyzję trzeba będzie jednak podjąć szybciej – ponieważ podstawowy termin składania wniosków o naukę języka mniejszości mija już 31 marca.
Fot. UMWO
