Nie ma nauki bez kobiet. Na Uniwersytecie Warszawskim tworzą one ponad 60% społeczności akademickiej. Studentki, doktorantki i pracowniczki odnoszą liczne sukcesy na polu dydaktyczno-badawczym. 11 lutego, w Międzynarodowy Dzień Kobiet i Dziewcząt w Nauce, wszystkim naukowczyniom i kobietom budującym akademię życzymy nieustającej inspiracji, twórczego zapału oraz wszelkiej pomyślności.
Prawie 30 tys. osób w niemal 50-tysięcznej społeczności akademickiej Uniwersytetu Warszawskiego stanowią kobiety. Studentki, doktorantki, pracowniczki i absolwentki uczelni odnoszą liczne sukcesy w różnych dziedzinach nauki. Funkcję prorektor UW ds. rozwoju pełni prof. Ewa Krogulec, w 2005 roku prof. Katarzyna Chałasińska-Macukow została pierwszą rektorką w historii Uniwersytetu, w 2019 roku laureatką Nagrody Nobla została Olga Tokarczuk, która ukończyła psychologię na UW, mamy 14 badaczek na liście zdobywców prestiżowych grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych.
Przedstawiamy wybrane z najnowszych osiągnięć kobiet związanych z Uniwersytetem Warszawskim.
Laureatki ERC
14 badaczek z Uniwersytetu Warszawskiego znajduje się wśród laureatów prestiżowych grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (European Research Council, ERC). Są to:
- dr Agnieszka Brylak (Wydział Neofilologii),
- prof. Marta Bucholc (Wydział Socjologii),
- prof. Grażyna Jurkowlaniec (Wydział Nauk o Kulturze i Sztuce),
- prof. Małgorzata Kot (Wydział Archeologii),
- prof. Natalia Letki (Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych),
- prof. Katarzyna Marciniak (Wydział „Artes Liberales”),
- prof. Anna Matysiak (Wydział Nauk Ekonomicznych),
- prof. Joanna Mizielińska (Wydział Socjologii),
- prof. Maria Nowak (Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego),
- prof. Justyna Olko (Wydział „Artes Liberales”),
- prof. Dorota Skowron (Obserwatorium Astronomiczne),
- prof. Ewa Szczurek (Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki),
- prof. Magdalena Wojcieszak (Ośrodek Badań nad Migracjami),
- prof. Dominika Zgid (Wydział Fizyki).
Prof. Grażyna Jurkowlaniec jest pierwszą Polką, która otrzymała ERC Advanced Grant. W projekcie SAIGA analizuje relacje między badaniami nad fauną Europy Wschodniej a sposobami rozumienia tego regionu w epoce nowożytnej, czyli między XVI a XVIII wiekiem. Dane i ich wizualizacje są zbierane w bazie URUS rozwijanej we współpracy z Centrum Kompetencji Cyfrowych UW. W 2025 roku amerykańskie stowarzyszenie The Renaissance Society of America wyróżniło projekt prof. Grażyny Jurkowlaniec doroczną nagrodą „Digital Innovation Award”.
W 2025 roku prof. Justyna Olko została ambasadorką Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych. Celem inicjatywy „Ambassadors for the ERC” jest dalsze wzmocnienie roli i widoczności ERC w Europie i na świecie, w tym w każdym z państw członkowskich UE.
Ważne gremia
8 kwietnia 2025 roku minister nauki i szkolnictwa wyższego dr inż. Marcin Kulasek wręczył powołania członkom Zespołu do spraw opracowania założeń do nowego modelu ewaluacji jakości działalności naukowej, obejmującego okres 2026–2029. W gronie 16 ekspertów jest prof. Ewa Krogulec, prorektor UW ds. rozwoju, która w pracy naukowej zajmuje się badaniami hydrogeologicznymi, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony stanu i jakości wód podziemnych.
W 2025 roku prorektor UW ds. rozwoju prof. Ewa Krogulec została powołana do Regionalnej Rady Ochrony Przyrody w Warszawie na kadencję 2025–2030. Została także członkinią Rady Naukowej Kampinoskiego Parku Narodowego oraz Rady Naukowej Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego. To kadencyjne gremia opiniodawczo-doradcze w zakresie szeroko rozumianej ochrony przyrody i środowiska.
Prof. Ewa Krogulec w Regionalnej Radzie Ochrony Przyrody na kadencję 2025–2030
Dr Anna Cybulko z Wydziału Prawa i Administracji UW oraz dr Barbara Godlewska-Bujok z Wydziału Zarządzania UW zostały członkiniami Rady ds. Kobiet w Szkolnictwie Wyższym i Nauce. Nowy zespół wspiera równość szans, rozwój karier naukowych oraz poprawiać warunki pracy kobiet.
Przedstawicielki UW w zespole doradczym MNiSW
Znaczące osiągnięcia
Podczas zeszłorocznej Gali Nauki Polskiej minister nauki i szkolnictwa wyższego wręczył Nagrody MNiSW trojgu badaczom z Uniwersytetu Warszawskiego, w tym dwóm kobietom. Prof. Agata Michalska-Maksymiuk z Wydziału Chemii została wyróżniona za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności naukowej. Chemiczka bada m.in. sensory elektrochemiczne i optyczne, materiały mikro- i nanostrukturalne w czujnikach elektrochemicznych i optycznych oraz nanowłókna elektroprzędzione.
Natomiast prof. Agata Ulanowska z Wydziału Archeologii otrzymała nagrodę za znaczące osiągnięcia w działalności organizacyjnej. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół kultur egejskich, technologii i produkcji włókienniczej, archeologii eksperymentalnej, gliptyki i praktyki stemplowania w Grecji epoki brązu oraz archeologii genderowej.
Prof. Anna Matysiak z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW została laureatką Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej 2025 w obszarze nauk humanistycznych i społecznych. Wyróżnienie, uznawane za najważniejsze naukowe w Polsce, przyznano za zidentyfikowanie kluczowych cech rynku i warunków pracy wpływających na dzietność.
Nagrodę Narodowego Centrum Nauki 2025 w obszarze nauk o życiu otrzymała prof. Łucja Kowalewska z Wydziału Biologii UW. Badaczkę doceniono za prace w zakresie nanomorfologii periodycznych układów błon plastydowych, która jest źródłem funkcji biologicznych i inspiracją przy projektowaniu syntetycznych faz błonowych o szerokich zastosowaniach technologicznych.
Prof. Urszula Foryś z Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW otrzymała Nagrodę Główną Polskiego Towarzystwa Matematycznego im. Hugona Steinhausa. Badaczkę doceniono za zastosowanie układów dynamicznych i teorii sterowania do modelowania dynamiki i leczenia nowotworów oraz za wkład w rozwój biologii matematycznej w Polsce.
W kwietniu 2025 roku prof. Ewa Falkowska, dziekan Wydziału Geologii UW, otrzymała Odznakę Honorową za Zasługi dla Ochrony Środowiska i Klimatu. Badaczkę doceniono za zaangażowanie w rozwój nauk geologicznych. Uhonorowano również noblistkę Olgę Tokarczuk, absolwentkę i doktor honoris causa UW.
Laureatką Nagrody Literackiej „Nike” 2025 została dr Eliza Kącka z Wydziału Polonistyki UW, uhonorowana za książkę pt. Wczoraj byłaś zła na zielono. Naukowczyni otrzymała również Nagrodę Czytelników.
Prof. Wiesława Nizioł z Uniwersytetu Sorbońskiego, absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego, została uhonorowana Medalem im. Wacława Sierpińskiego. Nagroda przyznawana jest przez Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki UW oraz Polskie Towarzystwo Matematyczne.
Kierująca Stacją Badawczą Uniwersytetu Warszawskiego na Cyprze prof. Ewdoksia Papuci-Władyka jest wybitną archeolożką, od lat prowadzącą badania wykopaliskowe, szczególnie na obszarze śródziemnomorskim. Jej dorobek naukowy został doceniony przez Kapitułę Nagrody im. Benedykta Polaka.
Międzynarodowa agenda badawcza
Zespół badaczy pod kierownictwem prof. Magdaleny Stobińskiej-Moretto z UW otrzymał 30 mln zł dofinansowania w konkursie Międzynarodowe Agendy Badawcze organizowanym przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Środki zostały przyznane na realizację projektu Centrum Hybrydowych Kwantowo-Klasycznych Technologii (QLAB). Działania w projekcie dotyczyć będą m.in. bezpiecznych sieci kwantowych i energooszczędnych algorytmów sztucznej inteligencji.
30 mln zł dla projektu QLAB
Konwersja energii słonecznej
Strategiczna mapa drogowa służąca konwersji energii słonecznej do produkcji ważnych związków chemicznych została wyróżniona przez Komisję Europejską. Jej opracowaniem kierowała m.in. prof. Joanna Kargul z Centrum Nowych Technologii UW. Osiągnięcie zostało zaklasyfikowane do Innovation Radar KE.
Projekt z UW doceniony przez Komisję Europejską
Migracje Słowian
Analizy genetyczne średniowiecznych szczątków ludzkich ujawniają dowody na migracje na wielką skalę, na zróżnicowanie regionalne procesu tworzenia się słowiańskiej Europy i pozwalają na nowo spojrzeć na europejskie społeczności wczesnego średniowiecza. W „Nature” ukazał się artykuł opisujący najnowsze badania międzynarodowego zespołu z udziałem prof. Małgorzaty Kot z Wydziału Archeologii UW.
Migracje Słowian ujawnione dzięki DNA
Na tropie capacocha
Dr Dagmara Socha z Centrum Badań Andyjskich UW kierowała badaniami, w których po raz pierwszy tomografia komputerowa (CT) pozwoliła zajrzeć do wnętrza zamarzniętych inkaskich mumii bez ich naruszania. Analiza czterech dziecięcych ofiar rytuału capacocha, w tym słynnej Juanity, ujawniła ślady przemocy, chorób oraz pierwszy znany przypadek celowej mumifikacji, rzucając nowe światło na praktyki religijne Imperium Inkaskiego. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science: Reports”.
Inkaskie mumie pod lupą tomografu
Księga z XI wieku
Psałterz N. Taką nazwę nadano cennej XI-wiecznej księdze rękopiśmiennej, która około XVI/XVII wieku została pocięta i wykorzystana do wzmacniania opraw książek. Analizę używanych niegdyś w ten sposób kart pergaminowych prowadzi grupa naukowców związana m. in. z Zespołem Badań nad Rękopisami SIGLUM, którego koordynatorką jest prof. Monika Opalińska z Wydziału Neofilologii UW.
Modele pęcherzyków
Dr Krystyna Maslowska-Jarzyna z Wydziału Chemii UW wraz z międzynarodowym zespołem badaczy opracowała modele pęcherzyków subkomórkowych, które pozwalają na odwzorowanie środowisk błon komórkowych. Odkrycie to otwiera nowe możliwości w projektowaniu selektywnych transporterów anionowych o potencjalnym zastosowaniu terapeutycznym. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Chemical Communications”.
Artykuł w „Chemical Communications”
Dr Maslowska-Jarzyna jest tez autorką artykułu w „ACS Central Science” na temat budowania międzynarodowych sieci współpracy.
Międzynarodowa kooperacja młodych naukowców
Doświadczanie wody
Badaczki z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UW przeprowadziły badania na temat sposobów doświadczania wody w czasie kryzysu klimatycznego. Dr Małgorzata Owczarska, dr Magdalena Kozhevnikova i Magdalena Siemaszko analizowały sytuację na Wiśle, Biebrzy i Bobrze w kontekstach suszy, powodzi oraz stanu równowagi.
Człowiek i woda w świetle antropologii
Wpływ na przyrodę
Praktyki religijne, decyzje polityczne oraz działania wojenne mogą mieć dalekosiężne skutki dla procesów ewolucyjnych wpływających na organizmy żyjące w środowiskach miejskich. To wyniki badań prowadzonych przez międzynarodowy zespół badaczy, którego członkinią jest prof. Marta Szulkin z Wydziału Biologii UW. Artykuł na ten temat został opublikowany w czasopiśmie „Nature cities”.
Wpływ działalności człowieka na przyrodę
Studentki z sukcesami
W 2025 roku Natalia Bednarek, studentka na Wydziale Fizyki UW, jako jedna z 20 młodych badaczek z całego świata i jedyna z Polski otrzymała prestiżowe stypendium Optica Women Scholars.
Studentka UW wśród najlepszych na świecie
Laureatkami zeszłorocznych edycji Akademii Przedsiębiorczości BraveCamp zostały m.in. Dominika Krasoń, studentka UW, która za swój projekt Collab otrzymała nagrodę specjalną UWRC. Laureatka rozwija platformę skierowaną do studentek i studentów kierunków medycznych i związanych z naukami o życiu, ułatwiającą znajdowanie partnerów do projektów, badań czy start-upów.
W XIV edycji laureatką 1. miejsca w kategorii społecznej i Nagrody Absolwentów BraveCampu została studentka UW Laura Kur za projekt Aplikacja dla osób z niepełnosprawnościami i neuroróżnorodnych do oceniania dostępności miejsc publicznych.
Laureaci XIII edycji BraveCamp
Zwycięzcy XIV edycji BraveCamp
