PRZYPOMNĘ CI… – Pani Mario, tutaj mi ten zawijas nie wychodzi… – poskarżył się smutno drugoklasista Artur, wskazując pędzelkiem zielony listek swojego rysunku, który wykręcał się w nie tę stronę. – Spróbuj lżej, kochany, pędzelkiem po kartce, jak piórkiem po dłoni… O właśnie, pięknie! Zamiast zawijaska – prawdziwe cudo! – pochwaliła starsza nauczycielka, uśmiechając się ciepło. – A powiedz, dla kogo to takie śliczności malujesz? – Dla mamy! – rozpromienił się chłopak, wreszcie dumny, iż pokonał listkowego uparciucha. – Ma dzisiaj urodziny! To mój prezent dla niej! – O, szczęściara z tej twojej mamy, Arturek. Ale poczekaj, nie zamykaj jeszcze zeszytu. Niech farby wyschną, żeby nie rozmazały się maziajki. A jak już wrócisz do domu, wyjmiesz ostrożnie i wręczysz jej prezent. Zobaczysz, jak się ucieszy! Nauczycielka jeszcze przez chwilę patrzyła z uśmiechem na ciemną czuprynę pochyloną nad kartką, po czym wróciła do swojego biurka. Aż się jej w duszy ciepło robiło na widok tego prezentu! Arturek to ma talent, powinna zadzwonić do mamy i namówić ją na zapisanie chłopca do plastycznej. Takie talenty trzeba pielęgnować. I koniecznie dopytać, czy się prezent podobał – bo sama nie może oderwać wzroku od tych ożywionych liści na kartce. Może już teraz wiadomo, po kim Artur odziedziczył ten dar… Po mamie! Pani Larysa w dzieciństwie przecież też pięknie malowała… ***** – Pani Mario, tu Larysa, mama Arka Kotowskiego – zadzwonił wieczorem telefon w mieszkaniu nauczycielki. – Dzwonię, żeby uprzedzić, iż Artur jutro do szkoły nie przyjdzie – powiedział poważnie głos młodej kobiety w słuchawce. – Dzień dobry, Laryso! Co się stało? – dopytała pani Maria. – Co się stało? Urodziny mi, smarkacz, popsuł! – zaperzyła się młoda matka. – A teraz leży z gorączką, pogotowie właśnie pojechało. – Chwileczkę, Laryso, jak to z temperaturą? Zdrowy wyszedł ze szkoły, niosąc ci prezent… – Te kleksy jakieś? – zdziwiła się Larysa. – Jakie kleksy, Laryso! Przecież on ci takie piękne kwiaty namalował! Sama chciałam dzwonić, żeby do plastycznej go zapisać… – Ja nie wiem, co to miały być za kwiatki, ale na obśliniony kłębek to na pewno nie liczyłam! – Kłębek?! O czym ty mówisz? – zdezorientowała się pani Maria, coraz bardziej z niepokojem słuchając nerwowego głosu rozmówczyni. – Wiesz co, Laryso, to może ja wpadnę do was na chwilę? I tak mam po drodze… Kilka minut później, po uzyskaniu zgody dawnej uczennicy (a teraz już – jak to gwałtownie leci – mamy swego ucznia), pani Maria zabrała ze sobą wyblakły album pełen starych zdjęć i dziecięcych rysunków, po czym ruszyła do sąsiedniej klatki. Na jasnej kuchni, gdzie Larysa wpuściła gościa, panował rozgardiasz. Gospodyni opowiadała: Jak Artur wrócił ze szkoły umorusany błotem i wodą… Jak spod kurtki i plecaka wyciągnął przemokniętego szczeniaka, śmierdzącego niemiłosiernie! Wpadł do dołu z wodą, bo chciał go uratować (inni chłopcy wrzucili go tam dla zabawy)! Książki zniszczone, album poplamiony, w samych „kleksach” – patrzeć bez łez nie sposób! No i ta gorączka, co w ciągu godziny wzrosła prawie do 39… Goście się rozeszli, ciasta nie spróbowali, a lekarz mnie – nieogarniętą matkę – ochrzanił… – A szczeniaka, jak Artur zasnął, wyniosłam… Na ten sam śmietnik. A album, tam na grzejniku, schnie. Z kwiatów nic nie zostało, tylko wielka plama wody! – prychnęła Larysa. Nie zauważyła nawet, jak z każdym jej słowem pani Maria ciemniała na twarzy. Gdy usłyszała, iż szczeniak jednak wrócił na śmietnik, spojrzała surowo, pogładziła zniszczony album delikatnie i zaczęła mówić… O zielonych zawijkach i ożywionych kwiatach. O dziecięcej pilności i odwadze. O sercu, co nie pozwoliło znieść niesprawiedliwości, i o łobuzach, którzy wrzucili żywe stworzenie do dołu. Potem wstała, wzięła Larysę za rękę, podprowadziła do okna: – Tam jest ten dół. Tam choćby szczeniak mógł utonąć, ale nie o siebie Artur wtedy myślał. Może o tym kwiatku na kartce, żeby go nie zniszczyć przypadkiem? A może, Laryso, zapomniałaś, jak pod koniec lat 90. pod płotem szkoły tuliłaś uratowanego kotka i płakałaś? Jak cała klasa głaskała go razem z tobą i czekaliście na twoją mamę? Jak nie chciałaś wracać do domu, kiedy twój własny „kłębek futra” wyrzucili za drzwi? (Na szczęście w porę się opamiętali!) To ja ci przypomnę! I Tishkę, którego nie chciałaś oddać! I kudłatego Muchtara, co cię do matury pilnował! I srokatego gawrona, zaopiekowanego w żywym kąciku szkolnym… Maria wyciągnęła żółknącą fotografię – krucha dziewczynka w białym fartuszku tuli do piersi puchatego kota, a wkoło uśmiechnięci rówieśnicy – i mówiła dalej twardym, ale czułym głosem: – I dobroć ci przypomnę, która u ciebie zawsze rozkwitała wszystkimi barwami, mimo wszystko… Za zdjęciem ukazał się rysunek: mała dziewczynka trzyma w jednej ręce puszystego kotka, drugą mocno zaciska dłoń mamy. – Gdybym ja decydowała, Laryso – powiedziała już surowiej – to tego szczeniaka wyściskałabym razem z Arturem! A te kleksy w ramkę wsadziła! Bo nie ma dla matki większego prezentu niż to, iż wychowała dziecko na dobrego człowieka! A nie zauważyła nawet, jak od jej słów twarz Larysy się przemieniała, jak nerwowo spoglądała na drzwi do pokoju chłopca, i jak kurczowo ściskała ten nieszczęsny album… – Pani Mario! Proszę, zajmie się pani Arturem przez minutę? Ja gwałtownie wrócę! Pod czujnym spojrzeniem nauczycielki Larysa narzuciła płaszcz i wybiegła na dwór. Nie oglądając się na kałuże i bloto, pobiegła na śmietnik. Wzywała, odsuwała pudła, rozgrzebywała worki… I bez przerwy zerkała niepewnie na dom… Czy wybaczy? ***** – Arturku, kto ci się tu znowu do kwiatów przytula? Twój przyjaciel – Dikuś? – On sam, pani Mario! Poznała pani? – Oczywiście! choćby ma tę białą łatkę na łapie! Pamiętasz, jak z twoją mamą myłyśmy mu te łapy? – zaśmiała się serdecznie nauczycielka. – Teraz ja myję mu codziennie! – powiedział z dumą Artur – Mama mówi, jak przygarniesz przyjaciela, to trzeba dbać! Mama choćby specjalną wanienkę kupiła! – Masz wspaniałą mamę – uśmiechnęła się nauczycielka – To znowu dla niej malujesz prezent? – Tak, do ramki! Bo mama ma w ramce te stare kleksy i jakoś, gdy na nie patrzy, uśmiecha się. A w końcu, czy można się uśmiechać do kleksów, pani Mario? – Do kleksów? – zaśmiała się nauczycielka – Może można, szczególnie, jeżeli są od serca! A jak ci idzie w szkole plastycznej, powiedz mi? – Świetnie! niedługo namaluję portret mamy! Ale póki co, proszę – tu chłopiec wyciągnął kartkę – Mama też maluje – to dla pani. Maria rozłożyła arkusz i lekko przytuliła chłopca siedzącego w ławce. Na jasnej kartce kolorami uśmiechał się szczęśliwy i niezwykle promienny Artur, trzymając rękę na głowie ufnego kundelka. Obok miniaturowa blond dziewczynka w dawnej szkolnej mundurce tuli małego kotka… A z lewej zza stosu podręczników na starym nauczycielskim biurku patrzyła z dobrocią i nieskończoną mądrością pani Maria. W każdym drobnym szczególe i każdym maźnięciu pędzla czuła wyraźnie cichą, niczym nieogarnioną dumę mamy… Pani Maria otarła łzy – i uśmiechnęła się radośnie. Bo w samym rogu kartki, kolorowymi kwiatami i zielonym zawijasem, wyrysowane było jedno słowo: „Pamiętam”.

JA CI PRZYPOMNĘ

Pani Wanda, tutaj ten zawijas nie wychodzi mi dobrze westchnął smutno drugoklasista Tomek, wskazując pędzelkiem na zielony listek, który upierał się, by zakręcać nie w tę stronę, co trzeba.

Lżej, kochanie, lżej pędzelkiem Patrz, tak, jak pióreczkiem po policzku. Brawo, Tomku! To nie zawijas, to małe dzieło sztuki! staruszka nauczycielka uśmiechnęła się łagodnie. Dla kogo takie cudo malujesz?

Dla mamy! rozpromienił się chłopiec, ciesząc się, iż w końcu pokonał oporny listeczek. Ona ma dziś urodziny! To mój prezent. Głos Tomka dumniał od pochwały nauczycielki.

Szczęściara z twojej mamy, Tomku. Tylko chwilę, nie zamykaj jeszcze zeszytu, pozwól farbom wyschnąć, by się nie rozmazały. Jak już wrócisz do domu, ostrożnie wyrwij kartkę. Zobaczysz, mama będzie zachwycona!

Wanda spojrzała jeszcze raz na pochyloną nad zeszytem głową Tomka, a potem, z uśmiechem do własnych myśli, wróciła do swojego biurka.

Prezent dla mamy Dawno nie widziała takich pięknych prac. Tomek naprawdę ma talent do malowania! Trzeba zadzwonić do jego mamy zaproponować zapisanie chłopca do szkoły plastycznej. Taki dar nie może się zmarnować.

I jeszcze zapytać swoją byłą uczennicę, czy spodobał jej się prezent. Wanda sama nie mogła oderwać wzroku od kwiatów rozkwitłych na kartce. Niemal czuła, jak poruszają się żywe, zielone zawijasy.

Ech, po matce ten Tomek! Zdecydowanie po matce! Lidia w jego wieku też tak pięknie malowała

*****
Pani Wanda, tu Lidia, mama Tomka Nowaka, rozległo się wieczorem w mieszkaniu nauczycielki. Chciałam uprzedzić, iż Tomek jutro nie przyjdzie. Głos rozlegał się twardszy niż mróz za oknem.

Witaj, Lidia! Co się stało? zapytała spokojnie Wanda.

A co miało się nie stać! Całe urodziny mi, łobuz mały, popsuł! syknął głos w słuchawce. Teraz leży z gorączką, pogotowie właśnie pojechało.

Jak to z gorączką? Zdrowy wychodził ze szkoły, prezent ci niósł

Mówisz o tych plamach?

O jakich plamach? Lidio! Tomek narysował dla ciebie takie kwiaty! Sama chciałam dzwonić, sugerować szkołę plastyczną

Nie wiem, co to za kwiaty, ale na kłębek pcheł się nie nastawiałam!

Kłębek? O czym ty mówisz? Wanda już całkiem się pogubiła, a słuchając, jak Lidia, nerwowo, przesycona żalem, tłumaczy, jej mina stawała się coraz bardziej ponura. Słuchaj, Lidio, mogę wpaść na chwilę? Mieszkam przecież obok

Po kilku minutach, mając zgodę byłej uczennicy dziś już matki własnego ucznia (jak ten czas leci!), Wanda, zabierając ze stolika gruby album z wyblakłymi zdjęciami oraz rysunkami dzieci z jej pierwszej klasy, wyszła z domu.

Na jasnej kuchni, do której Lidia zaprowadziła gościa, panował rozgardiasz. Lidia, zgarniając ciasto ze stołu i wstawiając brudne naczynia do zlewu, zaczęła opowiadać:

Jak Tomek przyszedł ze szkoły spóźniony, jak z plecaka kapała woda zmieszana z błotem Jak wyciągnął spod kurtki szczeniaka tak mokrego, iż śmierdziało nim na całą klatkę. Wskoczył za tamtym w jamę z błotnistą wodą, do której wrzucili go jakiegoś obcego chłopaka. O zeszytach zalanych i plamach w albumie, na które nie da się patrzeć bez łez. O gorączce, która w godzinę sięgnęła prawie trzydziestu dziewięciu stopni

Że gości już nie było, tort nie ruszony, a lekarz z pogotowia zrugał ją, matkę niedopilnowaną

Jak tylko Tomek zasnął, odniosłam szczeniaka na wysypisko westchnęła Lidia. A album, proszę, schnie na kaloryferze. Z kwiatów nic nie zostało! mruknęła niechętnie.

Nie dostrzegała nawet, jak z każdym słowem Wanda posępnieje coraz bardziej. Kiedy dowiedziała się o losie szczeniaka, z której Tomek uratował psa, Wanda była już burzowa, czarna. Spojrzała surowo na Lidię, delikatnie pogładziła zniszczony album.

Z cichością zapytała: o zielone zawijasy i ożywione kwiaty o dziecięcy wysiłek i odwagę, jakiej nie znał jej wiek. O serce, które nie mogło znieść niesprawiedliwości, i o tych łobuziakach, którzy wrzucili słabe zwierzę do błota.

A potem podniosła się, chwyciła Lidię za rękę i podprowadziła do okna:

Spójrz, tam jest ta jama. Nie tylko szczeniak mógł utonąć ale czy Tomek myślał wtedy o sobie? Może myślał o kwiatach, których bał się choćby dotknąć, by tylko nie zmarnować prezentu dla mamy?

A pamiętasz, Lidio, kiedy w latach dziewięćdziesiątych, na ławce pod szkołą płakałaś? Przytulałaś kotka, którego wyrwałaś spod trzepaka od osiedlowych łobuzów

Jak wszyscy w klasie go głaskaliśmy i czekaliśmy na twoją mamę. Jak nie chciałaś wracać do domu, a później narzekałaś na rodziców, iż tego kłębka pcheł wyrzucili na klatkę Dobrze, iż się opamiętali!

Więc ci przypomnę! Przypomnę ci Tosię, z którą nie chciałaś się rozstać! I uszatego Wafelka, szczeniaka suczki Nutki, który towarzyszył ci aż do liceum. Przypomnę gawrona ze złamanym skrzydłem, nad którym w szkolnym kąciku przyrody sprawowałaś opiekę

Wanda wyjęła ze starego albumu duże zdjęcie. Drewniana dziewczynka w białym fartuszku tuliła kotka do piersi, z uśmiechem patrząc na roześmianych kolegów.

Cicho, ale stanowczo powiedziała:

Przypomnę ci tę dobroć, która w twoim sercu rozkwitała barwnymi farbami, mimo wszystko

Tuż za zdjęciem, z albumu, na stół sfrunął dziecięcy rysunek: dziewczynka trzymająca w jednej dłoni kudłatego kociaka, a drugą mocno czepiająca się dłoni swojej mamy.

Gdybym miała coś do powiedzenia, dodała ostrzej Wanda tego szczeniaka bym całowała i do Tomka tuliła! A z tych plam zrobiła obraz w ramce. Bo nie ma dla matki większego prezentu niż dziecko, które umie być człowiekiem!

Nauczycielka nie zauważała już, jak z każdym jej słowem twarz Lidii się zmieniała. Jak coraz częściej spoglądała niespokojnie na drzwi do Tomkowego pokoju. Jak mocno ściskała nieszczęsny album

Pani Wando! Proszę, popilnuje go pani chwilkę? Tylko parę minut Idę, gwałtownie wrócę!

Pod czujnym okiem nauczycielki Lidia narzuciła płaszcz i wybiegła na klatkę.

Nie zważając na drogę, biegła w kierunku błotnistego wysypiska, nie dbając o przemoczone nogi. Wzywała, zaglądała pod brudne pudełka, rozgarniała śmieciowe worki, ciągle oglądając się z niepokojem na dom Czy jej wybaczy?

*****
Tomku, kto ci tam wącha kwiatki? Czyżby twój kumpel Dyzio?

Tak! Poznaje pani? chłopiec rozczulił się.

Jakże nie poznać! choćby ta biała gwiazda na łapie błyszczy! Pamiętam, jak z twoją mamą myliśmy te łapy roześmiała się Wanda.

Teraz ja mu codziennie myję łapy! Mama mówi: masz przyjaciela dbaj! choćby specjalną miseczkę mamy na to!

Masz dobrą mamę uśmiechnęła się nauczycielka. Pewnie znowu malujesz dla niej prezent?

Tak, chcę w ramkę oprawić. Bo tam w ramce stoją plamy, a mama patrzy na nie i się uśmiecha Czy można się uśmiechać do plam, pani Wando?

Do plam? zakrztusiła się Wanda ze śmiechu. Może można, jeżeli plamy są z serca. Powiedz mi, jak ci idzie w szkole plastycznej? Udziela ci się?

Jak najbardziej! Za chwilę portret mamy narysuję! Ale na razie Tomek sięgnął do plecaka i wyciągnął złożoną kartkę. To dla pani, od mamy. Ona też maluje!

Wanda rozłożyła kartę i lekko ścisnęła ramię chłopca.

Na białym papierze, wśród barwnych kropel, uśmiechał się szczęśliwy, niemal świecący Tomek, kładąc rękę na kudłatej głowie czarnego psa, patrzącego w niego z miłością.

Po prawej stronie stała drobniutka, jasnowłosa dziewczynka w starym szkolnym mundurku, tuląca do piersi malutkiego kotka

A po lewej zza stołu nauczycielskiego, zawalonego podręcznikami patrzyła z półuśmiechem i nieskończoną mądrością ona pani Wanda.

W każdym szczególe tego rysunku, w każdym pociągnięciu pędzla była ukryta matczyna duma.

Pani Wanda starła łzę i rozpromieniła się w samym rogu, wyrysowane kwiatami i zielonymi zawijasami, tkwiło jedno słowo: Pamiętam.