Bieszczady to przestrzeń, w której natura splata się z historią w sposób szczególny. Każda nazwa, każdy szlak i każda przełęcz niosą ze sobą nie tylko walory krajobrazowe, ale także pamięć o wydarzeniach i ludziach, którzy wpłynęli na kształt regionu. Od 1 stycznia 2026 roku na mapie fizjograficznej Bieszczadów pojawiła się nowa, oficjalna nazwa – Przełęcz imienia profesora Stanisława Leszczyckiego. To miejsce, położone pomiędzy masywem Halicza a Rozsypańca, zyskało patrona, którego działalność miała fundamentalne znaczenie dla przynależności tych terenów do Polski.
Nowa nazwa w Bieszczadach
Przełęcz Leszczyckiego znajduje się na trasie Głównego Szlaku Beskidzkiego – jednego z najważniejszych i najdłuższych szlaków turystycznych w Polsce. Położona pomiędzy szczytami Halicz i Rozsypaniec, w paśmie Bieszczadów, leży na terenie gminy Lutowiska w powiecie bieszczadzkim. To miejsce znane turystom przemierzającym wschodnią część Karpat, dziś zyskuje dodatkowy wymiar – historyczny i symboliczny.
Nadanie przełęczy imienia profesora Leszczyckiego weszło w życie z dniem 1 stycznia 2026 roku i oznacza formalne wprowadzenie tej nazwy do oficjalnego nazewnictwa fizjograficznego.
Uczony o szerokim horyzoncie
Patron przełęczy, profesor Stanisław Leszczycki, urodził się 8 maja 1907 roku w Mielcu. Już od młodości interesował się geografią i etnografią, co z czasem przerodziło się w drogę naukową. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie w 1933 roku uzyskał stopień doktora. Jego dorobek obejmował wiele dziedzin, w tym demogeografię, geografię turystyki oraz planowanie regionalne. Stanisław Leszczycki był nie tylko naukowcem, ale także organizatorem życia akademickiego. Po II wojnie światowej pełnił funkcję dyrektora Instytutu Geograficznego Uniwersytetu Warszawskiego, a także redaktora naczelnego „Przeglądu Geograficznego”, jednego z najważniejszych czasopism naukowych w tej dziedzinie. Jego praca miała istotny wpływ na odbudowę i rozwój polskiej geografii w powojennej rzeczywistości.
https://wbieszczady.pl/aktualnosci/bieszczady-w-czolowce-kraju-jedno-z-miejsc-gdzie-bije-turystyczne-serce-polski/RqGH1G0qcn7k5xDdWEtLOkres II wojny światowej był dla Stanisława Leszczyckiego czasem osobistej próby. Został uwięziony w niemieckich obozach koncentracyjnych Sachsenhausen i Dachau. Te doświadczenia na trwałe zapisały się w jego biografii, jednak po wojnie nie wycofał się z życia publicznego i naukowego. Przeciwnie – podjął odpowiedzialność za udział w procesach, które miały decydować o przyszłości kraju.
Bieszczady na konferencji w Poczdamie
Najważniejszym momentem, w którym działalność profesora Stanisława Leszczyckiego bezpośrednio wpłynęła na losy Bieszczadów, była konferencja w Poczdamie w 1945 roku. Leszczycki uczestniczył w niej jako ekspert do spraw granic. Dzięki jego wiedzy, argumentacji i determinacji udało się utrzymać południowo-wschodnią granicę Polski w kształcie obejmującym między innymi tereny Halicza, Tarnicy oraz doliny potoków Wołosatego i Jeleniowatego.
Decyzje te miały fundamentalne znaczenie polityczne i historyczne. To właśnie one sprawiły, iż Bieszczady znalazły się trwale w granicach państwa polskiego. W tym kontekście nadanie imienia profesora Leszczyckiego przełęczy położonej pomiędzy Haliczem a Rozsypańcem nabiera szczególnej wymowy – jest symbolicznym powrotem do momentu, w którym ważyły się losy tych ziem.
Droga do upamiętnienia
Inicjatywa nadania przełęczy imienia profesora Leszczyckiego wyszła od Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego w Krakowie, a jej aktywnym orędownikiem był członek PTT Paweł Myślik. Sam pomysł pojawił się jednak wcześniej – po raz pierwszy został publicznie sformułowany w artykule Mateusza Podkula, opublikowanym w maju 2020 roku na stronie facebookowej „Bieszczady okiem Podkula”. Link do artykułu - TUTAJ.
Ten tekst stał się punktem wyjścia do dalszych działań i starań Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego o formalne upamiętnienie profesora Leszczyckiego w przestrzeni Bieszczad. Proces ten, rozłożony w czasie, zakończył się sukcesem wraz z wejściem w życie nowej nazwy z początkiem 2026 roku.
