Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina o kluczowym obowiązku dla osób pobierających wcześniejsze świadczenia. Pracujący emeryci oraz renciści muszą rozliczyć się z dodatkowych przychodów uzyskanych w minionym roku. Kto dokładnie musi dostarczyć odpowiednie zaświadczenia, w jakich formach można to zrobić i jakie limity zarobków obowiązywały w ubiegłych miesiącach? Zbliżający się koniec lutego to ostateczny termin na dopełnienie tych formalności.
Fot. Shutterstock
Do końca lutego osoby, które w poprzednim roku kalendarzowym pobierały wcześniejszą emeryturę lub rentę i jednocześnie dorabiały do swoich świadczeń, mają bezwzględny obowiązek poinformować Zakład Ubezpieczeń Społecznych o swoich dodatkowych przychodach. Ten istotny obowiązek informacyjny dotyczy szerokiego katalogu form zatrudnienia oraz pozyskiwania dodatkowych środków finansowych. Należy zgłosić między innymi wynagrodzenia pochodzące z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia, a także wszelkie przychody wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej oraz z tytułu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej w różnego rodzaju podmiotach. Przekazanie tych danych w wyznaczonym terminie jest najważniejsze dla prawidłowego funkcjonowania systemu ubezpieczeń.
Dlaczego szczegółowa informacja o przychodach jest tak ważna dla urzędników?
Złożenie dokładnej informacji o przychodach jest absolutnie niezbędne do ustalenia przez urzędników, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłacał dane świadczenie w prawidłowej, należnej wysokości w poprzednich miesiącach. Rencistów oraz wcześniejszych emerytów, czyli osoby, które nie ukończyły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (wynoszącego ustawowo 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn), obowiązują ścisłe limity dorabiania. To właśnie z tego konkretnego powodu są oni zobowiązani, aby do końca lutego poinformować Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wszystkich dodatkowych przychodach, które realnie osiągnęli w ubiegłym roku kalendarzowym.
Sposób zgłaszania tych przychodów różni się w zależności od formy zatrudnienia. Przychody z pracy najemnej są rozliczane na podstawie oficjalnego zaświadczenia wystawionego bezpośrednio z zakładu pracy emeryta lub rencisty. Nieco inna, uproszczona procedura dotyczy osób pracujących na własny rachunek. Osoby prowadzące własną działalność gospodarczą składają specjalne oświadczenie, w którym samodzielnie deklarują podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, traktując ją w tym przypadku jako swój przychód. Warto również podkreślić, iż do końcowego rozliczenia uwzględniane są w pełni także przychody z pracy świadczonej za granicą oraz wspomniane wcześniej przychody z tytułu członkostwa w radzie nadzorczej.
Sposób rozliczenia świadczenia: wariant miesięczny czy wariant roczny?
Aby Zakład Ubezpieczeń Społecznych mógł rozliczyć świadczenie w sposób najbardziej korzystny dla danego świadczeniobiorcy (czyli w ujęciu rocznym lub miesięcznym), zdecydowanie warto złożyć w urzędzie zaświadczenie o dokładnej wysokości zarobków osiągniętych w poszczególnych miesiącach danego roku. Jest to bardzo istotny aspekt, ponieważ choćby w sytuacji, jeżeli w niektórych miesiącach dany limit został przez seniora przekroczony, a w innych miesiącach w ogóle nie był osiągnięty, całościowe roczne rozliczenie może ostatecznie nie spowodować dla niego żadnych negatywnych konsekwencji finansowych. Dlatego tak istotne jest dostarczenie precyzyjnych danych rozbitych na poszczególne okresy, zamiast jednej ogólnej kwoty.
Konkretne kwoty i limity dorabiania. Ile maksymalnie można było zarobić w ubiegłych latach?
Limity zarobków nie są stałe i zmieniają się w zależności od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W 2024 roku dopuszczalna roczna kwota przychodu, która pozwalała na bezpieczne pobieranie świadczeń, wyniosła dokładnie 65 611,40 zł brutto. Natomiast graniczna roczna kwota przychodu w 2024 roku osiągnęła poziom 121 849,50 zł brutto. Powyższe wysokości odpowiadają precyzyjnie 70 proc. oraz 130 proc. przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń z tamtego okresu rozliczeniowego.
Z kolei w ubiegłym roku kwoty te uległy podwyższeniu. Dopuszczalna roczna kwota przychodu wzrosła i wyniosła 72 562,00 zł brutto, co niezmiennie stanowi 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Graniczna roczna kwota w ubiegłym roku sięgnęła natomiast 134 757,80 zł brutto, co jest stałą równowartością 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Znajomość tych dokładnych kwot jest kluczowa dla określenia, czy roczne zarobki seniora mieściły się w dozwolonych prawem ramach i czy świadczenie nie zostanie pomniejszone.
Kto jest całkowicie zwolniony z obowiązku rozliczania przychodu do końca lutego?
Nie wszyscy seniorzy i osoby pobierające świadczenia muszą martwić się o wyznaczone limity i konieczność dostarczania dokumentów do końca 2 miesiąca roku. Istnieją konkretne grupy, które są ustawowo wyłączone z tych rygorystycznych obostrzeń.
- Zgodnie z ogólną zasadą, emeryci, którzy pomyślnie ukończyli powszechny wiek emerytalny (wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn), mogą dorabiać do swoich świadczeń bez jakichkolwiek ograniczeń finansowych.
- Ważny wyjątek w tej uprzywilejowanej grupie stanowią jednak osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny dokładnie w 2024 roku i przebywały wcześniej na wcześniejszej emeryturze. Takie osoby bezwzględnie muszą rozliczyć się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych z dochodów osiągniętych wyłącznie w miesiącach poprzedzających ukończenie tego wieku.
- Bez limitu mogą również swobodnie zarabiać niektórzy renciści. Chodzi tutaj o osoby, które na co dzień pobierają renty dla inwalidów wojennych oraz renty dla inwalidów wojskowych, których orzeczona niezdolność do pracy jest bezpośrednio związana ze służbą wojskową.
- Ten wyjątkowy przywilej dorabiania bez jakiegokolwiek limitu dotyczy również rent rodzinnych, które przysługują po osobach uprawnionych do tych specjalnych świadczeń.
- Kolejny wyjątek to korzystna sytuacja, w której ktoś pobiera rentę rodzinną, która jest dla niego finansowo korzystniejsza od ustalonej emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego – taka osoba również może zarabiać bez nakładanych ograniczeń.
- Ostatnią grupą zwolnioną z rygorów są uczniowie szkół ponadpodstawowych oraz wszyscy studenci, którzy nie ukończyli jeszcze 26 lat, a jednocześnie pobierają rentę rodzinną i są legalnie zatrudnieni na umowie zlecenia lub umowie agencyjnej. Osoby z tej grupy również nie informują urzędu o swoich zarobkach.
Co to oznacza dla Ciebie? Najważniejsze terminy i formalności na horyzoncie
Osoby pobierające wcześniejsze świadczenia emerytalne lub rentowe z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mają czas tylko do końca lutego na uregulowanie swoich wszystkich urzędowych formalności związanych z dorabianiem w minionym roku. Niedopełnienie tego fundamentalnego obowiązku informacyjnego w terminie może w skrajnych przypadkach skutkować nieprawidłowym wyliczeniem aktualnie wypłacanych świadczeń, dlatego tak bardzo ważne jest terminowe dostarczenie oficjalnych zaświadczeń od Twojego pracodawcy lub stosownych oświadczeń z prowadzonej własnej działalności gospodarczej. Dostarczenie urzędnikom bardzo szczegółowego rozbicia swoich zarobków na poszczególne miesiące ubiegłego roku to realna i bezkosztowa szansa na uniknięcie ewentualnego zwrotu pieniędzy, ponieważ dzięki takiemu zabiegowi Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie mógł bez problemu wybrać dla Ciebie najkorzystniejszy wariant rozliczenia – wariant miesięczny lub wariant roczny.
Jeśli w ubiegłym roku suma Twoich dorobionych kwot nie przekroczyła bezpiecznego poziomu 72 562,00 zł brutto (czyli 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), Twoje comiesięczne świadczenie emerytalne lub rentowe pozostanie w pełni bezpieczne i nie zostanie przez urząd pomniejszone. Z kolei przekroczenie granicznej kwoty 134 757,80 zł brutto (co stanowi 130 proc.) mogło znacząco wpłynąć na prawo do pobieranego świadczenia, co urzędnicy dokładnie i skrupulatnie zweryfikują na podstawie przedłożonych przez Ciebie pism. Z punktu widzenia każdego dorabiającego seniora, odpowiednie przygotowanie dokumentacji to absolutny priorytet. Skompletowanie zaświadczeń z zakładów pracy bywa czasochłonne, zwłaszcza jeżeli w minionym roku pracowałeś na podstawie różnych umów. ZUS potrzebuje precyzyjnych informacji, aby potwierdzić, iż Twoje wynagrodzenia, w tym także te z tytułu zasiadania w radach nadzorczych czy pracy zagranicznej, nie wpłynęły negatywnie na to, co otrzymujesz.
Pamiętaj również o bardzo ważnym, ustawowym wyjątku od reguły – jeżeli szczęśliwie osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny (czyli 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) w trakcie trwania 2024 roku, przez cały czas musisz złożyć odpowiednie dokumenty do urzędu, ale tylko za te konkretne miesiące, które poprzedzały Twoje urodziny. Jest to jedyny sposób, aby w pełni zamknąć i prawidłowo rozliczyć zamknięty już okres przebywania na wcześniejszej emeryturze. Z drugiej strony barykady stoją osoby najmłodsze i weterani: jeżeli należysz do wąskiej grupy studentów i uczniów do 26 roku życia pracujących w ramach umów cywilnoprawnych (na zleceniach), bądź jesteś uznanym inwalidą wojennym, nie musisz w ogóle zaprzątać sobie głowy zbliżającym się szybkimi krokami lutowym terminem ani opisywanymi wyżej limitami procentowymi.
