UE szykuje duże zmiany dla pracowników. Praca za granicą ma być łatwiejsza i szybsza

Zdjęcie: praca za granicą fair labour mobility

Praca w krajach UE ma być łatwiejsza. Duże zmiany dla pracowników i firm

Komisja Europejska chce ułatwić obywatelom Unii Europejskiej podejmowanie pracy w innych państwach członkowskich. Nowy pakiet Fair Labour Mobility zakłada uproszczenie procedur, szybsze uznawanie kwalifikacji zawodowych oraz cyfryzację dokumentów dotyczących ubezpieczeń społecznych. Zmiany mają również ograniczyć biurokrację i zmniejszyć obowiązki administracyjne przedsiębiorców.

Proponowane rozwiązania obejmują między innymi rozszerzenie kompetencji Europejskiego Urzędu ds. Pracy, wprowadzenie europejskiego dowodu zabezpieczenia społecznego oraz ułatwienia w potwierdzaniu wykształcenia i kwalifikacji zdobytych w innych krajach.

Pakiet Fair Labour Mobility. Łatwiejsza praca za granicą

Pakiet Fair Labour Mobility, czyli inicjatywa na rzecz sprawiedliwej mobilności pracowników, składa się z kilku propozycji legislacyjnych. Ich celem jest ułatwienie przemieszczania się pracowników pomiędzy państwami UE przy jednoczesnym zapewnieniu przestrzegania praw pracowniczych.

Komisja Europejska chce usprawnić współpracę między instytucjami krajowymi, ograniczyć nadużycia na rynku pracy i uprościć formalności związane z zatrudnieniem transgranicznym.

Zmiany mają przynieść korzyści zarówno pracownikom, jak i pracodawcom. Osoby podejmujące zatrudnienie w innym kraju mają szybciej załatwiać formalności, a przedsiębiorcy mają mieć mniej obowiązków administracyjnych.

Europejski Urząd ds. Pracy z większymi uprawnieniami

Jednym z elementów pakietu jest projekt rozporządzenia wzmacniającego Europejski Urząd ds. Pracy (ELA). Instytucja działa od 2019 roku i wspiera współpracę krajowych organów odpowiedzialnych za przestrzeganie przepisów dotyczących mobilności pracowników.

Jej zadania obejmują między innymi wymianę informacji, koordynowanie wspólnych kontroli oraz wspieranie państw członkowskich w egzekwowaniu przepisów.

Komisja Europejska proponuje rozszerzenie kompetencji ELA. Ma to pomóc w skuteczniejszym przeciwdziałaniu nielegalnemu zatrudnieniu oraz nadużyciom wobec pracowników będących obywatelami państw spoza Unii Europejskiej.

Na zmianach mają skorzystać również osoby zatrudnione na krajowych rynkach pracy. Skuteczniejsze kontrole i egzekwowanie przepisów powinny ograniczyć nieuczciwą konkurencję ze strony przedsiębiorstw, które nie przestrzegają obowiązujących zasad zatrudnienia.

Europejski dowód zabezpieczenia społecznego. Mniej dokumentów papierowych

Kolejną istotną propozycją jest europejski dowód zabezpieczenia społecznego (ESSPASS). Rozwiązanie ma umożliwić cyfrową wymianę informacji między państwami członkowskimi na temat ubezpieczeń społecznych osób pracujących za granicą.

Obecnie w Unii Europejskiej składanych jest ponad 8 mln wniosków o dokumenty potwierdzające prawa do zabezpieczenia społecznego w sytuacjach transgranicznych.

ESSPASS ma umożliwić uzyskiwanie dokumentów przez internet, ich przechowywanie oraz okazywanie dzięki europejskiego portfela tożsamości cyfrowej.

System obejmie między innymi:

• Zaświadczenie A1 – potwierdzające, któremu systemowi zabezpieczenia społecznego podlega pracownik wykonujący pracę w innym państwie.
• Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) – dokument potwierdzający prawo do korzystania z niezbędnych świadczeń zdrowotnych podczas czasowego pobytu w innym kraju UE.
• Inne dokumenty związane z zabezpieczeniem społecznym.

Cyfryzacja ma być wprowadzana etapami. W pierwszej kolejności, rok po wejściu w życie rozporządzenia ESSPASS, rozwiązania obejmą dokument A1 dla pracowników delegowanych. Następnie, w ciągu trzech lat, mają zostać objęte nimi EKUZ i pozostałe dokumenty.

Uznawanie kwalifikacji zawodowych w UE będzie szybsze

Istotną częścią pakietu są również zmiany dotyczące uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych w innych państwach.

Komisja Europejska chce wprowadzić standardowy format cyfrowy dokumentów potwierdzających kwalifikacje. Będą one dostępne w europejskim portfelu tożsamości cyfrowej, co ma ułatwić sprawdzanie ich autentyczności.

Planowane jest także stworzenie unijnego narzędzia umożliwiającego porównywanie kwalifikacji na podstawie danych z krajowych baz. Pracownicy i pracodawcy będą mogli bezpłatnie sprawdzić, jak dyplomy uzyskane w poszczególnych państwach przekładają się na konkretne umiejętności.

Ma to ułatwić podejmowanie zatrudnienia w zawodach, w których wymagane jest potwierdzenie odpowiedniego wykształcenia lub przygotowania zawodowego.

Z trzech miesięcy do pięciu tygodni. Krótsze procedury dla zawodów regulowanych

Jedną z najważniejszych zmian ma być skrócenie czasu uznawania kwalifikacji w zawodach regulowanych. Dotyczy to między innymi lekarzy, pielęgniarek, inżynierów i nauczycieli.

Obecnie procedura może trwać do trzech miesięcy. Komisja Europejska proponuje skrócenie tego okresu do pięciu tygodni. Ma to być możliwe dzięki wprowadzeniu obowiązkowej procedury cyfrowej.

Zmiany obejmą również kwalifikacje zdobyte poza Unią Europejską, zarówno przez obywateli państw członkowskich, jak i osoby pochodzące z państw trzecich.

W ich przypadku czas rozpatrywania wniosków ma zostać skrócony ze średnio 14 miesięcy do czterech miesięcy.

Komisja Europejska zapowiada ponadto rozszerzenie automatycznego uznawania kwalifikacji na kolejne zawody. Pierwszym krokiem w tym kierunku było przyjęcie wspólnych ram kształcenia dla fizjoterapeutów.

Mniej biurokracji dla pracowników i przedsiębiorców

Pakiet Fair Labour Mobility ma nie tylko ułatwić podejmowanie pracy za granicą, ale również ograniczyć formalności związane z zatrudnieniem w różnych państwach UE.

Cyfrowe dokumenty mają usprawnić wymianę informacji między instytucjami, a wspólne narzędzia do porównywania kwalifikacji ułatwić rekrutację pracowników z innych krajów.

Komisja Europejska zakłada, iż uproszczenie procedur przełoży się na niższe koszty administracyjne przedsiębiorstw, sprawniejszą weryfikację dokumentów i większą mobilność zawodową obywateli.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie? Pakiet czeka na decyzję UE

Propozycje Komisji Europejskiej nie są jeszcze obowiązującym prawem. Muszą zostać przyjęte przez Parlament Europejski i Radę Unii Europejskiej.

Według szacunków Komisji pełne wdrożenie pakietu Fair Labour Mobility może przynieść do 2040 roku korzyści gospodarcze o wartości około 5 mld euro.

Oszczędności i dodatkowe korzyści mają wynikać przede wszystkim z ograniczenia kosztów administracyjnych, szybszego uznawania kwalifikacji zawodowych oraz sprawniejszej weryfikacji dokumentów dotyczących ubezpieczeń społecznych.