– Wynocha stąd, mówię ci – idź! Czemu się tu pałętasz?! – Kławdja Matwiejewna z hukiem postawiła na stole pod rozłożystą jabłonią wielki talerz gorących pierogów i odepchnęła sąsiedniego chłopaka. – No już, wynocha mi stąd! Kiedy twoja matka wreszcie zacznie cię pilnować?! Obibok! Chudy jak patyk Szymek, którego nikt nie wołał po imieniu, bo wszyscy przywykli już do jego przezwiska, rzucił spojrzenie na surową sąsiadkę i powlókł się zrezygnowany na swój ganek. Ogromna, powojenna kamienica-podzielona na kilka mieszkań, była zamieszkana tylko częściowo. Tak naprawdę żyły tu dwie i pół rodziny: Pokotylowie, Semenowie i Karpenkowie – Kasia z Szymkiem. Ci ostatni stanowili właśnie tę „połówkę”, którą nikt nie bardzo się przejmował i którą chętnie ignorowano, póki nie trzeba było w czymś pomóc. Kasia nie uchodziła za istotną osobę, więc i czasu w nią nikt nie zamierzał poświęcać. Katarzyna, oprócz syna, nie miała nikogo. Ani męża, ani rodziców. Sama radziła sobie, jak umiała. Patrzono na nią krzywo, choć rzadko ktoś miał odwagę ją zaczepiać – co najwyżej od czasu do czasu przeganiano Szymka, którego nazywano Konikiem, bo był chudy, z długimi rękami i nogami, a jego duża głowa ledwo trzymała się na cienkiej szyjce-patyku. Konik był brzydki, strachliwy, ale niezwykle dobry. Nigdy nie przeszedł obojętnie obok płaczącego dziecka, zawsze spieszył pocieszyć – za co nieraz obrywał od mam, które nie miały najmniejszej ochoty tolerować „straszydła” przy swoim potomku. Kim jest „Straszydło”? Szymek przez długi czas nie wiedział. Dopiero, gdy mama dała mu książkę o dziewczynce Dorotce, chłopak zrozumiał, czemu go tak nazywają. Ale nie miał o to żalu. Pomyślał wręcz, iż ci, którzy tak go wołają, musieli przecież czytać tę bajkę, więc wiedzą, iż Straszydło było mądre i dobre, wszystkim pomagało, a później zostało choćby władcą pięknego miasta. Kasia, do której syn przyszedł z tym spostrzeżeniem, nie wyprowadzała go z błędu. Uznawała, iż nic złego się nie stanie, jeżeli dziecko będzie myślało o ludziach lepiej, niż na to zasługują. Bo i tak zła na świecie jest sporo, a jej syn jeszcze zdąży się go nałykać. Niech chociaż dzieciństwo przeżyje szczęśliwie… Swojego syna Kasia kochała bezgranicznie. Wybaczyła ojcu Szymka jego nieudolność i zdradę, a swoje przeznaczenie przyjęła już w szpitalu, urywając poirytowana położną, która mruczała coś o tym, iż „chłopczyk przyszedł na świat nie taki”. – Niech sobie wymyślają! Mój syn – najpiękniejsze dziecko na świecie! – Nikt się nie sprzecza. Ale mądrym raczej nie będzie… – Jeszcze zobaczymy! – Kasia głaskała synka po buzi, płacząc. Przez dwa lata z niestrudzoną wytrwałością woziła Szymka po lekarzach i wywalczyła, by zajęto się nim poważnie. Włóczyła się do miasta w trzęsącym się PKS-ie, tuląc mocno do siebie szczelnie opatulonego synka. Współczujące spojrzenia ignorowała, a gdy ktoś próbował się wtrącać lub udzielać rad, zamieniała się w wściekłą wilczycę: – Swoje oddaj do domu dziecka! Nie? To nie potrzebuję twoich dobrych rad! Sama wiem, co robić! Do drugiego roku życia Szymek się wyrównał, nabrał ciałka i rozwoju nie odstawał już od rówieśników. Przystojniakiem jednak nigdy nie został. Duża, lekko spłaszczona głowa, wiotkie kończyny i kruchość, z którą Kasia walczyła wszelkimi możliwymi sposobami. Osobiście odmawiając sobie wszystkiego, synkowi dawała to, co najlepsze, i nie pozostało to bez wpływu na jego zdrowie. Choć Szymek wyglądał oryginalnie, lekarze nie mieli już z nim wiele roboty, a patrząc na drobną niczym leśny elf Kasię, obejmującą swojego Konika, tylko kręcili z podziwem głową. – Takich matek – na palcach jednej ręki! Dziecku groziła niepełnosprawność, a teraz? Spójrzcie na niego! Bohater! Bystry chłopiec! – No jasne! Mój synek taki właśnie jest! – My nie o chłopcu! My o tobie, Kasiu! Ty jesteś extraordynaryjna! Kasia wzruszała ramionami, nie rozumiejąc, za co ją chwalą. Bo czy matka nie powinna kochać i dbać o swoje dziecko? Gdzie tu zasługa? Tak po prostu powinno być! Ona tylko robiła swoje. Kiedy nadszedł czas, by Szymek poszedł do pierwszej klasy, już doskonale czytał, pisał i liczył, choć trochę się jąkał. I to czasem przekreślało jego wszystkie talenty. – Szymek, wystarczy, dziękuję! – przerywała mu nauczycielka, przekazując komuś innemu czytanie fragmentu na głos. A później skarżyła się w pokoju nauczycielskim, iż chłopak jest we wszystkim świetny, ale nie da się słuchać, jak czyta czy odpowiada przy tablicy. Na szczęście Szymka, długo w szkole nie zagrzała miejsca – wyszła za mąż i poszła na urlop macierzyński, a klasę przejęła inna pedagog. Maria Iliniczna była już starsza, ale fachu nie straciła i dzieci kochała, jak na początku kariery. Konika poznała od razu – porozmawiała z Kasią i wysłała ją do dobrego logopedy, a Szymka prosiła, by oddawał zadania w formie pisemnej. – Tak pięknie piszesz! Sama przyjemność czytać! – chwaliła. Konik rozkwitał od pochwał, a nauczycielka czytała na głos jego odpowiedzi, każdorazowo podkreślając, jak zdolnego ucznia ma. Kasia płakała z wdzięczności, gotowa całować ręce, które niby od niechcenia, mimochodem, okazywały łaskę jej synowi. Ale Maria Iliniczna gwałtownie ukróciła wszelkie próby okazywania wdzięczności: – Pani chyba oszalała! To moja praca! Chłopak jest wspaniały. Wszystko będzie dobrze. Zobaczy pani! Do szkoły Szymek biegł podskakując, czym wprawiał sąsiadów w rozbawienie. – O! Skacze nasz Konik! Znak, iż i my musimy ruszać! Boże, no przecież przyroda dla dziecka tak okrutna… Po co go w ogóle zostawiła? O tym, co myślą sąsiedzi o Kasi i jej synu, wiedziała doskonale. Ale nie lubiła się wdawać w kłótnie i uważała, iż jeżeli człowiekowi Bóg nie dał serca ani duszy, to i tak po ludzku nie będzie się zachowywał. Więc szkoda czasu w roztrząsanie, czemu ludzie bywają tacy. Lepiej go poświęcić na sprzątanie mieszkania albo zasadzenie kolejnej róży przy swoim ganku. Duże podwórko, podzielone na niepisane „pięciolatki” pod gankiem każdego mieszkania, nikt nie zamierzał grodzić – obowiązywała umowa, iż kto przy którym wejściu, temu część pod nim przynależy. Pięciolatek Kasi był najpiękniejszy. Tu rosły róże, wielki krzew bzu, a schodki wyłożyła potłuczonymi kaflami, które wyprosiła w domu kultury. Robili tam remont, a kupa śmieci lśniła na słońcu jak prawdziwe skarby. – Oddajcie mi to! – wpadła do gabinetu dyrektora. – Co oddać? – zdziwił się dyrektor. – Czego chcesz? – Kafle! Dajcie! Za jej pomysłem dyrektor tylko się uśmiał, ale zabrać pozwolił. Kasia wypożyczyła od sąsiadów taczki i do późnego wieczora wybierała z góry gruzu kawałki odpowiednie do swojego planu. A potem z dumą przemaszerowała przez całą wieś, pchając przed sobą taczkę, w której siedział Konik z miną zdobywcy. – Po co jej ten gruz? – dziwiły się sąsiadki. Ale gdy po paru tygodniach zobaczyły, co Kasia wyczarowała z nikomu niepotrzebnych kafli… – No popatrz, arcydzieło! Kasia na zdziwione miny nie reagowała. O jej opinii na temat plotek decydowały tylko słowa syna: – Mamo, jak tu pięknie… Szymek siedział na schodkach, wodząc palcem po misternie ułożonym wzorze z kafli, i rozpływał się ze szczęścia. A Kasia znowu płakała. Bo jej synek był szczęśliwy… A powodów do szczęścia w jego życiu nie było znów tak wiele. Czasem pochwalą w szkole, czasem mama zrobi coś pysznego, przytuli i wyszepcze, jaki jest mądry i dobry. I tyle. Przyjaciół Konik nie miał prawie wcale – za chłopcami nie nadążał, a czytać wolał bardziej niż gonić za piłką. Dziewczynki trzymały się od niego z daleka. Zwłaszcza piekliła się sąsiadka Kławdja – babcia trzech wnuczek: pięcio-, siedmio- i dwunastoletniej. – choćby nie podchodź! – groziła pięścią. – Nie dla ciebie te jagódki! Co się działo w jej trwałej fryzurze nikt nie wiedział, ale Kasia poleciła Szymkowi nie plątać się pod nogami Kławdji i jej wnuczek – po co ją denerwować? Konik zgodził się z mamą i na odległość armatniego strzału trzymał się od sąsiadki z daleka. Nawet, gdy przygotowywała się do uroczystości, Szymek tylko przechodził obok, nie mając zamiaru dołączać do zabawy. – O, ciężko mi na duszy! – mruknęła Kławdja, nakrywając pierogi haftowanym ręcznikiem – Jeszcze powiedzą, iż jestem skąpa! Zaczekaj! Wyszukała dwa pierogi i dogoniła chłopaka. – Bierz! I żebym cię na podwórku nie widziała! Mamy święto! Siedź cichutko, aż mama z pracy wróci! Zrozumiałeś? Szymek skinął głową z wdzięcznością i zabrał pierogi, a Kławdja wróciła zabiegana do stołu – lada moment na jej podwórku miały pojawić się dzieci, przyjechać wnuki i rodzina, a ona nie miała wszystkiego gotowego. Urodziny najmłodszej wnuczki, Ulki, Kławdja chciała świętować z pompą. Syn sąsiadki – chorowity, wielkogłowy Szymek-Konik zupełnie jej do tego nie pasował! Na co straszyć maluchy tym wyłupiastym? Będą miały koszmary! Kławdja westchnęła, wspominając, jak próbowała przekonać sąsiadkę, by oddała dziecko. – A gdzie tobie, Kasiu, wychowywać dziecko?! Po co?! I tak nic mu nie dasz, zdechnie pod płotem! – A widziała mnie pani kiedyś z butelką? – Kasia na zaczepkę miała zawsze ripostę. – To nic nie znaczy! Z takiej biedy jak twoja – droga tylko jedna! Co z tego, iż tobie rodzice nic nie dali, dziecku też nie dasz… Nie wiesz, co to być matką, nikt cię nie nauczył! Po co to dziecko ma się męczyć? Pozbądź się go! – A może oddam je też sąsiadce?! Nie wstyd pani?! Sama matka! – Nie przejmuj się mną! Sama dzieci wychowałam… A ty co jemu dasz? Nic! I przemyśl to! Po tej rozmowie Kasia przestała się z Kławdją witać. Przechodziła obok z podniesioną głową, niosąc swój wielki, niezgrabny, dziwaczny brzuch i choćby nie spoglądała w stronę sąsiadki. – I po co się na mnie obrażasz, głupia? Ja ci dobrze chcę! – kiwając głową wołała za nią Kławdja. – To pani dobro śmierdzi, a ja mam mdłości! – odburkiwała Kasia i głaskała brzuch, uspokajając nieznanego jeszcze Konika. – Nie bój się, maleńki! Nikt cię nie skrzywdzi! Że jednak w ciągu niespełna ośmiu lat życia Konika wielu próbowało, mama nigdy się nie dowiedziała. Szkoda jej było… jeżeli go bardzo dotknęli – cicho płakał w kącie, ale nic nie mówił. Rozumiał, iż będzie jej przykro gorzej niż jemu samemu. Obraza spływała po Szymku jak woda po kaczce, nie zostawiając w nim ani urazy, ani złości. Dziecięce łzy dokładnie ją wypłukiwały – i już po chwili nie pamiętał, kto, co i kiedy powiedział, tylko żal mu się robiło dorosłych, którzy nie rozumieli prostego. Bez żalu i złości żyje się o wiele łatwiej… Kławdji już od dawna się nie bał, choć nie przepadał za jej towarzystwem. Gdy tylko podnosiła na niego palec i rzucała złośliwe komentarze, Szymek zmykał jak najdalej – by nie widzieć jej złych oczu i nie słyszeć tych kąśliwych słówek, za które chętnie by nagrodzono rózgą. Gdyby ktoś zapytał, co myśli, Kławdja bardzo by się zdziwiła. Szymek jej szczerze żałował. Jak tylko on potrafił. Żal mu było kobiety, która marnowała życie na złość. Minuty Szymek cenił ponad wszystko. Wcześnie zrozumiał, iż nic nie jest cenniejsze – wszystko można odzyskać, naprawić, ale czasu nie cofniesz. – Tik-tak! – mówi zegar. I już… Nie ma chwili! Nie złapiesz! Zniknęła… I nie wróci za żadne pieniądze, ani za najpiękniejszy papierek po cukierku… Ale dorośli tego jakoś nie rozumieli… Wdrapany na parapet w swoim pokoju, Szymek jadł pieroga, patrząc zza firanki jak na łące za domem biegają wnuczki Kławdji i wszystkie dzieci, które przyszły świętować urodziny Ulki. Jubilatka wirowała jak kolorowy motyl w różowej sukience, a Szymek patrzył na nią jak na księżniczkę lub wróżkę z bajki. Dorośli świętowali przy dużym stole obok ganku Kławdji, a dzieci, wybiegały na łąkę za domem – tam było najwięcej miejsca do gry w piłkę. Szymek natychmiast zgadł, dokąd pobiegli, i popędził do sypialni mamy. Z tego okna można było obserwować łąkę jak na dłoni – klaskał w dłonie i cieszył się z zabawy, aż zaczęło się ściemniać. Niektóre dzieci znudziły się zabawą i wracały do rodziców, inne wymyśliły nową grę, ale dziewczynka w różowej sukience kręciła się przy starym studni, przez co zwróciła uwagę Konika. Że przy studni jest niebezpiecznie, Szymek wiedział. Kasia wiele razy przestrzegała syna, zabraniając mu podchodzić. – Zrąb już spróchniały. Nikt z niej nie korzysta, ale wody w niej trochę jest. Wpadniesz – i przepadłeś! choćby nie usłyszą… Rozumiesz? Nie podchodź do niej, synku! – Nie będę. Moment, w którym Ulka poślizgnęła się na krawędzi i zniknęła z pola widzenia, Szymek przegapił. Oglądał wtedy grupę chłopaków. Nagle Ulki nie było na łące… Wystrzelił na ganek i w mgnieniu oka zorientował się, iż nie ma jej też przy stole! Czemu nie pomyślał, żeby krzyczeć o pomoc? Nigdy później nie umiał sobie odpowiedzieć. Po prostu sturlał się ze schodów i pobiegł na tyły podwórka, nie słysząc choćby gniewnych wrzasków Kławdji: – Mówiłam – siedź w domu?! Dzieci beztrosko grały w piłkę – nikt nie zauważył zniknięcia Ulki, ani pojawienia się Szymka przy studni. Zobaczył coś jasnego na jej dnie i zawołał: – Przytul się do ściany! Bał się ją zahaczyć – położył się na krawędzi, nogi zwieszone w dół i czołgając się po spróchniałych belkach, zanurzył się w ciemność. Do studni wskakiwał, wiedząc, iż Ulka nie umie pływać… To Szymek dobrze wiedział, bo nie raz próbowali z babcią Kławdją nauczyć ją pływać latem w jeziorze. Ulka się nie nauczyła, a Szymka bała się za sprawą babci. Mimo to, objęła go rozpaczliwie, gdy ją wydobył. – Już! Nie bój się! Jestem z tobą! – złapał aż pod brodę, jak uczyła mama. – Trzymaj się, a ja będę wołał o pomoc! Jego ręce ślizgały się po śliskich belkach, Ulkę ciągnęło do wody, ale zdobył się na siłę i ryknął tak głośno, jak tylko potrafił: – Ratunku! Nie wiedział, iż dzieci zaraz uciekły z łąki, kiedy studnia połknęła ich towarzyszy. Nie wiedział, czy starczy mu sił, czy ktoś go usłyszy… Wiedział jedno: mała, śmieszna dziewczynka w różowej sukience musi żyć! Bo piękna, jak i chwil, w życiu nie za dużo. Jego wołania nikt od razu nie usłyszał. Kławdja wniosła na stół pieczoną gęś i nagle spytała gości: – Gdzie Ulka?! Goście podchmieleni nie mogli od razu pojąć, czego chce od nich rozwścieczona gospodyni, która z rozmachem rzuciła gęś na stół i wrzasnęła tak, iż wszystkim zaparło dech. A Szymek z ostatnich sił jeszcze raz zawołał: – Mamo… I Kasia, wracając z pracy, nie wiedząc czemu przyspieszyła kroku, omijając po drodze sklep i plotkujące sąsiadki – czuła, iż musi jak najszybciej być w domu… Na podwórko wbiegła dokładnie wtedy, gdy Kławdja osiadła bezwładna na schodach jej ganku. Nie zastanawiając się, Kasia pobiegła na tyły, gdzie zwykle bawił się Konik, i zdążyła usłyszeć głos syna. – Tu jestem, synku! Nie musiała zgadywać, skąd dochodzi głos. Od dawna bała się tej studni, niejednokrotnie chodziła do administracji z prośbą o jej zasypanie. Nikt nie słuchał. Sama postawiła lichy płotek, który nie mógł powstrzymać dzieci – ale tylko jej to przeszkadzało… Nie było czasu w myśli. Kasia pobiegła do domu po sznurek do prania i wybiegając przez ganek, krzyczała: – Szybko! Trzymajcie! Na szczęście jeden z zięciów Kławdji był dość trzeźwy, by zrozumieć, o co chodzi. W mig obwiązał drobną Kasię sznurem: – Dawaj! Trzymam! Ulkę Kasia wyłowiła od razu. Złapała ją pod ramiona, dziewczynka objęła ją rękami i nogami i pobladła. Kasię ogarnął strach. Szymka nie mogła znaleźć w ciemności, choć upierała się przy tym z rozpaczą… I wtedy zaczęła błagać, jak kiedyś w szpitalu, przy porodzie: – Boże! Nie odbieraj mi go! Oddychać było coraz trudniej, czas mierzył się uderzeniami serca, a jej ręka bezradnie przeczesywała wnętrze studni… …Coś śliskiego wsunęło się w dłoń. Kasia pociągnęła w górę prezent ciemnej wody – i wyciągnęła syna, bojąc się choćby pomyśleć, czy oddycha. Wrzasnęła: – Ciągnij! A unosząc się już nad powierzchnią usłyszała ciche, świszczące: – Mamusiu… Po niemal dwóch tygodniach w miejskim szpitalu, Szymek wrócił do domu jako bohater. Ulkę wypisano wcześniej – napędziła trochę strachu, połknęła wody, podrapała się i podarła sukienkę, ale wyszła cało. Szymka los nie był tak łaskawy – złamał nadgarstek, długo miał trudności z oddychaniem, ale mama była blisko, a strach o Ulkę, która regularnie odwiedzała z rodzicami, już minął. Szymek znowu cieszył się, iż niedługo wróci do domu, do swoich książek i ukochanego kota. – Mój ty chłopaku kochany! Boże, gdyby nie ty… – płakała Kławdja, tuląc opalonego Szymka. – Wszystko ci oddam! – Ale po co? – wzruszył ramionami. – Zrobiłem tylko to, co trzeba. Jestem chłopak, prawda? Kławdja nie wiedziała, co powiedzieć, po prostu przytuliła go mocniej – jeszcze nie wiedząc, iż ten chudy, niepozorny chłopak, już jako dorosły „Konik”, zawozi kiedyś pod ostrzałem transporter pełen rannych – nie patrząc, kto swój, kto obcy – pomaga wszystkim, którzy będą, jak on kiedyś, wołać: „Mamo!” Na pytanie, dlaczego to robi, skoro jemu życie nie szczędziło przykrości, Konik odpowie krótko: – Jestem lekarzem. Tak trzeba. Trzeba żyć. Tak jest dobrze! *** Bo matczyna miłość naprawdę nie zna granic. Katarzyna, mimo przeciwności i uprzedzeń, zawsze kochała syna – to ona i jej niezłomna wiara pozwoliły mu rozwinąć się i stać dobrym, mądrym człowiekiem. To opowieść o niepokonanej sile matczynej miłości. A prawdziwy bohater, to ten, który ma odwagę i wielką duszę: Szymek, choć z zewnątrz inny, okazał się wzorem odwagi i dobroci – uratował dziewczynkę bez wahania. To nie wygląd, a serce decyduje o wielkości. Sąsiedzi, którzy gardzili Kasią i jej synem, musieli uznać ich wielkość po bohaterskim czynie Szymka. Ta historia pokazuje, iż uprzedzenia łatwo upadają wobec autentycznej cnoty, a najważniejsza jest zdolność do wybaczania, niechowania urazy i czynienia dobra, choćby gdy doświadczyliśmy niesprawiedliwości. Jak powiedział Szymek: „Jestem lekarzem. Tak trzeba”. Ta opowieść przypomina, iż człowieczeństwo i dobroć zawsze wygrywają z obojętnością i złością, a prawdziwe piękno jest w środku. Czy Wasi zdaniem dobro zawsze zwycięża? Czy spotkaliście ludzi, którzy pokazali, iż najważniejsze jest serce i odwaga, nie zaś wygląd ani opinia innych?